34 illik yol: Antiinhisar siyasətindən rəqabətli bazar iqtisadiyyatına
Bakı, 23 iyun, AZƏRTAC
Müasir bazar iqtisadiyyatının əsas prinsiplərindən biri sağlam rəqabətin təmin edilməsidir. Rəqabətin olduğu mühitdə istehlakçı daha keyfiyyətli məhsul və xidmət əldə edir, sahibkarlar inkişaf üçün bərabər imkanlar qazanır, iqtisadiyyat isə daha dayanıqlı və səmərəli fəaliyyət göstərir. Azərbaycanda bu istiqamətdə institusional əsasın qoyulduğu tarix isə 1992-ci il 23 iyuna təsadüf edir. Məhz 1992-ci il iyunun 23-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən imzalanmış Fərmanla Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi yaradılıb. Bu addım müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycanın bazar iqtisadiyyatına keçid prosesində mühüm islahatlardan biri idi. Həmin dövrdə qəbul edilən qərarlar ölkədə sahibkarlığın inkişafına, inhisarçılıq meyillərinin məhdudlaşdırılmasına və rəqabət mühitinin formalaşdırılmasına xidmət edirdi.
AZƏRTAC xəbər verir ki, ötən 34 il ərzində antiinhisar sistemi bir neçə inkişaf mərhələsindən keçib. 2001-ci ildə qurum İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin tərkibinə daxil edilib, 2006-cı ildə Antiinhisar Dövlət Xidməti yaradılıb, 2009-cu ildə isə istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi funksiyaları da qurumun fəaliyyət istiqamətlərinə əlavə olunub. Sonrakı illərdə aparılan institusional islahatlar nəticəsində antiinhisar siyasəti, istehlak bazarına nəzarət, reklam fəaliyyəti, təbii inhisarların tənzimlənməsi və dövlət satınalmalarına nəzarət vahid mexanizmdə birləşdirilib.
Bu gün antiinhisar sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirən əsas qurum Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyidir. Agentlik bazarlarda sağlam rəqabət mühitinin qorunması, inhisarçılıq fəaliyyətinin qarşısının alınması, haqsız rəqabət hallarının araşdırılması, istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi və dövlət satınalmalarına nəzarət kimi mühüm funksiyaları yerinə yetirir. Eyni zamanda qurum reklam bazarına nəzarət, texniki tənzimləmə, standartlaşdırma, metrologiya və uyğunluğun qiymətləndirilməsi sahələrində dövlət siyasətinin icrasını təmin edir. Agentliyin fəaliyyəti bazar iştirakçıları üçün bərabər rəqabət şəraitinin yaradılmasına, sahibkarlığın inkişafına, qiymətlərin şəffaf formalaşmasına və istehlakçıların keyfiyyətli məhsul və xidmətlərə çıxışının təmin olunmasına xidmət edir. Son illər rəqəmsal iqtisadiyyatın sürətli inkişafı fonunda qurum elektron ticarət, rəqəmsal platformalar və yeni biznes modelləri üzrə yaranan rəqabət məsələlərinin tənzimlənməsi istiqamətində də fəaliyyətini genişləndirir. Beləliklə, antiinhisar qurumu təkcə pozuntulara qarşı nəzarət mexanizmi deyil, həm də ölkədə rəqabət mədəniyyətinin formalaşdırılması və müasir bazar iqtisadiyyatının inkişafını dəstəkləyən əsas institutlardan biri kimi çıxış edir.
Bu gün antiinhisar qurumu təkcə inhisarçılıqla mübarizə aparan təsisat deyil. Onun fəaliyyəti iqtisadiyyatın müxtəlif istiqamətlərini əhatə edir. Qurum bazarlarda hökmran mövqedən sui-istifadə hallarını araşdırır, haqsız rəqabətə qarşı tədbirlər görür, qiymət manipulyasiyalarının qarşısını alır, istehlakçıların hüquqlarını qoruyur və dövlət satınalmalarında şəffaflığın təmin edilməsinə nəzarət edir. Eyni zamanda, reklam bazarında qanunvericiliyin tələblərinin icrası, texniki tənzimləmə, standartlaşdırma, metrologiya və uyğunluğun qiymətləndirilməsi sahələri də onun fəaliyyət dairəsinə daxildir.
Qlobal iqtisadiyyatda rəqəmsal platformaların, elektron ticarətin və yeni biznes modellərinin sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə antiinhisar siyasətinin əhəmiyyəti daha da artır. Çünki bazarlarda rəqabətin qorunması yalnız iqtisadi məsələ deyil, həm də investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması, innovasiyaların təşviqi və istehlakçı rifahının yüksəldilməsi deməkdir.
Azərbaycanda aparılan iqtisadi islahatların mühüm istiqamətlərindən biri də məhz rəqabət mühitinin gücləndirilməsidir. Son illər rəqabət qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsi, bazar iştirakçıları üçün bərabər imkanların yaradılması və şəffaf biznes mühitinin formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Antiinhisar qurumu bu proseslərin icrasında əsas dövlət institutlarından biri kimi çıxış edir. Ölkədə təbii inhisar subyektlərinin fəaliyyəti üzərində nəzarət də bu sistem vasitəsilə həyata keçirilir. Enerji, kommunal xidmətlər və nəqliyyat kimi strateji sahələrdə rəqabətin məhdud olduğu şəraitdə istehlakçı maraqlarının qorunması və bazar balansının saxlanılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son açıqlamalara görə, Azərbaycanda 30-dan çox təbii inhisar subyekti fəaliyyət göstərir və onların fəaliyyəti müvafiq dövlət nəzarəti mexanizmləri ilə tənzimlənir.
Bu gün antiinhisar siyasəti yalnız inhisarçılığa qarşı mübarizə deyil, həm də sahibkarlığın inkişafına dəstək, istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi və ədalətli bazar münasibətlərinin təmin olunması missiyasını daşıyır. 23 iyun tarixi isə Azərbaycanda rəqabət mühitinin formalaşdırılması istiqamətində başlanmış yolun və iqtisadi idarəetmədə mühüm institusional islahatların simvolu kimi yadda qalır.
34 il əvvəl əsası qoyulan bu sistem ölkənin iqtisadi inkişafı, biznes mühitinin təkmilləşdirilməsi və istehlakçı maraqlarının qorunması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirərək Azərbaycanın müasir iqtisadi idarəetmə modelinin vacib elementlərindən biri olaraq qalır.
Bölmənin digər xəbərləri
