Orta Dəhliz qlobal logistika sistemində Azərbaycanın rolunu yeni mərhələyə yüksəldir - ŞƏRH
Bakı, 1 may, AZƏRTAC
Dünyada müşahidə olunan geosiyasi gərginliklər və iqtisadi transformasiyalar beynəlxalq nəqliyyat-logistika sisteminə ciddi təsir göstərərək yeni marşrutların ön plana çıxmasına səbəb olur.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında nəqliyyat üzrə ekspert Rauf Ağamirzəyev bildirib.
Onun sözlərinə görə, xüsusilə Rusiya–Ukrayna müharibəsi fonunda tətbiq olunan genişmiqyaslı sanksiyalar, Yaxın Şərqdə davam edən qeyri-sabitlik və Qırmızı dənizdə ticarət gəmilərinə hücumlar qlobal təchizat zəncirlərinin dayanıqlığını zəiflədib.
“Bu faktorlar nəticəsində ənənəvi dəniz marşrutlarında gecikmələr, xərclərin artması və risklərin yüksəlməsi müşahidə olunur. Bir çox hallarda yükdaşıyıcılar Afrikanın cənubundan keçən alternativlərə üstünlük verməyə məcbur qalır ki, bu da daşınma müddətini həftələrlə uzadır. Belə bir şəraitdə quru nəqliyyat dəhlizləri, xüsusilə Orta Dəhliz daha rəqabətqabiliyyətli və etibarlı alternativ kimi çıxış edir. Orta Dəhlizin əsas üstünlüklərindən biri onun geosiyasi baxımdan daha stabil coğrafiyadan keçməsidir. Azərbaycan bu marşrutda əsas tranzit qovşağı kimi çıxış edərək Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu oynayır. Bu baxımdan ölkədə son illər həyata keçirilən iri infrastruktur layihələri – limanlar, dəmir yolları və avtomobil magistralları Orta Dəhlizin ötürücülük qabiliyyətinin artırılmasına xidmət edir.
Xəzər dənizi üzərindən daşımaların genişləndirilməsi də bu marşrutun effektivliyini artıran əsas amillərdəndir. Yeni bərə və konteyner gəmilərinin istismara verilməsi, eləcə də liman infrastrukturunun modernləşdirilməsi yüklərin daha sürətli və təhlükəsiz daşınmasına imkan yaradır. Bu kontekstdə “Abu Dhabi Ports” şirkətinin Bakı Gəmiqayırma Zavodunda iri tutumlu konteyner gəmilərinin tikintisinə maraq göstərməsi diqqətçəkən məqamlardandır. Bu, Körfəz ölkələrinin Orta Dəhlizə strateji yanaşmasının göstəricisidir”, – deyə o bildirib.
Ekspert vurğulayıb ki, son dövrlərdə Orta Dəhlizə marağın coğrafiyası yalnız region ölkələri ilə məhdudlaşmır. Astana şəhərində keçirilən beynəlxalq görüşlərdə Sinqapur, eləcə də digər Asiya və Afrika ölkələrinin iştirakı marşrutun qlobal əhəmiyyətinin artdığını təsdiqləyir: “Bu iştirak Orta Dəhlizin artıq alternativ deyil, əsas logistika arteriyalarından birinə çevrildiyini göstərir. Müxtəlif nəqliyyat marşrutlarının inteqrasiyası Orta Dəhlizin strateji dəyərini daha da artırır. Bu baxımdan Qarakoram magistralı vasitəsilə Mərkəzi Asiyadan Pakistan istiqamətində həyata keçirilən yük daşımaları yeni imkanlar açır. “Bu xətt Orta Dəhlizin davamı kimi çıxış edərək Çin üzərindən Pakistan limanlarına çıxışı təmin edir. Beləliklə, Avropadan başlayan marşrutun Hind okeanına qədər uzanması mümkün olur. Bununla yanaşı, regionda dəniz daşımalarının inkişafı istiqamətində yeni təşəbbüslər də diqqət çəkir. Belə ki, Qazaxıstan Dəmir Yolları öz donanmasını genişləndirərək altı ədəd quru yük–konteyner gəmisindən ibarət flot yaratmağa başlayıb. Şirkətin törəmə müəssisəsi olan “KTZ Express Shipping” Çində fəaliyyət göstərən “Jiangsu Haizhongzhou Shipping Industry” ilə dörd universal gəminin tikintisi üzrə müqavilə imzalayıb. Eyni zamanda, Bakı Gəmiqayırma Zavodu ilə daha iki oxşar tipli gəminin inşası barədə razılıq əldə olunub”.
Qeyd olunan gəmilər “çay-dəniz” tipinə aid olmaqla 9 900 tonadək dedveytə və 537 TEU-dək konteyner tutumuna malikdir. Bu gəmilər Xəzər dənizi və Qara dəniz istiqamətlərində daşımalar üçün nəzərdə tutulub və Orta Dəhliz üzrə yük axınlarının artırılmasına əlavə töhfə verəcək.
Ekspert əlavə edib ki, Çin ilə avtomobil daşımalarının artırılması istiqamətində əldə olunan razılaşmalar da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu addım Azərbaycanın daşıyıcılarının beynəlxalq bazarda iştirakını genişləndirəcək, tranzit gəlirləri ilə yanaşı xidmət ixracını da artıracaq.
Müxbir-Vüqar Qurbanoğlu
Bölmənin digər xəbərləri
