Uşaq dərsi çətin anlayırsa, nə etməli? – müəllim məsləhəti VİDEO
Bakı, 21 oktyabr, AZƏRTAC
Uşaqların bilik və bacarıqlarının inkişafında onların fərdi xüsusiyyətlərinin, qavrama imkanlarının və öyrənmə sürətinin nəzərə alınması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hər bir uşaq yeni məlumatı eyni sürətlə mənimsəmir. Bəzi şagirdlər mövzunu ilk izahdan anlayır, digərlərinə isə biliklərin möhkəmləndirilməsi üçün əlavə vaxt, fərqli izah üsulları və təkrar məşğələlər lazım gəlir. Buna görə də təlim prosesi uşağın mövcud bilik səviyyəsi və fərdi qavrama imkanları nəzərə alınmaqla təşkil edilməlidir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a müsahibəsində Bakıdakı 276 nömrəli məktəbin ibtidai sinif müəllimi Gülnarə Məmmədova deyib. Müəllim bildirib ki, uşağın öyrənmə prosesində qarşılaşdığı çətinliklər onun bacarıqlarının məhdud olması kimi qiymətləndirilməməli, əksinə, həmin çətinliklərin aradan qaldırılması üçün uyğun pedaqoji yanaşma seçilməlidir: “Uşağa bilik öyrədərkən, ilk növbədə, onun nəyi və hansı səviyyədə qavraya bildiyini nəzərə almaq lazımdır. Hər bir uşağın öz qavrama imkanları var və biz də öyrətmə prosesini həmin imkanlara uyğun təşkil etməliyik. Uşağın yaşına, düşünmə tərzinə və mövcud bilik səviyyəsinə uyğun izah vermək, ondan gözlədiyimiz nəticəni də bu xüsusiyyətlərə əsasən müəyyənləşdirmək vacibdir. Çünki uşaq ona təqdim edilən məlumatı öz qavrama imkanları çərçivəsində mənimsəyir. Bizim vəzifəmiz isə həmin imkanları nəzərə almaqla onun bilik dairəsini tədricən genişləndirməkdir.
Bu, o demək deyil ki, uşaq hər hansı mövzunu çətin anlayırsa, həmin mövzunu kənara qoymalı, ondan öyrənməyi tələb etməməliyik. Əksinə, uşağın çətinlik çəkdiyi məqamları müəyyənləşdirməli, onunla daha çox işləməli və mövzunu mənimsəməsi üçün uyğun yollar axtarmalıyıq. Burada əsas məsələ uşağa təzyiq göstərmək deyil, onun öyrənməsini təmin edəcək düzgün yanaşmanı seçməkdir”.
Onun sözlərinə görə, uşağın artıq mənimsədiyi biliklər təlim prosesinin təməlidir: “Biz həmin təməl üzərində yeni bilikləri mərhələli şəkildə formalaşdırmalıyıq. Bunu bir binanın inşasına bənzətmək olar: əvvəlcə möhkəm təməl qoyulur, daha sonra onun üzərində kərpiclər bir-birinin ardınca düzülür. Təhsildə də eyni prinsipə əməl edilməlidir. Əgər uşaq əvvəlki mövzunu tam mənimsəməyibsə, növbəti biliklərin öyrədilməsi zamanı çətinliklərlə üzləşə bilər. Buna görə də yeni mövzuya keçməzdən əvvəl əvvəlki biliklərin nə dərəcədə mənimsənildiyini yoxlamaq və ehtiyac olduqda həmin bilikləri yenidən möhkəmləndirmək lazımdır”.
Gülnarə Məmmədova əlavə edib ki, şagirdlər arasında öyrənmə sürətinin fərqli olması təbii haldır. Bəzi uşaqlar müəllimin bir dəfə izah etdiyi mövzunu dərhal anlayır, digərləri isə eyni məlumatı bir neçə dəfə dinləməyə, əlavə nümunələr görməyə və müstəqil tapşırıqlar yerinə yetirməyə ehtiyac duyurlar. Bu fərqlər müəllimin hər bir şagirdə fərdi yanaşmasını zəruri edir.