Psixoloq: Məzuniyyət insanın psixoloji resurslarını bərpa etməsi üçün mühüm fasilədir
Bakı, 21 avqust, AZƏRTAC
Məzuniyyətin insan psixologiyasına təsiri düşündüyümüzdən daha böyükdür. İnsan yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji baxımdan yorulur. Gündəlik iş rejimi, məsuliyyətlər, vaxt təzyiqi, daim nəyəsə çatmağa çalışma, telefon və sosial şəbəkələr vasitəsilə fasiləsiz əlaqədə olmaq beynimizi daim aktiv vəziyyətdə saxlayır.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında psixoloq Rəna Baxışova deyib.
Onun sözlərinə görə, məzuniyyətə yalnız işə getmədiyimiz günlər kimi yanaşmaq düzgün deyil: “Əslində, məzuniyyət insanın öz psixoloji resurslarını bərpa etməsi üçün mühüm fasilədir. İlk növbədə, məzuniyyət stressin azalmasına kömək edə bilər. İnsan uzun müddət stressli və gərgin rejimdə olduqda, bədən və beyin daim problemləri həll etməyə, təhlükələri qiymətləndirməyə və məsuliyyətləri idarə etməyə fokuslanır. İşdən və gündəlik rutindən müəyyən müddət uzaqlaşmaq bu gərginliyi azalda bilər”.
Psixoloq qeyd edib ki, məzuniyyətin əsas faydalarından biri də zehni yorğunluğun azalmasıdır. Onun sözlərinə görə, bəzən insan fiziki baxımdan çox işləməsə də, zehni olaraq yorula və özünü tükənmiş hiss edə bilər. Çünki beyin gün ərzində çoxsaylı qərarlar qəbul edir, informasiyanı emal edir və müxtəlif problemlər üzərində düşünür. Məzuniyyət zamanı informasiya yükünün azalması beyinə müəyyən mənada nəfəs almaq imkanı verir. Həmin dövrdə insan gündəlik həyatın sürətindən uzaqlaşaraq özünü daha yaxşı dinləyə bilir. Gündəlik həyatımızda çox vaxt “nə etməliyəm?”, “nəyə çatmalıyam?”, “kimə cavab verməliyəm?” sualları ilə yaşayırıq. Lakin “mən nə istəyirəm?”, “məni nə xoşbəxt edər?”, “nəyə ehtiyacım var?” kimi suallara cavab verməyə kifayət qədər vaxt ayırmırıq. Məzuniyyət insanın özü ilə əlaqəsini bərpa etməsi üçün yaxşı fürsətdir.
O, təbiətin və mühit dəyişikliyinin də insanın psixoloji vəziyyətinə müsbət təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb. Yeni yerlər görmək, təbiətdə vaxt keçirmək, dəniz kənarında olmaq və gəzmək insanın diqqətini gündəlik problemlərdən yayındıraraq onlarla psixoloji məsafə yaratmasına imkan verir.
Psixoloq diqqətə çatdırıb ki, hər məzuniyyət avtomatik olaraq istirahət demək deyil. Bəzi insanlar məzuniyyətdə olsalar belə, gün ərzində iş yazışmalarına cavab verir, telefondan ayrılmır, sosial şəbəkələrdə vaxt keçirir və hətta istirahət etdikləri üçün özlərini günahkar hiss edirlər. Belə olduqda insan fiziki olaraq işdən uzaqlaşsa da, psixoloji olaraq iş rejimindən çıxa bilmir. Xüsusilə “mən heç nə etmirəmsə, vaxtımı boş keçirirəm” düşüncəsi geniş yayılıb. Halbuki insanın hər an məhsuldar olması mümkün deyil. İstirahət də bir ehtiyacdır. Beynin fasiləyə ehtiyacı olduğu kimi, insanın emosional sisteminin də bərpaya ehtiyacı var.
R.Baxışova bildirib ki, məzuniyyət zamanı həddindən artıq plan qurmaq da istirahətin səmərəsini azalda bilər. Onun sözlərinə görə, məzuniyyət insan üçün əlavə stress mənbəyinə çevrilməməlidir.
“Məzuniyyətdə iş rejimindən bir müddət uzaqlaşdıqda insanın işə münasibəti də dəyişə bilər. Bəzən elə dövrlər olur ki, insan işindən bezir, işləmək istəmir. Lakin məzuniyyətdən sonra özünü yeniləmiş şəkildə işə qayıtdıqda işləmək həvəsi də artır. Eyni zamanda insan özünə sual verə bilər: “Mən həqiqətən bu işdən zövq alırammı?”, “Nəyi dəyişmək istəyirəm?”. Bu baxımdan məzuniyyət insanın özü ilə əlaqə yaratmasına və prioritetlərini yenidən nəzərdən keçirməsinə də imkan verir”, - deyə psixoloq əlavə edib.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, insan məzuniyyətdən qayıtdıqdan sonra da özünü tükənmiş, motivasiyasız, gərgin və emosional olaraq boş hiss edirsə, problemi yalnız yorğunluqla əlaqələndirmək olmaz. Belə hallarda iş mühiti, həyat tərzi, şəxsi sərhədlər və insanın psixoloji vəziyyəti ayrıca qiymətləndirilməlidir.
“Mən psixoloq kimi məzuniyyətə belə yanaşmağı tövsiyə edərdim: məzuniyyətdən özümüzə nəsə sübut etmək üçün deyil, özümüzlə əlaqəni bərpa etmək üçün istifadə edək. Hər məzuniyyət səyahət, bahalı otel, böyük planlar və ya xarici ölkələr demək deyil. Bəzən insanın ehtiyacı sadəcə səhər tələsmədən oyanmaq, telefondan uzaq qalmaq və sevdiyi insanlarla vaxt keçirməkdir”, - deyə R.Baxışova bildirib.
Psixoloq qeyd edib ki, istirahət etməyi bacarmaq da psixoloji sağlamlığın göstəricilərindən biridir. İnsan yalnız işləmək və nəticə əldə etmək üçün yaşamır. Bərpa olunmaq, zövq almaq, heç nə etməmək və öz ehtiyaclarını hiss etmək də sağlam həyatın bir hissəsidir.
Müxbir - Göyçək Mahmudlu
Bölmənin digər xəbərləri
