Bakı, 17 iyul, AZƏRTAC

Səməd Vurğunun ev-muzeyi sakit və isti atmosferi ilə seçilir. Buraya səs-küylü və qələbəlik küçədən gəldiyinizə inanmaq çətindir - burada zaman dayanmış kimi görünür. Ev-muzeyinin direktoru, pianoçu Vurğun Vəkilov bizi salonları gəzdirir, eksponatlarla tanış edir və görkəmli əcdadı, şair Səməd Vurğunun həyatındakı əlamətdar hadisələr barədə danışır.

- Vurğun müəllim, ev-muzeyini gəzdik və bir çox maraqlı eksponatlara baxdıq. Onlardan ən dəyərlisi hansıdır?

- Düşünürəm ki, ictimaiyyətin fikrincə, yəqin ki, ən dəyərli eksponat məşhur “Azərbaycan” poemasının əlyazmasıdır. Yeri gəlmişkən, çoxları bu əlyazmanın latın dilində yazılmasına təəccüblənir.

Lakin şəxsən özüm üçün hər hansı bir eksponatı seçə bilmirəm, bu çox çətindir... Hətta buradakı divarlar belə mənim üçün doğmadır. Axı mən burada böyümüşəm, bu otaqlarda qaçmışam, bəzən nəsə - gələcək eksponatları sındırmışam (Gülür).

- Bəs indi burada, bu mənzildə, direktor olaraq özünüzü necə hiss edirsiniz?

- Bu, böyük xoşbəxtlik, eyni zamanda, böyük məsuliyyətdir. Mənim üçün bura ikinci evdir. Amma yenə də, ilk növbədə, mən bu məkana adi bir iş yeri kimi yanaşıram. Əgər belə yanaşmasan, işlər başqa istiqamətdə getməyə başlayacaq. Burada isə heç bir layiq olmayan hərəkət ola bilməz. Bu vəzifəyə ciddi yanaşmaq lazımdır.

- Burada hər hansı bir mistik hadisə baş veribmi?

- Şəxsən mənimlə bağlı olmayıb. Amma bilirəm ki, nənəm, anam və xalalarım bu evdə müəyyən hisslər keçirirdilər. Onlar nəsə görmüş ola bilərlər. Məsələn, Xavər xanımı.

Onu çox sevirdilər, o, dahi qadın idi. Ümumiyyətlə, muzeyin bir çox eksponatının və fond materialının onun sayəsində qorunub saxlanıldığını demək olar. Səməd Vurğun nəsə yaza, cırıb ata bilərdi. O yatmağa gedəndə, Xavər xanım kağız qırığını yığıb yapışdırır və gizlədirdi. O, həyat yoldaşının dahi insan olduğunu başa düşürdü. Bilirdi ki, nə vaxtsa onun muzeyi olacaq.

- Bu il Səməd Vurğunun 120 illik yubileyinin qeyd edilməsi ilə bağlı Sərəncam imzalandı. Bu faktın ölkəmizin mədəniyyəti üçün nə əhəmiyyəti var?

- İndi Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyevi xatırladım, o ədəbiyyata və mədəniyyətə böyük dəyər verirdi. Mədəniyyətimiz onun sayəsində qorunub saxlanılır. Bu muzey onun təşəbbüsü ilə yaradılıb. Təkcə bu muzey deyil, həm də bir çox muzeylər və mədəniyyət müəssisələri mədəniyyətə həqiqətən qayğı göstərən bu insanın sayəsində yaradılıb. Heydər Əlirza oğlu özü Səməd Vurğunun 70, 80 və 90 illik yubileylərində çıxış edib.

İndi isə onun oğlu, hazırkı Prezidentimiz İlham Əliyev bu mədəni siyasəti davam etdirir. O, bu siyasəti çox düzgün və ləyaqətlə aparır və mən şəxsən buna görə ona minnətdaram. Ümumiyyətlə, ailəmiz bütövlükdə həm Heydər Əlirza oğluna, həm də İlham Heydər oğluna dahi şairin şəxsiyyətinə və yaradıcılığına dəyər verdiyinə görə minnətdardır. Bu il Səməd Vurğunun 120 illik yubileyinin qeyd edilməsi barədə Sərəncamın verilməsi dövlətin dahi şairin xatirəsinə xüsusi diqqətini bir daha təsdiqləyir və mədəniyyətin Azərbaycanda yüksək prioritet təşkil etdiyini nümayiş etdirir.

Necə gözəldir ki, xalqını sevən və xalqı tərəfindən sevilən Səməd Vurğunun özü də bu mədəniyyətin bir parçasıdır.

- Artıq hansı əhəmiyyətli tədbirlər keçirilib və ilin sonuna qədər hansılar planlaşdırılır?

- Təkcə muzeyin direktoru deyil, həm də şairin ailəsinin üzvü olaraq onun 120 illiyinə həsr olunmuş bütün tədbirlərdə iştirak etməyə çalışıram. Əlbəttə ki, ən böyük və ən əhəmiyyətli tədbir Heydər Əliyev Sarayında keçirilib. Fenomenal bir axşam idi: Çox qeyri-adi, sözün yaxşı mənasında müasir. Çox çalışdıq - “biz” deyəndə bütün komandanı nəzərdə tuturam: əlbəttə ki, Mədəniyyət Nazirliyi, Heydər Əliyev Sarayı, rejissorlar, ssenaristlər. Şəxsən mən nəticədən çox razıyam.

Bundan əlavə, muzey tərəfindən müəyyən tədbirlər keçirilib. Biz, həmçinin təhsil və mədəniyyət müəssisələri ilə birlikdə tədbirlər keçirdik. Tədbirlər hələ də olacaq, sentyabr ayından etibarən davam edəcəklər.

Mən görürəm ki, respublikanın hər yerində, xaricdə də konsertlər keçirilir. Bütün Azərbaycan xalqının bu tarixi qeyd etməsi çox sevindiricidir.

- Sizcə, gəncləri Səməd Vurğunun poeziyası ilə tanış etmək üçün nə etmək lazımdır? Həm də yalnız onun şeirləri deyil, ümumiyyətlə, klassik poeziya ilə?

- Mən hətta daha da geniş düşünürdüm - gəncləri mədəniyyətə necə cəlb etmək olar? Mən “mədəniyyət” deyəndə həm şairlərin, həm rəssamların, həm musiqiçilərin, həm də dahi bəstəkarlarımızın yaradıcılığını nəzərdə tuturam. Səməd Vurğunumuz olmasaydı, Niyazi olmasaydı, Üzeyir Hacıbəyli olmasaydı, itirəcəyimiz heç nə olmazdı... Bizdə belə insanlar var idi, bizim mədəniyyətimizi itirməyə haqqımız yoxdur. Mədəniyyətə sadiq olan insanlar da bu böyük işə maraq göstərməlidirlər.

Gənclər, əlbəttə ki, ən azı mədəniyyətlə maraqlanmalıdırlar, mən demirəm ki, mədəniyyətlə məşğul olsunlar. Bu işdə bizə həm musiqini, həm poeziyanı, həm də rəssamlığı gənclər üçün daha əlçatan və cəlbedici etmək üçün yeni texnologiyalar kömək etməlidir. Ancaq hər şeydən əvvəl, əlbəttə ki, hər şey tərbiyədən və təhsildən irəli gəlir.

Burada işə başlayanda gənclərin, ümumiyyətlə, olmayacağını düşünürdüm. Aydındır ki, məktəblilər məktəb proqramı çərçivəsində sinif şəklində gəlirlər. Bu, mütləq olmalıdır. Lakin burada nə qədər gəncin olduğunu görəndə, bu, məni sevindirdi.

- Sizcə, Səməd Vurğunun yaradıcılığı niyə indiyə qədər incəsənət adamlarına ilham verir?

- Məncə, bu, Səməd Vurğunla Azərbaycan arasındakı sevgidir. Çünki Səməd Vurğun haqqında danışanda “Azərbaycan”ı xatırlayırıq, Azərbaycan haqqında danışanda, əlbəttə ki, şairin dahi sətirlərini xatırlayırıq.

Əminəm ki, yaradıcı insanlar öz ölkələrini, vətənlərini səmimi-qəlbdən sevirlər. Bu sevgini bölüşənlərə hörmət və rəğbət bəsləmələri tamamilə təbiidir.

Vətənə olan bu sevgini necə təsvir etmək olardı? Dahi Səməd Vurğun bunu necə edə bilərdi? Cəmi iki sətirdə bütün bu sevgidən, Vətənindən, bu böyük ölkədən bu cür bəhs etmək. Düşünürəm ki, əsas səbəb budur.

- Bir musiqiçi olaraq onun yaradıcılığı sizi necə ruhlandırır? Sizin zaman, məkan üzərindən onunla hər hansı bir əməkdaşlığınız olubmu?

- Zaman, məkan üzərindən əməkdaşlıq, ümumiyyətlə, bizə - musiqiçilərə xasdır.

Kiçik olanda nəsə bəstələməyə çalışırdım: şeirlərimə və onun şeirlərinə musiqini. Amma, Allaha şükür ki, heç nə alınmadı (Gülür). Bəlkə yenə də bəstələyəcəyəm. Yaradanda, layiqli bir şey yaratmaq lazım.

Mən, əlbəttə ki, Səməd Vurğunun şeirlərinə yazılmış bəzi əsərləri ifa etmişəm. Mən çox şadam ki, bizim muzeydə Səməd Vurğunun şeirlərinə yazılmış və ya ona həsr olunmuş bütün əsərlərin siyahısı var.

Ümumiyyətlə, Səməd Vurğun elə yazırdı ki, musiqini musiqisiz də eşitmək olar. Onun şeirlərinin daxili musiqiliyi var.

Aşıqlar çox vaxt deyirlər ki, Səməd Vurğunun şeirləri sanki artıq aşıq melodiyaları üçün yazılıb. Onlar o qədər ahəngdar və melodikdir ki, təbii olaraq musiqi ilə üst-üstə düşür və əlavə vokal bəzəkləri tələb olunmur. Onun şeirləri musiqidir, çünki o, müəyyən qaydalarla yazırdı, sərbəst üslubu yox idi.

Səmədi musiqisiz və müəyyən musiqi janrlarını Səmədsiz təsəvvür edə bilmirəm. Sizə danışdığım Heydər Əliyev Sarayındakı konsertdə gözəl musiqi nömrələri var idi. Bir çox seçimimiz var idi. Mən, əgər belə demək olarsa, musiqi redaktoru rolunda idim. Proqrama hansı nömrələrin daxil ediləcəyini və hansının olmayacağını seçmək lazım idi. Bunu etmək çox çətin idi. Yəqin ki, birinciyə daxil olmayan nömrələrdən ibarət ikinci konsert keçirmək lazımdır.

Səməd Vurğunun yaradıcılığı məni hansısa çətin, demək olar ki, qeyri-adi səviyyədə ruhlandırır. Yəqin ki, hətta musiqiçidən daha çox bir insan kimi.

Şübhəsiz ki, poeziya və musiqi ayrılmazdır. Lakin Səməd Vurğunun şeirləri təkcə eşitmə deyil, həm də daxili səssizlik, vaxt və düşüncə tələb edir. Bəziləri dərhal başa düşülə bilməz. Tədricən yalnız kağız üzərində yazılanları deyil, sözlərin arxasında gizlənənləri də oxumağa başlayırsan. Məhz o zaman şeirinin əsl dərinliyi açılır, düşüncəsinin dahiliyini və sözünün gücünü dərk edirsən.

Belə anlarda yalnız öz işini görmək deyil, yaşamaq, yaratmaq və onun geridə qoyduğu yüksək səviyyəyə layiq olmaq arzusu yaranır.