BMT QAK-ın sözçüsü: ABŞ sanksiyalarının ləğvi suriyalı qaçqınların geri qayıtmasını sürətləndirə bilər
Bakı, 19 dekabr, AZƏRTAC
Bəşər Əsəd rejiminin süqutundan sonra 1 milyondan çox qaçqın və təxminən 2 milyon məcburi köçkün suriyalı evlərinə qayıdıb.
AZƏRTAC “Euronews” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, Livandakı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının (UNHCR, BMT Qaçqınlar Agentliyi) rəhbəri Karolina Lindholm Billinq bildirib ki, ABŞ-ın Suriyaya qarşı genişmiqyaslı sanksiyalarının ləğv edilməsi barədə qərarı daha çox qaçqını evə qayıtmağa sövq edə bilər.
Çərşənbə günü ABŞ Senatı Tramp administrasiyası öz fərmanı ilə sanksiyaların icrasını müvəqqəti olaraq dayandırdıqdan sonra “Sezar Qanunu” çərçivəsində sanksiyaların birdəfəlik ləğv edilməsinə səs verib.
Səsvermə ölkənin illik müdafiə xərcləri haqqında qanun layihəsinin qəbul edilməsi çərçivəsində keçib. ABŞ Konqresi Bəşər Əsədin hakimiyyətindən bəri qüvvədə olan Suriyaya qarşı sanksiyaların tam və birdəfəlik ləğv edilməsi haqqında qərar qəbul edib.
Suriyaya qarşı genişmiqyaslı sanksiyalar vətəndaş müharibəsi zamanı insan haqlarının pozulmasına görə Bəşər Əsəd rejimini cəzalandırmaq üçün 2019-cu ildə tətbiq edilib.
BMT-nin Qaçqınlar üzrə Agentliyi bildirir ki, Əsəd rejiminin süqutundan bəri 1 milyondan çox qaçqın və təxminən 2 milyon məcburi köçkün suriyalı evlərinə qayıdıb.

Qonşu ölkələrdən qayıdan qaçqınlar hər ailə üçün 600 dollar (511 avro) məbləğində nağd ödəniş almaq hüququna malikdirlər. Lakin evlərin dağıdılması və iş yerlərinin olmaması nəzərə alınmaqla, bu vəsait tam bərpa üçün kifayət deyil.
Billinq qeyd edib ki, suriyalılara beynəlxalq yardım indiyə qədər “çox böyük ehtiyaclarla müqayisədə nisbətən azdır”, lakin ABŞ sanksiyalarının ləğvi “vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər”.
Dünya Bankının qiymətləndirmələrinə görə, müharibə zamanı dağıdılmış mənzil və infrastrukturun bərpası təxminən 216 milyard dollar (184 milyard avro) tələb edəcək.
“İndi iş yerləri yaradacaq əhəmiyyətli investisiya və özəl sektorun iştirakı lazımdır və sanksiyaların ləğvi buna kömək edə bilər”, - deyə Billinq vurğulayıb.
Prezident fərmanı ilə sanksiyaların müvəqqəti olaraq ləğv edilməsinə baxmayaraq, yenidənqurma işlərində heç bir irəliləyiş müşahidə olunmur.
Daimi ləğvin tərəfdarları beynəlxalq şirkətlərin sanksiyaların təkrarlanması təhlükəsi davam etdiyi müddətdə yenidənqurma layihələrinə investisiya qoymayacağını iddia edirlər.
Billinqin sözlərinə görə, rejimin süqutundan bəri təxminən 112 min suriyalı Livana qaçıb. Beynəlxalq yardımın azalması şəraitində bu yeni qaçqınlar son dərəcə məhdud dəstək alırlar və çox vaxt hüquqi statusa malik deyillər. “Onların əsas ehtiyacı Livanda olduqlarını sübut edən sənədlərdir. Onlar olmadan ölkə daxilində hərəkət etmək olduqca çətindir”, - deyə Billinq bildirib.
Qaçqınların bir hissəsi bəzi ərazilərdə vəziyyət normallaşdıqdan sonra Suriyaya qayıtsalar da, bir çoxları qaçdıqları qəddar hadisələr səbəbindən geri qayıtmaqdan ehtiyat edirlər.
BMT QAK-ın məlumatına görə, təxminən 14 illik vətəndaş müharibəsindən sonra 2024-cü ilin dekabrında Suriyanın keçmiş Prezidenti Bəşər Əsədin devrilməsi anından bəri təxminən 400 min suriyalı qaçqın Livandan qayıdıb, bununla belə ölkədə təxminən 1 milyon insan qalır.