Fermerlərin qış qayğıları - mütəxəssis məsləhəti
Qobustan, 11 yanvar, AZƏRTAC
Əkinçiliklə məşğul olan fermerlər üçün qış dövrünün özünəməxsus qayğıları var. Bəs, bu qayğılar nədən ibarətdir?
AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinin sualını cavablandıran Qobustan Bölgə Təcrübə Stansiyasının direktoru, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Atabəy Cahangirov deyib: Qış dövründə dəmyə bölgələrdəki payızlıq əkinlərdə siçanabənzər gəmiricilərə və taxılın torpaq zərərvericilərinə (taxıl hafı, taxıl sovkası və sair) qarşı mübarizənin aparılması vacibdir. Çıxış alınan sahələrdə müntəzəm olaraq müşahidələrin aparılması və bunun nəticələrinə əsasən işlərin görülməsi sahələrdən yüksək və keyfiyyətli məhsulun götürülməsi üçün mühüm amildir. Payızın sonu və qış dövründə payızlıq əkin sahələrində siçanabənzər gəmiricilər və torpaq zərərvericiləri müşahidə edilərsə, onlara qarşı səmərəli mübarizə aparılmalıdır.
Siçanabənzər gəmiricilərə qarşı mübarizə necə aparılmalıdır?
Siçanabənzər gəmiricilərə qarşı mübarizə aparmaq üçün əvvəlcə sahədəki yuvalar tapdalanır. Sonrakı gün isə yeni açılan işlək yuvalara aldadıcı yem qoyulur. Aldadıcı yemin hazırlanması üçün dən günəbaxan yağı ilə isladılaraq üzərini broditoxum və ya sink fosfitlə qarışdırılır. Hazırlanan yem sahədə açılan yeni işlək yuvalara yarım və ya bir çay qaşığı hesabı ilə qoyulur. Bu zaman elə etmək lazımdır ki, zəhərli dənin bir hissəsi yuvanın içərisinə tökülsün. Bir neçə gün keçdikdən sonra zərərvericilərin tam məhvinə əmin olmaq üçün sahədə yuvalar yenidən tapdalanaraq bağlanır və növbəti gün müşahidə aparılır. Əgər işlək yuvalar müşahidə edilərsə, onlara yenidən aldadıcı yem qoyulur. Nəzərə almaq lazımdır ki, siçanabənzər gəmiricilərin vurduğu ziyan taxılın məhsuldarlığının ciddi şəkildə aşağı düşməsinə səbəb olur. Ona görə də onlara qarşı səmərəli mübarizənin aparılması taxılçılıqda vacib əməliyyatlardan biridir.
Taxıl hafı və taxıl sovkası payızlıq əkinlərə ciddi ziyan vurur
Mütəxəssis sözünə davam edərək deyib ki, respublikamızın bəzi bölgələrində müşahidə edilən torpaq zərərvericilərindən taxıl hafı və taxıl sovkası da payızlıq əkinlərə ciddi ziyan vurur. Sahədə onların zərərvericiliyi kəsilmiş bitkilər və yarpaqlar şəklində görünür. Belə ki, payızın axırı və qışın əvvəllərində taxıl sahələrində kəsilmiş və saralmış bitkilər müşahidə edilərsə, hər hektara 250 qr/l-0,3-0,4 l/Supermetrin, hektar/1,5-2 l/Fenpropatin, bir hektara 2,5EK-0,7 l/ Deltharin və sair preparatlardan biri ilə, hər hektar sahəyə 300-500 litr məhlul sərf edilməklə mübarizə aparılmalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, torpaq zərərvericiləri axşam torpaqdan çıxaraq bitkilərə zərər vurur. Ona görə də mübarizə əsasən axşam saatlarında aparılmalıdır.
Herik şumu məhsuldarlıqda mühüm şərtdir
Qış aylarında fermerlərin qayğılarından biri də dəmyə bölgələrdə herik şumu kimi dincə qoyulan, suvarma bölgələrində isə yazlıq bitkilərin əkilməsi üçün nəzərdə tutulan sahələrin şumlanmasıdır. Bu zaman şumun dərinliyinin 27-30 santimetr olması məqsədəuyğundur. Bununla yanaşı, diqqət etmək lazımdır ki, torpağın alt qatlarındakı kalsinatlar üstə çıxmasın. Əgər torpaqda kalsinatlar üst təbəqəyə yaxındırsa, o zaman şumun dərinliyini bir qədər azaltmaq lazımdır.
Suvarma bölgələrdə yazlıq əkinlər üçün çıxarılan şumun arat olunması da səmərəli işlərdən biridir. Belə ki, bu torpaqlarda bəzi alaq bitkiləri daha tez əmələ gəlir və onları torpaq işləmələri ilə məhv etmək mümkün olur. Digər tərəfdən, qışda yaxşı arat edilən sahələrdə yazlıqların əkilməsi zamanı onların çıxışları daha tez və bərabər şəkildə alınır. Qış aylarında meyvə bağlarının və yonca sahələrinin suvarılması da bu sahələrin gələcəkdə yüksək məhsul verməsinə kömək edir. Çünki bu, torpaqda olan siçanabənzər gəmiricilər və digər zərərvericilərin məhv olmasına, torpaqda nəmlik ehtiyatının yaranmasına səbəb olur.
Gübrə və pestisidlərin vaxtında tətbiq edilməsi məhsuldarlığın artmasına səbəb olur
Fermerlərin qış qayğılarından biri də yazda əkin sahələrində tətbiq edilməli olan gübrələrin və pestisidlərin tədarük edilməsidir. Belə ki, payızlıq taxıl əkinlərində yemləmə şəklində verilməsi üçün ammonium nitrat (selitra), karbamid və ya ammonium sulfat gübrələrinin lazımi miqdarda tədarük olunması yaz işlərinin gecikmədən vaxtında aparılmasına şərait yaradır. Eyni zamanda, istifadə olunması nəzərdə tutulan herbisidlərin və insektisidlərin əvvəlcədən əldə edilməsi və vaxtında tətbiq olunması da məhsuldarlığın artmasına və məhsulun keyfiyyətinin daha da yaxşılaşmasına səbəb olur.
Bölmənin digər xəbərləri
