ZEYNO BARAN: MÜXALİFƏTİN SEÇKİQABAĞI VERDİYİ VƏDLƏR HAKİMİYYƏTİN SİYASİ PLATFORMASINDAN FƏRQLƏNMİR
-Zeyno xanım, çoxlarını maraqlandıran sual bundan ibarətdir ki, ABŞ Azərbaycanda Ukrayna və Gürcüstan hadisələrinin təkrarını görmək istəyirmi?
-Bu, çox mühüm sualdır. ABŞ rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, onlar Azərbaycanda inqilabi dəyişiklik deyil, tədricən inkişaf görmək istəyirlər. Bu mənada, onlar həm İlham Əliyev hakimiyyəti, həm müxalifət təmsilçiləri, həm də vətəndaş cəmiyyətinin digər üzvləri ilə işini davam etdirərək, noyabrdakı seçkilərin ötən seçkilərə nisbətən daha yaxşı keçməsini görmək istəyirlər. Onlar ümid edirlər ki, seçkilərin nəticəsi Ukrayna və Gürcüstan ssenarisinin Azərbaycanda təkrar olmasına gətirməyəcəkdir. Mən əminəm ki, gələn həftələr ərzində biz ABŞ rəsmilərindən inqilaba üstünlük vermədiklərini bir daha əks etdirən bəyanatlar eşidəcəyik. Bu, ABŞ-ın rəsmi mövqeyidir. Bəlkə də siz ABŞ-da fəaliyyət göstərən və Azərbaycandakı bəzi müxalifət və qeyri-hökumət təşkilatları ilə əməkdaşlıq edən bir sıra qruplardan müxtəlif fikir eşidə bilərsiniz. Amma bu, heç də ABŞ-ın rəsmi mövqeyi kimi qəbul olunmamalıdır.
-Müşahidələrinizə əsaslanaraq, Azərbaycandakı budəfəki seçkilərin ötən seçkilərə nisbətən irəliləyiş olacağını gözləyirsinizmi?
-Məncə, bu seçkilər ötən dəfəki seçkilərdən qat-qat yaxşı olmalıdır. Bunun da iki səbəbi var. Birincisi, Azərbaycanın daxilində ictimayyət bu seçkilərə böyük ümidlər bəsləyir. Həm də beynəlxalq rəy dəyişibdir. Bu, xüsusilə Prezident Corc Buşun ikinci hakimiyyət dövrünün siyasi prioritetləri ilə bağlıdır. Ukrayna və Gürcüstandakı hadisələrin şahidi olduğumuzdan sonra bölgədə demokratiya məsələlərinə diqqət xeyli artıbdır. Əlbəttə, təkcə seçkilər özlüyündə demokratiya göstəricisi deyildir. Amma onun əlamətidir. Seçkilər əsasında dövlətin demokratik inkişafı ölçülür. Mən inanıram ki, Prezident İlham Əliyevin bu ilin may ayındakı Sərəncamı seçkilərin gedişatında çox mühüm rol oynayacaqdır. Təəssüf ki, artıq indidən bu sərəncamın bəzi maddələrinə əməl olunmadığı haqda təndiqi fikirlər səslənir. Məni ən çox narahat edən isə digər məqamdır: bu seçkilərdə biz o qədər beynəlxalq diqqətin, çoxsaylı exit-polların, müşahidəçilərin, dəyərləndiricilərin şahidi olacağıq ki, seçki günündə nəyin baş verdiyini, nəticələrin etibarlı olub-olmayacağını müəyyənləşdirmək çox çətin olacaqdır.
-Siz, Azərbaycanın bir sıra müxalifət liderlərini, onların fəaliyyətini yaxından tanıyırsınız. Seçki ərəfəsində müxalifət nümayəndələrinin verdiyi vədlərlə hakimiyyətin verdiyi vədlər arasında hər hansı fərq görürsünüzmü?
-Siyasi plaftormaya gəldikdə, deməliyəm ki, - özü də bu, yalnız hazırkı seçkilərlə bağlı deyil, əvvələr də müşahidə olunmuşdur, - müxalifət və hakimiyyətin mövqeləri arasında böyük fərq görmürəm. Hər iki tərəf korrupsiyanın kökünü kəsmək, iqtisadi vəziyyəti yaxşılaşdırmaq, Azərbaycanı Avratlantik təsisatlara cəlb etmək, qonşu ölkələrlə sağlam münasibətlər qurmaq istəyir. Əlbəttə, hakimiyyət bu məqsədlərə çatmaq üçün kifayət qədər iş görmədiyinə görə tənqid oluna bilər. Amma, açığı, mən müxalifətin hakimiyyətdən daha yaxşı iş görəcəyini düşünmürəm. Məsələn, Ukraynada inqilab nəticəsində hakimiyyətə gələn qüvvə həddən artıq dinamik, islahat ruhlu olsa da, elə ilk mərhələdə korrupsiya ittihamları üzündən dağıldı. Məsələ bundadır ki, Azərbaycan, Ukrayna, Gürcüstan kimi ölkələrdə mövcud problemlər o qədər ağır, həlli o qədər çətindir ki, onları bir-iki şəxsi dəyişməklə həll etmək mümkün deyildir. Onu da deməliyəm ki, seçkilərə hazırlıq mərhələsində həm müxalifət, həm də hakimiyyət tərəfindən narahtlığa səbəb olan bəyanatlar səslənir. Tərəflər zorakılığa əl atacaqlarmı? Təbii ki, etiraz aksiyaları, mitinqlər hər ölkədə demokratiya göstəricilərindən biridir. Lakin onlar müvafiq icazələrlə, müvafiq formalarda keçirilməlidir. Beləliklə sualınıza qısa cavab versəm, müxalifət və hakimiyyət arasında nə siyasi platformada, nə də seçkilərə hazırlıq prosesində atdığı addımlarda fərq görmürəm.
-Azərbaycandakı parlament seçkiləri ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinə nə kimi təsir göstərəcək?
- Seçkiləri qırağa qoysaq, Azərbaycan bölgədə ABŞ üçün çox mühüm dövlətdir, Qara dəniz bölgəsi, müsəlman dünyası və digər çərçivələrdə onun müttəfiqidir. Lakin Amerika azadlıq və demokratiyanın yayılmasını özünə bir nömrəli xarici siyasət məqsədi seçdiyinə görə, son vaxtlar ABŞ hakimiyyəti Azərbaycanla tərəfdaşlığı istədiyi səviyyədə qura bilmir. Bu mənada, çox mühümdür ki, noyabrdakı parlament seçkiləri beyənlxalq standartlara uyğun olsun. Heç kim ideal seçkilər gözləmir. Çünki ənənələri və insanların təfəkkürünü bir gün ərzində dəyişmək qeyri-mümkündür. Lakin əsas beynəlxalq standartlar gözlənilməlidir. Bu isə, öz növbəsində, Dövlət Departamenti, Ağ ev və Pentaqona Azərbaycanla əməkdaşlığı yeni, daha yüksək səviyyəyə qaldırmağa imkan verərdi. Təəssüflə deməliyəm ki, Azərbaycandan qat-qat qeyri-demokratik olan ölkələrin başçıları Ağ evə dəvət olunduğu təqdirdə, Amerika ölkənizi müəyyən məsafədə saxlayır. Bu siyasətin nə qədər ədalətli olduğu başqa bir müsahibənin mövzusudur. Lakin bir daha təkrarlayım ki, noyabrdakı seçkiləriniz Buş hakimiyyətinin Azərbaycanla gələcək münasibətlərini müəyyənləşdirmək baxımından çox əhəmiyyətli olacaqdır.
Bölmənin digər xəbərləri
