Fransa təhlükəsizlik qüvvələrinin Kanakiyə repressiv müdaxiləsindən 2 il ötür
Bakı, 13 may, AZƏRTAC
İki il əvvəl bu gün, mayın 13-də Fransa hökumətinin Kanakidə (Yeni Kaledoniya) seçici korpusunu zorla dəyişdirməklə müstəmləkəçilik idarəçiliyini möhkəmləndirmək və süni şəkildə adaya köçürülənlər hesabına yerli xalqın siyasi iradəsini boğmaq cəhdlərinə qarşı dinc etiraz aksiyalar başlayıb.
Bakı Təşəbbüs Qrupundan (BTQ) AZƏRTAC-a bildirilib ki, o zaman Fransa hökuməti etirazlara qarşı genişmiqyaslı repressiv güc tətbiq edib, adaya minlərlə polis, jandarm və hərbçi yerləşdirilib, əraziyə zirehli texnika və xüsusi təyinatlı qüvvələr cəlb olunmuşu. Eyni zamanda, yerli əhali üzərində nəzarəti sərtləşdirmək məqsədilə komendant saatı tətbiq edilmiş, fövqəladə vəziyyət elan olunaraq hərbiləşdirilmiş idarəetmə formasına keçilmişdi.
Fransanın Yeni Kaledoniyada həyata keçirdiyi bu sərt təhlükəsizlik və repressiya siyasəti ciddi insan itkisi, genişmiqyaslı hüquq pozuntuları ilə nəticələnib. Belə ki, hadisələr zamanı azı 14 nəfər yerli kanak həyatını itirib, yüzlərlə insan yaralanıb, minlərlə şəxs isə saxlanılaraq hüquqi və fiziki təzyiqlərə məruz qalıb. İlkin mərhələdə 243 nəfərin həbs edildiyi bildirilsə də, sonrakı aylarda bu rəqəm əhəmiyyətli dərəcədə artıb.
Fransa hakimiyyəti kanak xalqının haqlı etirazlarının koordinasiyasının, məlumat yayımının və beynəlxalq ictimaiyyətin hadisələr barədə məlumatlandırılmasının qarşısını almaq məqsədilə informasiya məkanına nəzarəti sərtləşdirərək sosial şəbəkələrə girişə məhdudiyyətlər tətbiq edib, bəzi platformalar bloklanıb.
Fransa tərəfindən irəli sürülən bu təşəbbüsün əsas məqsədi kanak xalqının siyasi iradəsini sistemli şəkildə zəiflətmək, demoqrafik və seçki balansını Fransanın tərkibində qalmaq istəyən elektoratın xeyrinə dəyişdirmək, xüsusilə kanak xalqının gələcək öz müqəddəratını təyinetmə proseslərinə və mümkün müstəqillik referendumlarının nəticələrinə birbaşa təsir göstərmək idi. Rəsmi Paris bununla Kanakidə müstəmləkə idarəçiliyini institusional səviyyədə möhkəmləndirməyə və Fransa dövlətinin siyasi nəzarətini uzunmüddətli perspektivdə qoruyub saxlamağa çalışırdı.
Yeni Kaledoniyadakı vəziyyət 2024-cü il mayın 13-də baş vermiş hadisələrdən sonra beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən ciddi narahatlıqla qarşılanıb. BMT-nin müvafiq qurumları Fransanın seçici korpusunu dəyişdirmək təşəbbüsünün kanak xalqının siyasi hüquqlarına, öz müqəddəratını təyinetmə hüququna və dekolonizasiya prosesinə zidd olduğunu vurğulayıb, Fransanı yerli xalqın razılığı olmadan siyasi dəyişikliklərdən çəkinməyə çağırıb.
BMT ekspertləri güc tətbiqi, kütləvi həbslər və repressiv tədbirlərlə bağlı narahatlıq ifadə edərək Kanaki məsələsinin təhlükəsizlik deyil, beynəlxalq hüquq və dekolonizasiya məsələsi olduğunu qeyd ediblər. Bununla yanaşı, Melanesian Spearhead Group, Pacific Islands Forum və Pacific Conference of Churches kimi regional təşkilatlar Fransanın seçki sisteminə müdaxilə və repressiv siyasətinin bölgədəki gərginliyi daha da artırdığını bəyan ediblər.
Xatırladaq ki, Bakı Təşəbbüs Qrupu Kanakidə 2024-cü il mayın 13-də baş vermiş hadisələrə dərhal reaksiya verərək bəyanatla çıxış etmişdi. BTQ Fransa hökumətinin tətbiq etdiyi informasiya blokadasını yarmaq üçün adada baş verənlər barədə dünya ictimaiyyətini ilk gündən ətraflı məlumatlandırmış, eyni zamanda, həlak olan və həbs edilən kanakların ailə üzvlərinə dəstək olmuşdu.
Bölmənin digər xəbərləri
