Avropada enerji böhranı Azərbaycan qazına ehtiyacı artırıb
Bakı, 16 dekabr, AZƏRTAC
Avropada enerji böhranının yaşanması qitənin Azərbaycan qazına ehtiyacını daha da artırıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, hələ sentyabr ayında Rusiya qazından tədricən imtina etməyə başlayan bir sıra Avropa dövlətləri qaz anbarlarında kifayət qədər ehtiyat yaradıblar. Lakin havaların soyuq keçməsi anbarlarda saxlanılan qazın sürətlə tükənməsinə səbəb olub. Avropada fəaliyyət göstərən Enerji İqtisadiyyatı və Maliyyə Təhlili İnstitutunun analitiki Ana Mariya Yaller dekabrın 15-nə olan məlumata əsaslanaraq bildirib ki, Böyük Britaniyanın qaz anbarı 88,7 faiz, İtaliyanın 87,2 faiz, Fransanın 88,1 faiz qaz ehtiyatına malikdir. Lakin qarşıdakı aylarda havaların daha da soyuması qaz istehlakçılarının tələbatını artıracaq. Buna görə də, Avropa dövlətləri qənaət rejiminə keçməklə yanaşı alternativ variantları da nəzərdən keçirməlidirlər ki, gələcək illərdə qitədə enerji depressiyası yaşanmasın.
Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əhəmiyyətli rola malikdir. Hazırda Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Azərbaycan Avropaya 10 milyard kubmetr qaz ixrac edir. Bu rəqəm gələcəkdə əlavə olaraq 5 milyard da artırılacaq. Transanadolu (TANAP) və Transadriatik kəmərləri vasitəsilə ixrac olunan qazın həcmi 2025-ci ildə “Şahdəniz” yatağından hasil olunan təbii qazın hesabına artırılacaq. Bununla yanaşı Azərbaycan yalnız öz qazının deyil, Türkmənistan qazının da Avropaya nəql olunmasında mühüm tranzit mövqeyə sahibdir.
Dekabrın 14-də Azərbaycan, Türkiyə və Türkmənistan prezidentləri Türkmənbaşı şəhərində üçtərəfli görüş keçirdilər. Görüşdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələrinin yaradılması ilə yanaşı Türkmənistan qazının Avropaya nəql olunması yolları müzakirə edilib. Bu barədə məlumat verən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan bildirib ki, enerji təhlükəsizliyini təmin etmək istəyən Avropa qazın nəql olunması üçün sərmayə yatırmalıdır. Türkiyə də üzərinə düşən sərmayəni yatıracaq. Bu görüş onu deməyə əsas verir ki, yaxın gələcəkdə Azərbaycan Avropaya qaz nəqlində tranzit ölkə kimi çıxış edəcək.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin analitiki Hergel Molnar Avropada qaz böhranına toxunaraq nəzərə çatdırıb ki, Avropa İttifaqı təbii qaz hasilatına və nəqlinə daha çox sərmayə yatırmalıdır. Əks halda, Avropanı təbii qaz ilə təhlükəsiz şəkildə təmin etmək mümkün olmayacaq. Məsələyə bu kontekstdə yanaşdıqda Transxəzər qaz kəmərinin çəkilişinin nə qədər aktual olduğunu görərik. Türkmənistan qazı bu kəmərlə Azərbaycana buradan Türkiyəyə oradan isə Avropaya nəql olunacaq.
Cari ilin fevralında Bakıda Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasının səkkizinci iclası keçirildi. İclasda enerji və təchizatın təhlükəsizliyi, “yaşıl enerji”yə keçidlə bağlı ümumi hədəflər əsasında Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında strateji enerji tərəfdaşlığı bir daha təsdiqləndi. Bu toplantı Avropada qaz böhranı zamanına təsadüf edirdi. Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali komissarı Josep Borrell bildirdi ki, Rusiya Avropaya qaz tədarükünü dayandırarsa Avropa İttifaqı ölkələri Azərbaycanla qaz tədarükü barədə danışıqlar aparacaq. Toplantının yekununda Avropa İttifaqı və Azərbaycan hökuməti Cənub Qaz Dəhlizinin genişləndirilməsi barədə razılıq əldə etdilər. Təsadüfi deyil ki, Avropa Komissiyasının enerji məsələləri üzrə komissarı Kadri Simson toplantıdan sonra bəyan etdi ki, Azərbaycan və Avropa İttifaqı strateji enerji tərəfdaşıdır. Beləliklə regionda cərəyan edən proseslərə baxmayaraq Azərbaycan etibarlı tərəfdaş olduğunu təsdiqləyib. Bu baxımdan Türkmənistanda keçirilən üçtərəfli görüş yaxın gələcəkdə müsbət nəticələrini verəcək. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin uğurlu enerji siyasəti ilə Transxəzər qaz kəmərinin çəkilişi reallığa çevriləcək. Bununla da, Azərbaycan iqtisadi dividendlərlə yanaşı siyasi zəmanət də qazanacaq.
Bölmənin digər xəbərləri
