Bakı, 25 avqust, AZƏRTAC

Hökumətlərarası Təqaüd Proqramı (HTP) çərçivəsində Çində təhsil alacaq 20 nəfərdən biri Kamil Abdullazadədir. O, orta məktəbi qızıl medalla başa vurub. 2022-ci ildə 628 bal toplayaraq Bakı Dövlət Universitetinin hüquqşünaslıq ixtisasının ingilis bölməsinə qəbul olub və bu il məzun olub. O, Çin Siyasi Elmlər və Hüquq Universitetində beynəlxalq hüquq üzrə magistratura proqramında təhsil alacaq. Kamil Abdullazadə AZƏRTAC-a müsahibəsində HTP-yə müraciət prosesindən, Çin universitetini seçməsinin səbəblərindən, beynəlxalq hüquq sahəsində hədəflərindən danışıb. Onunla müsahibəni təqdim edirik.

– Hökumətlərarası Təqaüd Proqramı haqqında necə məlumat əldə etdiniz və sizi müraciət etməyə nə həvəsləndirdi?

– Düzünü desəm, əvvəllər bu barədə geniş məlumatım yox idi. Lakin Çində təhsil almış azərbaycanlılar haqqında məlumatım var idi. Hələ Hüquq fakültəsində təhsil aldığım müddətdə müəllimimin də Çində təhsil aldığını bilirdim və bu, məndə maraq yaratmışdı. Daha sonra araşdırma apardım və məlum oldu ki, HTP çərçivəsində Çin üzrə də təqaüd imkanları mövcuddur. Mən əvvəllər yalnız Macarıstan istiqamətində belə bir proqramın olduğunu düşünürdüm. Təqaüd proqramının tələbəyə yaratdığı imkanlar da müraciət etmək qərarımda mühüm rol oynadı. Təhsil haqqının, yataqxana və səyahət xərclərinin qarşılanması, aylıq təqaüdün verilməsi və digər imkanlar tələbəyə əlavə maddi qayğı olmadan təhsilinə fokuslanmağa şərait yaradır. Təbii ki, bu, mənim üçün əsas motivasiyalardan biri oldu.

– Seçim prosesi necə keçdi? Sizin üçün ən çətin mərhələ hansı oldu?

– Seçim prosesini əsasən özüm həyata keçirdim. Çünki HTP-nin rəsmi internet səhifəsində bütün mərhələlər kifayət qədər ətraflı və müfəssəl izah olunub. Anlamadığım və ya əlavə məlumat almağa ehtiyac duyduğum məsələlərlə bağlı isə proqramın rəsmi elektron poçt ünvanına müraciət edirdim və suallarım operativ şəkildə cavablandırılırdı. Mənim üçün ən çətin mərhələ universitetlərdən qəbul məktubu almaq oldu. Çin böyük ölkədir və universitetlərə müraciət edənlərin sayı da kifayət qədər çoxdur. Bu səbəbdən universitetlərlə əlaqə yaratmaq, sənədlərin yoxlanılması və cavabların alınması müəyyən vaxt tələb edir. Bir növ “deadline” ilə yarışmalı oldum.

– Çin Siyasi Elmlər və Hüquq Universitetini seçməyinizə təsir edən əsas amillər nədən ibarət olub?

– Universiteti seçərkən diqqət yetirdiyim məqamlar professor-müəllim heyəti və tədris proqramı oldu. Beynəlxalq hüquq sahəsində tanınmış mütəxəssislərin burada fəaliyyət göstərməsi, proqramda tədris olunan seçmə fənlərin ixtisaslaşmaq istədiyim istiqamətlərlə uyğunluğu mənim üçün mühüm amillər idi. Eyni zamanda, müxtəlif ölkələrdən olan tələbələrlə birgə təhsil almaq və onların beynəlxalq hüquqa fərqli yanaşmalarını öyrənmək mənə yeni perspektivlər qazandıracaq. Hesab edirəm ki, belə bir akademik mühit həm nəzəri biliklərimin, həm də peşəkar bacarıqlarımın inkişafına imkan verəcək.

– Beynəlxalq hüququn hansı istiqamətində ixtisaslaşmağı planlaşdırırsınız? Bu sahəyə marağınız necə formalaşıb?

– Təhsilimi xüsusilə beynəlxalq ticarət hüququ və arbitraj istiqamətində davam etdirmək istəyirəm. Bakalavr təhsilim dövründə kiçik hüquqşünas kimi çalışarkən, əsasən logistika və ticarət sahəsində fəaliyyət göstərən xarici şirkətlərlə işləmək imkanım olub. Bu təcrübə zamanı beynəlxalq ticarətdə Çinin nə qədər böyük rol oynadığını və belə münasibətlərdə güclü hüquqi yanaşmaların nə qədər vacib olduğunu yaxından gördüm. Azərbaycanda beynəlxalq ticarət hüququ hələ kifayət qədər geniş inkişaf etməyib. Eyni zamanda, arbitraj biznes və kommersiya mübahisələrinin məhkəmədənkənar həllində getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Mən də məhz bu istiqamətlərdə ixtisaslaşaraq ölkəmizdə həmin sahələrin inkişafına töhfə vermək istəyirəm. Çünki dünya sürətlə dəyişir və biz də bu tendensiyalara uyğunlaşmalıyıq.

– Çində təhsil müddətində qarşınıza hansı məqsədləri qoymusunuz?

–Əsas məqsədim magistratura təhsilimi yüksək nəticələrlə başa vurmaq və beynəlxalq hüquq üzrə peşəkar biliklərimi inkişaf etdirməkdir. Eyni zamanda, xaricdə təhsil alan azərbaycanlı tələbə kimi ölkəmi layiqincə təmsil etməkdir. Çin böyük və sürətlə inkişaf edən bazara malik ölkədir. Orada fəaliyyət göstərən beynəlxalq hüquq şirkətlərindən birində təcrübə keçmək də hədəflərimdəndir. Xüsusilə “Clifford Chance”, “Linklaters” və “Baker McKenzie” kimi beynəlxalq şirkətlərdə real iş mühitini yaxından tanımaq və beynəlxalq kommersiya münasibətlərində hüququn tətbiqini öyrənmək istəyirəm. Bununla yanaşı, müxtəlif ölkələrdən olan tələbələr, hüquqşünaslar və digər peşəkarlarla yeni əlaqələr qurmaq da mənim üçün vacibdir.

– Xaricdə əldə edəcəyiniz bilik və təcrübəni gələcəkdə Azərbaycanda hansı istiqamətlərdə tətbiq etməyi planlaşdırırsınız?

– Əldə edəcəyim bilik, təcrübə və əlaqələri gələcəkdə Azərbaycanda tətbiq edərək xüsusilə beynəlxalq ticarət və kommersiya hüququ sahələrinin inkişafına töhfə vermək istəyirəm.

Fikrimcə, Azərbaycan ilə Çin arasında iqtisadi və ticarət əlaqələri inkişaf etdikcə bu münasibətlərin hüquqi tərəfinə də ehtiyac artır. Bu baxımdan hər iki ölkənin hüquqi və kommersiya mühitini anlayan mütəxəssislərə tələbatın artacağını düşünürəm. Azərbaycanda yeni yaranan Bakı Arbitraj Mərkəzinin də gələcəkdə regionda söz sahibi olması üçün müxtəlif ölkələrdə təhsil almış azərbaycanlı gənc hüquqşünasların bu prosesə cəlb olunmasının vacib olduğunu düşünürəm. Əsas məqsədim xaricdə əldə etdiyim bilikləri yalnız şəxsi karyeramın inkişafına yönəltmək deyil, həmin təcrübəni Azərbaycana gətirərək ölkəmizin beynəlxalq hüquqi və iqtisadi əlaqələrinin inkişafına töhfə verməkdir. Gələcəkdə Azərbaycanda tanınmış və peşəkar hüquqşünas olmaq, xüsusilə beynəlxalq ticarət hüququ və arbitraj sahəsində ixtisaslaşmaq istəyirəm. Eyni zamanda, Çin ilə Azərbaycan arasında hüquqi və kommersiya münasibətlərinin inkişafında iştirak edən mütəxəssislərdən biri olmağı hədəfləyirəm.

– Xaricdə təhsil almaq istəyən gənclərə hansı tövsiyələri verərdiniz?

– Gənclərə ilk növbədə universitetdə təhsil göstəricilərini mümkün qədər yüksək saxlamağı və təhsil aldıqları illərdə çox çalışmağı tövsiyə edərdim. Lakin yalnız dərslərlə kifayətlənmək də düzgün deyil. İctimai fəaliyyətlərdə iştirak etmək, qeyri-hökumət təşkilatlarına qoşulmaq, liderlik və komanda ilə işləmək bacarıqlarını inkişaf etdirmək, müxtəlif təcrübə proqramlarına qatılmaq da çox vacibdir. Xaricdə təhsil ilk baxışda asan və cəlbedici görünsə də, düzgün seçim etmək ciddi araşdırma tələb edir. Ölkəni, universiteti və seçəcəyiniz ixtisası əvvəlcədən ətraflı araşdırmaq lazımdır. Dostlarınız xaricdə təhsil alır deyə onların seçimini kor-koranə təkrarlamaq düzgün deyil. Hər kəs öz marağına və gələcək məqsədlərinə uyğun, ona real bilik və təcrübə qazandıracaq proqram seçməlidir.

Nəticədə, xaricdə keçirdiyiniz bir-iki ili sadəcə diplom əldə etmək üçün deyil, həyatınıza və karyeranıza real təsir göstərəcək təcrübəyə çevirmək vacibdir.

_{Müxbir - Nərmin Muradzadə}