AZƏRBAYCAN YOD İSTEHSALINA GÖRƏ DÜNYADA DÖRDÜNCÜ YERDƏ OLACAQDIR
AZƏRTAC-ın müxbiri xəbər verir ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Neftçala rayonunda “Azər-Yod” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin eyniadlı müəssisəsində olmuşdur.
Müəssisənin kollektivi dövlətimizin başçısı İlham Əliyevi və xanımı Mehriban Əliyevanı alqışlarla qarşıladılar.
Prezident İlham Əliyev müəssisənin baş planı, Xıllı və Neftçala yataqlarının əsas göstəriciləri ilə tanış oldu, istehsal prosesinə, müxtəlif markalı hazır məhsulların nümunələrinə, fəaliyyət sertifikatlarına baxdı.
Məlumat verildi ki, Neftçala rayonunda yod istehsalına 1931-ci ildə başlanmışdır. Köhnə sahə Həsənabad qəsəbəsinin yaxınlığında yerləşir. Əvvəllər yodu kömür desorbsiyası üsulu ilə alırdılar. Lakin kükürd turşusunun tətbiqindən sonra radioaktiv duzlar əmələ gəldiyi üçün bu texnologiya ötən əsrin 70-ci illərində qadağan edilmişdir. Yeni zavodun tikintisi haqqında qərar qəbul ediləndən 1994-cü ilə, yəni müəssisə fəaliyyətini dayandırana qədər yod ion mübadiləsi texnologiyası ilə istehsal olunurdu.
Bildirildi ki, müəssisənin ərazisi 17 hektardır. Yataqların işlənilməsi üçün ayrılmış ərazi 850 hektardır. Neftçala və Xıllı yataqlarında kəşfiyyat işləri aparılmış, dərinliyi 2200 metr olan təxminən 200 quyu qazılmışdır. İstehsal gücü ildə 500 ton olan zavoda gündə 40 min kubmetr su vermək üçün 140-dək quyunun işə salınması planlaşdırılır. Hazırda 200 nəfərin çalışdığı müəssisə tam gücü ilə işə düşəndən sonra onların sayı 500-ə çatdırılacaqdır.
Müqayisə üçün xüsusi vurğulandı ki, hava desorbsiyası üsulunun Neftçala sahəsində tətbiqi nadir hadisədir. Çünki həmin üsul ilk dəfə soyuq suda, turşusuz tətbiq edilmiş və bu zaman xammaldan 94 faizdən çox yod ayrılmışdır. Krasnodar zavodunda bu göstərici 85 faizdir, lakin suyun temperaturu Selsi ilə 70 dərəcəyə çatır. Yaponiya zavodlarında isə xammaldan 90 faizədək yod ayrılır, burada termal sudan və turşudan istifadə olunur. Bundan əlavə, zavodda tullantıların təkrar emalı qurğusunun işə salınması atmosferin çirklənməsinin qarşısını almaqla yanaşı, yod ayrılmasını artırmağa imkan verir.
Dövlətimizin başçısı yataqların bərpası ilə də maraqlandı. Məlumat verildi ki, artıq buraxılış-sazlama işləri başa çatdırılmışdır. İlin sonunadək birinci növbə layihə gücünə çatdırılacaqdır. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı istehsalatın 3-4 xəttini tikmək və yataqları işlətmək üçün 8,5 milyon dollar kredit ayırmağa razılıq vermişdir. Cəmiyyətin nizamnamə kapitalının məbləği 12 milyon dollardır. Bura bütün infrastruktur və alınmış avadanlığın dəyəri daxildir. Bundan əlavə, “Nikoyl” bankından 3,5 milyon dollar kredit alınmış və artıq xərclənmişdir. Zavod dünya ekoloji standartlarına cavab verir, yod turşusuz üsulla istehsal olunur və burada 94 faiz yüksək səviyyəli yod alınır. Zavodu elektrik enerjisi ilə təmin etmək üçün 8 meqavat gücündə qaz generatoru quraşdırılacaqdır.
Yod tərkibli su ehtiyatlarını nəzərə alaraq, müəssisənin istehsal gücü 1500 tona çatdırıldıqdan sonra Azərbaycan dünya üzrə Çili (12,5 min ton), Yaponiya (7-8 min ton) və ABŞ (1,5 min ton) kimi yod istehsalçılarından sonra dördüncü yerə çıxacaqdır.
Sonra Prezident İlham Əliyev bu cür müəssisələrin əhəmiyyətini vurğuladı, “Azər-Yod” MMC-nin xatirə kitabına ürək sözlərini yazdı.
Bölmənin digər xəbərləri
