Hamiləliklə bağlı internetdə yayılan yanlış məlumatlar hansı təhlükələr yaradır? - Mütəxəssis izah edir
Bakı, 17 avqust, AZƏRTAC
Müasir dövrdə sosial media hamiləliklə bağlı məlumat əldə etmək üçün ən çox istifadə olunan platformalardan birinə çevrilib. Lakin burada yayılan bütün məlumatlar etibarlı və elmi əsaslı olmur. Bəzən geniş auditoriyaya təqdim edilən yanlış məsləhətlər ana və dölün sağlamlığı üçün ciddi risklər yarada bilər. Xüsusilə həkim məsləhəti olmadan müxtəlif dərman vasitələrinin və ya qida əlavələrinin qəbul edilməsi təhlükəli hesab olunur. Sosial şəbəkələrdə tez-tez rast gəlinən “təbii olduğu üçün zərərsizdir” fikri həqiqəti əks etdirmir. Bəzi bitki tərkibli məhsullar və əlavələr hamiləliyin gedişinə mənfi təsir göstərə, hətta vaxtından əvvəl doğuşa və ya dölün inkişafında problemlər yarada bilər. Hamilə qadınlar arasında geniş yayılmış yanlış fikirlərdən biri də “iki nəfərlik yemək lazımdır” yanaşmasıdır. Əslində isə hamiləlik dövründə əsas məqsəd daha çox yemək deyil, daha keyfiyyətli və balanslı qidalanmaqdır. Həddindən artıq kalori qəbulu artıq çəkiyə, gestasion diabetə və digər ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirləri Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutunun mama-ginekoloqu Ülviyyə Şahmalıyeva səsləndirib.
O bildirib ki, bəzi paylaşımlarda hamiləlik nəzarətinin və ultrasəs müayinələrinin vacib olmadığı iddia edilir: “Halbuki müntəzəm tibbi nəzarət hamiləliyin sağlam gedişini izləməyə, mümkün problemləri erkən mərhələdə aşkar etməyə və vaxtında müdaxilə etməyə imkan verir. Bu səbəbdən planlı müayinələrin gecikdirilməsi və ya onlardan imtina olunması düzgün yanaşma hesab edilmir. Sosial mediada yayılan digər təhlükəli fikirlərdən biri də spirtli içkinin az miqdarda qəbulunun təhlükəsiz olması barədə iddialardır. Elmi araşdırmalar göstərir ki, hamiləlik zamanı spirtli içki üçün təhlükəsiz hesab edilən miqdar müəyyən olunmayıb. Eyni zamanda, siqaret və elektron siqaretlərin zərərsiz olduğu barədə məlumatlar da yanlışdır. Bu vərdişlər düşük, erkən doğuş və aşağı çəkili körpə dünyaya gətirmə riskini artırır. Qarın formasına baxaraq körpənin cinsiyyətini, sağlamlığını və ya hamiləliyin gedişini müəyyən etməyə çalışmaq da tibbi əsası olmayan miflər sırasındadır. Bu cür yanaşmalar elmi məlumat vermir və gələcək valideynlərdə yanlış gözləntilər yarada bilər. Ümumilikdə, sosial mediada paylaşılan məlumatların bir hissəsi natamam və ya yanlış ola bilər. Bu səbəbdən “internetdə oxudum, deməli, doğrudur” prinsipi ilə hərəkət etmək düzgün deyil. Hamiləliklə bağlı hansısa tövsiyəni tətbiq etməzdən əvvəl mama-ginekoloqla məsləhətləşmək, məlumatın etibarlılığını yoxlamaq və qərarları tibbi göstərişlər əsasında vermək ana ilə körpənin sağlamlığını qorumağın ən etibarlı yoludur”.
Ülviyyə Şahmalıyeva qeyd edib ki, internet və sosial media platformaları hamiləliklə bağlı məlumatların sürətlə yayıldığı mənbələrdən biri olsa da, burada verilən məsləhətlərin hamısı etibarlı və fərdi tibbi vəziyyətə uyğun olmur. “Xüsusilə dərman qəbulu ilə bağlı qərarların yalnız internetdə oxunan məlumatlara əsasən verilməsi həm ana, həm də körpə üçün ciddi sağlamlıq riskləri yarada bilər. Belə ki, hamiləlik dövründə bəzi qadınlar sosial şəbəkələrdə rast gəldikləri tövsiyələrə əsaslanaraq həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanları özbaşına dayandırır və ya dəyişdirirlər. Halbuki yüksək arterial təzyiq, şəkərli diabet, astma, epilepsiya və digər xroniki xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunan preparatların nəzarətsiz şəkildə kəsilməsi xəstəliyin gedişinin ağırlaşmasına səbəb ola bilər. Bu isə həm ananın sağlamlığına, həm də dölün normal inkişafına mənfi təsir göstərir. Dərmanların qəfil dayandırılması və ya elmi əsası olmayan alternativ vasitələrin qəbul edilməsi düşük və vaxtından əvvəl doğuş riskini artıra bilər. Bundan əlavə, sosial mediada tez-tez təbliğ olunan müxtəlif bitki tərkibli məhsullar və “təbii” vasitələr hər zaman təhlükəsiz hesab edilə bilməz. Bəzi hallarda bu vasitələr dölün inkişafına mənfi təsir göstərə və hamiləliyin normal gedişini poza bilər. İnternetdə təqdim olunan dozalar da hər bir insan üçün uyğun olmur. Dərmanların dozası qadının yaşı, çəkisi, hamiləliyin müddəti, yanaşı xəstəlikləri və digər fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq müəyyən edilir. Buna görə də başqa şəxslər üçün verilən tövsiyələrin kor-koranə tətbiqi düzgün yanaşma hesab edilmir. Digər mühüm məqam dərmanların qarşılıqlı təsiridir. Özbaşına qəbul edilən yeni preparatlar və ya əlavələr artıq istifadə olunan dərmanlarla təhlükəli qarşılıqlı təsirə girə bilər. Bu isə gözlənilməz yan təsirlərə və müxtəlif ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Xüsusilə ürək-damar xəstəlikləri, epilepsiya və psixi sağlamlıq problemləri ilə əlaqədar dərmanların həkim məsləhəti olmadan dəyişdirilməsi təcili tibbi vəziyyətlərin yaranması riskini artırır. Bu səbəbdən internetdə əldə edilən məlumatlar yalnız ümumi məlumat xarakteri daşımalı, müalicə qərarlarının əsasını təşkil etməməlidir. Hamiləlik zamanı hansısa dərmana başlamaq, onu dayandırmaq və ya əvəz etmək barədə qərar yalnız həkimlə məsləhətləşərək verilməlidir. Fərdi tibbi yanaşma həm ananın, həm də gələcək körpənin sağlamlığının qorunmasının ən vacib şərtlərindən biridir”,- deyə o bildirib.
Bölmənin digər xəbərləri
