Dağların ətəyindəki mavi xəzinə FOTO VİDEO
Lənkəran, 19 dekabr, İlkin Adıyev, AZƏRTAC
Lənkəranda təbii gözəlliyi ilə seçilən Xanbulançay su anbarı, eyni zamanda, cənub bölgəsi üçün mühüm strateji əhəmiyyət daşıyan hidroqovşaqlardan biridir. Lənkəran və Astara rayonlarının əhalisini fasiləsiz içməli su ilə təmin edən bu nəhəng anbarda su ehtiyatının toplanmasına başlanılıb.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, Xanbulançay su anbarını qidalandıran əsas mənbələrdən olan Bəşərüçay dağlıq və meşəlik ərazilərdən keçdiyindən sel və daşqınlar zamanı özü ilə xeyli lil, çöküntü və ağac qalıqları gətirir. Suyun keyfiyyətinin qorunması və içməli su standartlarına uyğunluğun təmin edilməsi məqsədilə Bəşərüçay üzərində çay suyunu mexaniki çirklərdən təmizləyən xüsusi suqəbuledici və filtrasiya qurğusu quraşdırılıb. Çaydan götürülən su əvvəlcə süzgəcdən keçirilir, sonra su anbarına ötürülür.
Daşqın dövrlərində çayda suyun həcmi artsa da, tərkibində lil və asılı hissəciklərin çox olması səbəbindən həmin vaxtlarda suyun birbaşa anbara qəbuluna məhdudiyyət tətbiq edilir. Bu tədbirlər su anbarının dibində lil qatının yaranmasının və içməli suyun keyfiyyətinin pisləşməsinin qarşısını almağa xidmət edir. Qabaqlayıcı tədbirlər nəticəsində Xanbulançay su anbarının yatağında ciddi lil qatının formalaşması müşahidə edilmir və ilboyu əhalinin içməli su ilə fasiləsiz təminatı mümkün olur.
Lənkəran Su Meliorasiya Sistemlərinin İstismarı İdarəsinin baş mühəndisi Fəxrəddin Babayev AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə bildirib ki, Xanbulançay su anbarı 1976-cı il dekabrın 26-da Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə istismara verilib, əsasən Lənkəran və Astara rayonlarının içməli və suvarma suyuna olan tələbatının ödənilməsi məqsədilə inşa edilib. Hazırda su anbarında su yığımı prosesinə başlanılıb və cari ilin suvarma mövsümü Xanbulançay su anbarından istifadə edilməklə uğurla başa çatdırılıb.
Baş mühəndisin sözlərinə görə, su anbarının ümumi tutumu 52 milyon kubmetrdir. Hazırda anbara, ümumilikdə, 26 milyon kubmetrdən çox su toplanıb. Bunun 1 milyon kubmetri payız aylarında müşahidə edilən intensiv yağıntılar nəticəsində yaranıb. Su ehtiyatının toplanması prosesi davam edir. “Cari ilin quraq keçməsi bölgəyə, o cümlədən Xanbulançay su anbarına da təsirsiz ötüşməyib. Lənkərançayda su səviyyəsinin kəskin aşağı düşməsi nəticəsində əsas yük Xanbulançay su anbarının üzərinə düşüb. Bu səbəbdən suvarma tələbatını vaxtında qarşılamaq məqsədilə sudan buraxılış həcmi artırılıb və nəticədə suvarma mövsümü uğurla yekunlaşdırılıb”, - deyə o əlavə edib.
Qeyd olunub ki, su təminatında təkcə Xanbulançay su anbarından deyil, eyni zamanda, Lənkərançaydan və kiçik su anbarlarından da istifadə olunur. Bununla əlaqədar olaraq kiçik su anbarları vaxtında doldurulur ki, suvarma mövsümündən daha səmərəli faydalanmaq mümkün olsun. Lənkəran rayonunda çəltik sahələrinin genişlənməsi suya tələbatı artırdığından kanallar mütəmadi olaraq lil və çöküntülərdən təmizlənir, beton üzlüklər bərpa olunur, aşınmış sahələrdə yenidən üzləmə işləri aparılır.
Lənkəran Su Meliorasiya Sistemlərinin İstismarı İdarəsinin içməli su qurğusunun rəisi Mahir Məlikov isə bildirib ki, Lənkəran və Astara rayonlarını içməli su ilə təmin edən qurğunun sutkalıq istehsal gücü 30 min kubmetrdir. İçməli su mənbəyi kimi Xanbulançay su anbarından götürülən su əvvəlcə iki ədəd xam su anbarına qəbul olunur, daha sonra nasoslar vasitəsilə sürətli filtrlərə ötürülür. Filtrlərin girişində suyun bulanıqlığının azaldılması məqsədilə xüsusi kimyəvi maddələr tətbiq edilir və onların dərəcəsi normativlərə uyğun tənzimlənir.
Bununla yanaşı, həm xam su anbarında, həm də təmizlənmiş suyun çıxışında dezinfeksiya məqsədilə xlorlamadan istifadə olunur. Proses daim nəzarətdə saxlanılır. Təmizlənmiş suyun keyfiyyətinə nəzarət məqsədilə hər 2–3 saatdan bir nümunələr götürülür, laboratoriya şəraitində sərbəst xlorun miqdarı və suyun bulanıqlıq göstəriciləri yoxlanılır. Çıxış suyunda sərbəst xlorun miqdarı 3–5 milliqram/litr intervalında saxlanılır ki, bu da sanitariya-gigiyena normalarına tam uyğundur.
Qlobal iqlim dəyişikliyi və yağıntıların qeyri-bərabər paylanması cənub bölgəsində su ehtiyatlarının daha səmərəli və rasional idarə olunmasını zəruri edib. Yay mövsümündə Xanbulançay su anbarında su ehtiyatlarının həcmi 34 faizədək azalsa da, hazırda tədricən artmaqdadır. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bölgədə yağıntıların əvvəlki illərlə müqayisədə daha erkən başlaması su anbarında tələb olunan ehtiyatların planlaşdırılandan daha tez formalaşacağına ümid yaradır.
Bölmənin digər xəbərləri
