Bakı, 11 yanvar (AZƏRTAC). Respublikamızın son illərdə sürətli inkişaf və tərəqqi yolunda inamla irəliləməsi, makroiqtisadi uğurlara imza atması, ilk növbədə, vətəndaşların sosial rifah halının yüksəlməsi ilə müşayiət olunur.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi kursunu uğurla davam etdirən Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə aparılan genişmiqyaslı islahatlar əhalinin məşğulluq səviyyəsinin daha da yüksəldilməsi və gəlirlərinin artmasına, ölkə vətəndaşlarının rifahının daha da yaxşılaşdırılmasına gətirib çıxarmışdır.

Heydər Əliyev Fondunun hesabına son illər müasir tipli yeni məktəblər, tədris, elm və mədəniyyət müəssisələri, uşaq bağçaları inşa edilmiş və digər sosial yönümlü layihələr reallaşdırılmışdır.

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi iqtisadi-sosial siyasət Azərbaycan vətəndaşlarının sosial rifahının yüksəlməsinə, iqtisadi problemlərinin həll olunmasına, hər bir insanın yaxşı yaşamasına xidmət edir. Bu məqsədlə respublikada minimum əmək haqqı, pensiyalar və müavinətlər mütəmadi olaraq artırılır. Bütün bunlar xalqımıza diqqət və qayğının göstəricisidir.

2010-cu ildə də sosial sahədə dinamik inkişaf davam etmişdir.

Prezident İlham Əliyev Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü və Yeni il münasibətilə Azərbaycan xalqına təbrikində vurğulamışdır: “2010-cu ildə sosial sahədə böyük işlər görülmüşdür. 45 səhiyyə müəssisəsi, 70-dən çox məktəb tikilmiş və təmir edilmişdir, 5 Olimpiya-İdman Mərkəzi tikilmişdir. Minimum əmək haqqı və pensiyanın baza hissəsi qaldırılmışdır, ünvanlı sosial yardım proqramı uğurla icra edilir. Bu, onu göstərir ki, bizim siyasətimiz sosialyönümlü siyasətdir. Biz bazar iqtisadiyyatı şəraitində yaşayırıq və iqtisadiyyatımız tam şəkildə bazar iqtisadiyyatı prinsipləri üzərində qurulubdur. Ancaq bununla bərabər, güclü sosial siyasət bizim əsas vəzifəmizdir”.

2010-cu ildə ölkəmizdə əmək pensiyaçılarının sosial müdafiəsi daha da gücləndirilmiş, pensiya islahatlarının təmin edilməsi siyasəti uğurla gerçəkləşdirilmişdir. Əmək pensiyalarının sığorta hissəsinin indeksləşdirilməsi haqqında” Sərəncama əsasən, əmək pensiyalarının sığorta hissəsinə 2010-cu il yanvarın 1-dən istehlak qiymətləri indeksinin 2009-cu il üzrə səviyyəsinə uyğun artım tətbiq edilmişdir. Yenə də həmin gündən etibarən Böyük Vətən müharibəsi iştirakçılarının yaşa görə əmək pensiyasının baza hissəsi 30 manat artırılmışdır. Prezidentin 2010-cu il 22 aprel tarixli Sərəncamı ilə Böyük Vətən müharibəsi iştirakçılarına 500 manat məbləğində, Böyük Vətən müharibəsində həlak olmuş və ya sonradan vəfat etmiş döyüşçülərin dul arvadlarına, 1941-1945-ci illərdə arxa cəbhədə fədakar əməyinə görə orden və medallarla təltif edilmiş şəxslərə, İkinci Dünya müharibəsi illərində döyüşən cəbhələrin arxa hüdudları, yaxud döyüşən donanmaların əməliyyat zonaları daxilində ordunun və donanmanın mənafeyi üçün tapşırıqları yerinə yetirmiş xüsusi birləşmələrin işçilərinə, İkinci Dünya müharibəsi dövründə Leninqrad şəhərinin müdafiəsinə görə müvafiq medal və döş nişanı ilə təltif edilmiş şəxslərə, habelə Leninqrad mühasirəsinin iştirakçılarına 200 manat məbləğində birdəfəlik maddi yardım edilmişdir.

Prezident İlham Əliyevin 2010-cu il 31 avqust tarixli “Əmək pensiyalarının baza hissəsinin artırılması haqqında” Sərəncamı ilə 2010-cu il sentyabrın 1-dən əmək pensiyalarının baza hissəsi 13,3 faiz artırılaraq 75 manatdan 85 manata qaldırılmışdır.

İl ərzində əmək pensiyalarının maliyyələşdirilməsi vaxtında həyata keçirilmiş, pensiyaların hər ay üzrə əhaliyə çatdırılması təmin olunmuşdur.

Məşğulluq sisteminin inkişaf etdirilməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması, əmək bazarının tənzimlənməsi və qeyri-məşğul əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi dövlətimizin sosial-iqtisadi siyasətinin əsas tərkib hissəsini təşkil edir. Əmək yarmarkası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Məşğulluq Xidməti orqanları tərəfindən işaxtaran və işsiz vətəndaşların, xüsusilə gənclərin sosial müdafiəsinin, onların münasib işlə təminatının gücləndirilməsi istiqamətində ardıcıl olaraq həyata keçirilən mühüm tədbirlərdən biridir. Əmək yarmarkaları respublikamızın bütün bölgələrində ənənəvi olaraq hər il keçirilir. 2010-cu ildə Naxçıvan MR-da daxil olmaqla respublikamızın şəhər və rayonlarında keçirilən 55 əmək yarmarkalarında 2181 müəssisə 17626 boş (vakant) iş yerləri ilə iştirak etmiş və nəticədə 5801 nəfər işaxtaran və işsiz vətəndaş münasib işlərlə təmin olunmuş, 545 nəfər peşə hazırlığı kurslarına, 419 nəfər isə haqqı ödənilən ictimai işlərə cəlb olunmuşdur.

2010-cu ilin ilk 9 ayında 127 min 634 ailə ünvanlı dövlət sosial yardımından bəhrələnmişdir. Həmin ailələrin hər birinə ayda orta hesabla 108,38 manat yardım ödənilmişdir. Bir ailə üzvünə isə 23,96 manat ünvanlı dövlət sosial yardım düşmüşdür. Yardım alanların 41,1 faizi tərkibində 3 və daha çox uşaq olan ailələrdir. 3 min 500-dən çox əlil və şəhid ailəsi dövlət hesabına mənzillə təmin olunmuşdur. İndiyədək 2 min 900-dən artıq əlil dövlət hesabına minik avtomobili ilə təmin edilmişdir.

Əlilliyin artım dinamikası 2009-cu ilin ilk 9 ayı ilə müqayisədə 1601 nəfər azalmış və 16 min 654 nəfər təşkil etmişdir. Tam reabilitasiya edilənlərin sayı isə 3 min 98 nəfər artaraq 8 min 817 nəfər olmuşdur. Bu müddətdə tam reabilitasiya göstəricisi 5,8 faizə yüksəlmişdir.

Ölkənin iqtisadi və sosial sahələrində muzdla işləyənlərin orta aylıq əmək haqqı 2009-cu ilin yanvar-noyabr ayları ilə müqayisədə 7,7 faiz çoxalaraq 321,2 manata çatmışdır. Sənaye sahələrində çalışanların əmək haqqı on ayda 457,5 manat, tikinti kompleksində 505,2 manat, nəqliyyatda 368,8 manat, rabitədə 522,3 manat təşkil etmişdir.

Ölkənin iqtisadi və həm də sosial həyatında sürətlə inkişaf edən sahələrdən biri də rabitədir. 2010-cu ilin 11 ayında sahənin əməkçiləri ilin əvvəlindən əhaliyə, müəssisə və təşkilatlara 1033,3 milyon manatlıq, yaxud keçən ilin müvafiq dövründə olduğundan 30,8 faiz çox rabitə xidməti göstərmişlər. Xidmətlərin 74,2 faizi və ya 766,7 milyon manatı əhaliyə göstərilmiş və 31,2 faiz artmışdır.

2010-cu ilin 11 ayında iqtisadi və sosial sahələrin inkişafı üçün bütün maliyyə mənbələrindən əsas kapitala 7,7 milyard manat həcmində vəsait yönəldilmiş, 5,1 milyard manatlıq tikinti-quraşdırma işləri görülmüşdür. Əsaslı vəsaitin 76,2 faizini və ya 5,9 milyard manatını daxili investisiyalar təşkil etmişdir. 2009-cu ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitin məbləği 15,2 faiz, o cümlədən tikinti-quraşdırma işlərinin aparılmasına sərf edilmiş vəsait 9,6 faiz artmışdır.

İnşasına əvvəlki illərdə və 2010-cu ildə başlanmış obyektlərin tikintisinin davam etdirilməsi üçün dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş vəsaitin on bir ay ərzində 2285,4 milyon manatından istifadə olunmuşdur.

2011-ci ildə də pensiyaçıların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi və sığorta-pensiya islahatlarının təmin edilməsi siyasəti davam etdiriləcəkdir. Əhaliyə ödənişlər Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun xərclərinin 97,2 faizi səviyyəsində və ya 1916,98 milyon manat proqnozlaşdırılır. Əhaliyə ödənişlərin 2011-ci il üçün nəzərdə tutulmuş proqnozu 2010-cu ilə nisbətən 200 milyon manat və ya 11,7 faiz çoxdur. 2011-ci ildə əmək pensiyalarının ödənişi xərclərinin proqnozu 1852,4 milyon manat nəzərdə tutulur. Bu da 2010-cu ilə nisbətən 11,4 faiz və ya 189,9 milyon manat çoxdur.

Əmək pensiyalarının baza hissəsi üzrə xərclərin proqnozu əlavələrlə birgə 1317,13 milyon manat məbləğində nəzərdə tutulur. Bu da 2010-cu ilə nisbətən 12,8 faiz və ya 149,6 milyon manat çoxdur. Pensiyanın sığorta hissəsinin əmək pensiyalarının ödənişi xərclərində xüsusi çəkisi 2011-ci ildə 29 faiz təşkil edəcəkdir.

2011-ci ildə məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesabına verilən müavinətlərin proqnozu 64,5 milyon manat məbləğində nəzərdə tutulur. Bu da 2010-cu ilin təsdiq olunmuş proqnozuna nisbətən 18,7 faiz və 10,2 milyon manat çoxdur.

2010-cu illə müqayisədə bu il səhiyyə xərclərinin 10,3 faiz, sosial müdafiə və sosial təminat xərclərinin 11 faiz, əməyin ödənişi üçün nəzərdə tutulan xərclərin isə 14,5 faiz çox nəzərdə tutulması dövlət büdcəsinin sosialyönümlü olmasının əyani təsdiqidir.

Dövlət başçısı tərəfindən aparılan uğurlu sosial islahatlar deməyə əsas verir ki, növbəti illərdə əhalinin maddi durumu daha da yaxşılaşacaqdır.

Xalid Məmmədov

AZƏRTAC-ın müxbiri