Politoloq: Naxçıvanın blokadası bitir, qədim diyar yenidən Şərqin qapısına çevrilir
Bakı, 19 avqust, AZƏRTAC
Naxçıvanın uzun illər davam edən blokada şəraitindən çıxması onun sosial-iqtisadi və geosiyasi inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi Zəfərdən sonra regionda yaranan yeni reallıqlar Naxçıvanın nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsi, iqtisadi potensialının artırılması və tarixi-mədəni irsinin daha geniş şəkildə tanıdılması üçün mühüm imkanlar yaradıb.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Tofiq Abbasov deyib.
Onun fikrincə, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanın inkişafına xüsusi diqqət yetirməsi təsadüfi deyil. Muxtar respublikanın Azərbaycan, Türkiyə, İran və Ermənistanla həmsərhəd mövqeyi Naxçıvanı regional nəqliyyat və iqtisadi əlaqələr baxımından mühüm coğrafiyaya çevirir. Naxçıvan uzun illər blokada şəraitində yaşayıb. Bu vəziyyət onun iqtisadi və nəqliyyat potensialından tam istifadə etməsinə mane olub. Bu gün isə Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıqlar Naxçıvanın həmin məhdudiyyətlərdən çıxmasına imkan verir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında yeni nəqliyyat bağlantılarının yaradılması muxtar respublikanın iqtisadi imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Naxçıvanın tarixi əhəmiyyəti yalnız onun müasir geosiyasi mövqeyi ilə məhdudlaşmır. Bu ərazi qədim dövrlərdən mühüm yaşayış, mədəniyyət və ticarət mərkəzlərindən biri olub. Naxçıvana Şərqin qapısı deyilməsi təsadüfi deyil. Strabonun əsərlərində bu bölgənin adının çəkilməsi də onun qədim tarixini və mühüm yaşayış mərkəzi olduğunu göstərir.
“Qədim İpək Yolunun əsas istiqamətləri cənubdan keçsə də, onun şaxələri Azərbaycan ərazisinə, o cümlədən Naxçıvana qədər uzanıb. Bu səbəbdən müxtəlif dövrlərdə səyyahlar və tacirlər Naxçıvana səfər edib, burada ticarət əlaqələri qurublar. İnsanlar tarix boyu bir-biri ilə təmasda olduqda yalnız mal və xidmət mübadiləsi aparmırlar. Onlar həm də fikir, mədəniyyət və dəyər mübadiləsi edirlər. Bir-birindən uzaqda yaşayan xalqların bir-birini daha yaxşı tanıması və ortaq dəyərləri kəşf etməsi məhz belə əlaqələr nəticəsində mümkün olur. Naxçıvan tarixən bu proseslərin mühüm məkanlarından biri olub. Bu baxımdan Naxçıvanın 194 kilometrlik dəmir yolu xəttinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı planlar xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bütövlükdə Şimal–Cənub və Cənub–Şimal nəqliyyat-kommunikasiya dəhlizlərində mühüm mövqeyə malikdir. Hazırda Astara istiqamətindən Rəştə, oradan isə Fars körfəzinə və daha sonra Pakistan və Hindistana çıxan marşrut mövcuddur. Naxçıvan istiqamətində formalaşacaq yeni bağlantılar isə Azərbaycanın nəqliyyat imkanlarını şaxələndirə bilər. Naxçıvan dəmir yollarının gələcəkdə illik 15 milyon tonadək yükdaşıma qabiliyyətinə malik olması nəzərdə tutulub və bu, çox böyük potensialdır. Naxçıvan təkcə yükün keçdiyi bir məkan olmayacaq. Burada sənaye, logistika və xidmət sahələri inkişaf edə, yeni iş yerləri yaradıla bilər. Eyni zamanda, Naxçıvan energetika sahəsində özünü təmin edən və gələcəkdə elektrik enerjisi ixrac edən bölgəyə çevrilə bilər. Yəni burada nəqliyyat, enerji, sənaye və ticarət imkanları bir-birini tamamlayır”, – deyə politoloq vurğulayıb.
Naxçıvanın tarixi irsini də mühüm beynəlxalq kapital hesab edən Tofiq Abbasov deyib: “Muxtar respublikada qədim dövrlərə aid çoxsaylı abidələrin, tarixi məkanların və memarlıq nümunələrinin mövcudluğu Naxçıvanın turizm potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Burada Nuh dövrü ilə bağlı tarixi və dini rəvayətlərdən tutmuş, qədim memarlıq abidələrinə qədər çox zəngin irs var. Bu mövzular yalnız yerli səviyyədə deyil, beynəlxalq elmi və mədəni platformalarda daha geniş şəkildə araşdırılmalıdır. Beynəlxalq konfransların, forumların keçirilməsi, xarici alimlərin və tədqiqatçıların Naxçıvana dəvət olunması çox faydalı olardı. Naxçıvanın elmi potensialı bu istiqamətdə mühüm rol oynaya bilər. Naxçıvanda ali təhsil müəssisələri fəaliyyət göstərir, burada ciddi intellektual və elmi potensial cəmləşib. Yerli alimlər Naxçıvanın tarixi və xarici dünya ilə əlaqələri barədə mühüm araşdırmalar aparırlar. Bu tədqiqatların beynəlxalq elmi mühitə çıxarılması Naxçıvanın tarixinin daha geniş auditoriyaya tanıdılmasına imkan verəcək”.
Politoloq Naxçıvanın turizm imkanlarına da toxunaraq bildirib ki, muxtar respublikada tarixi abidələr, təbiət, qədim yaşayış məskənləri və zəngin mədəni irs bir aradadır. Nəqliyyat və xidmət infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi bu potensialın daha geniş şəkildə reallaşdırılmasına imkan verəcək. Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanda yol-nəqliyyat və xidmət infrastrukturunun gücləndirilməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması ilə bağlı verdiyi mesajlar çox əhəmiyyətlidir. Naxçıvanlılar uzun illər təcrid olunmuş vəziyyətdə yaşayıblar. İndi isə qarşıda yeni imkanlar açılır. Naxçıvanlılar beynəlxalq layihələrdə daha fəal iştirak etməli, öz təşəbbüslərini ortaya qoymalı, sahibkarlıq və elmi fəaliyyətlərini genişləndirməlidirlər. Naxçıvanın Azərbaycan, Türkiyə, İran və Ermənistanla həmsərhəd coğrafiyada yerləşməsi onun gələcəkdə mühüm kommunikasiya və iqtisadi qovşaqlardan birinə çevrilməsi üçün ciddi imkan yaradır.
“Naxçıvanın qarşısında yeni mərhələnin açılmasını Naxçıvanın zühuru kimi qiymətləndirərdim. Çünki uzun müddət müəyyən mənada qapalı qalan bir məkan indi yenidən öz təbii imkanlarını dünyaya nümayiş etdirmək mərhələsinə qədəm qoyur. Naxçıvanın bunun üçün həm tarixi, həm coğrafi, həm iqtisadi, həm də intellektual potensialı var. Burada faydalı qazıntılar, istehsal imkanları, zəngin tarixi irs, turizm potensialı və diversifikasiya üçün geniş imkanlar mövcuddur. Əsas məsələ bütün bu imkanları vahid inkişaf strategiyasında birləşdirməkdir. O zaman bundan yalnız Azərbaycan və Naxçıvan sakinləri deyil, region ölkələri, xarici investorlar və beynəlxalq biznes də faydalana bilər. İnanıram ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan səfəri ilə bağlı səsləndirdiyi mesajlar və həyata keçirilən layihələr bu qədim diyarın yeni inkişaf mərhələsinin əsasını daha da möhkəmləndirəcək. Naxçıvan öz tarixini qoruyaraq gələcəyə açılan, elmi, mədəni, turizm və iqtisadi potensialını eyni vaxtda nümayiş etdirən mühüm regional mərkəzə çevrilə bilər”, - deyən Tofiq Abbasov fikirlərini yekunlaşdırıb.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
