Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

CƏMİYYƏT

Keçmişin əks-sədası: Azərbaycanın dəmir yolu stansiyalarının memarlıq irsi

Keçmişin əks-sədası: Azərbaycanın dəmir yolu stansiyalarının memarlıq irsi

Bakı, 10 iyul, Vahid Şükürov, AZƏRTAC

AZƏRTAC Azərbaycan dəmir yollarının tarixi haqqında məqalələr silsiləsindən növbəti yazını təqdim edir. Bundan əvvəl saytımızda Bakı, Gəncə, Xaçmaz və Quba vağzalları və dəmir yolu kompleksləri barədə məlumatlar təqdim edilib.

X X X

Hekayənin davamı olaraq, digər dəmir yolu stansiyalarını da qeyd etmək vacibdir. Xüsusi əhatə dairəsi və memarlıq üslubu ilə tikilmiş böyük qovşaq stansiyaları ilə yanaşı, birmərtəbəli və ikimərtəbəli, eləcə də standart stansiyalar da var. Lakin belə hallarda da bu stansiyaların arxitekturası öz cazibəsini itirməyib. Onların da öz cəlbediciliyi və memarlıq üslubu olub. Bu birmərtəbəli stansiyalar təvazökar ölçüdə olsalar da, onlara xüsusi cəlbedicilik və unikallıq bəxş edən zərifliyi və dəbdəbəsi ilə seçilirdi. Belə memarlıq tikililərinin parlaq nümunələrini Yalama stansiyası, Zarat stansiyası, Yevlax stansiyası, Ağdaş stansiyası, Sarvan stansiyası, Yevlax stansiyası və bir çox başqa stansiyalarda görmək olar.

Bu stansiyalar təkcə nəqliyyat qovşağı deyil, həm də memarlıq abidəsidir. Bu gün ziyarətçilər keçmişin əzəmətini xatırladan qorunub saxlanılmış dekorativ elementlərdən həzz ala bilərlər. Bəzi stansiyalar orijinal interyer elementlərini qoruyub saxlayıb. Bu kontekstdə stansiya sobalarını qeyd etmək vacibdir. Onların bəziləri hələ də işlək vəziyyətdədir. Keçmişin ab-havası burada hər detalda hiss olunur. Bina dəmir yolu nəqliyyatının zəngin tarixini xatırlatmaqda davam edir. Belə stansiyalara hər səfər həm də zamana səyahətdir.

Yaşma stansiyası

Zarat stansiyası

Sarvan stansiyası

Dəmir yolu stansiyalarından danışarkən, həm də suvuran qüllələri qeyd etmək lazımdır. Dəmiryol vağzallarında suvuran qüllələr təkcə funksionallığı deyil, həm də estetik cəlbediciliyi təcəssüm etdirirdi.

Keçmiş günlərdə dəmir yolunu suvuran qüllələr olmadan təsəvvür etmək mümkün deyildi. Həmin dövrdə lokomotivin dartma qabiliyyətinin inkişafı öz şərtlərini diktə etdi; bu nəqliyyat vasitəsi su ilə yanacaq doldurmadan hərəkət edə bilməzdi. Burada suvuran qüllələr köməyə gəlir. Onlar tez-tez yeraltı su kəmərləri ilə relslərin yaxınlığında olan borulara bir-birinə bağlanırdı. Bəzən lokomotivlərə su dolduran boru birbaşa qüllənin divarından asılıb qalırdı. Yuxarıda su çəni, aşağıda buxar qazanı və nasos var idi.

Qüllənin özü adətən səmaya yönəldilmiş silindr və ya oktaedr şəklində tikilirdi. Qüllələr çox vaxt yerli daşdan, əsasən, əhəng daşından hazırlanırdı. Amma kərpicdən tikilmiş qüllələr (məsələn, Gəncədəki suvuran qüllə), eləcə də onların aşağı hissəsi qırmızı kərpicdən, yuxarı hissəsi isə taxtadan olurdu (məsələn, Ağdaş stansiyasındakı suvuran qüllə).

Yaşma stansiyasında suvuran qüllə

Gəncə stansiyasında suvuran qüllə

Hacıqabul stansiyasında suvuran qüllə

Ağdaş stansiyasında suvuran qüllə

Stansiyalardakı hər bir qüllə unikal idi və onların dizayn elementlərində müxtəlif dövrlərin memarlıq üslublarına istinadları görmək olar. Stansiyanın ölçüsündən asılı olaraq, müxtəlif standart qüllə həlləri həyata keçirilirdi. Onlar ciddi və simmetrik memarlıq, çoxlu klassik elementləri ilə seçilirdi. Bu, onlara nəcib və sanballı görkəm verir, tarixin həmin dövründə dəmir yolu nəqliyyatının əhəmiyyətini vurğulayırdı. Belə qüllələr parovozların su ilə təmin edilməsində öz rolunu yerinə yetirməklə yanaşı, həm də tərəqqi və texnoloji inkişafın simvolu, şəhər və dəmir yolu landşaftının mühüm elementi kimi çıxış edirdi. İndi onlar dəmir yolu qovşaqlarının iş yükünü və miqyasını müqayisə etmək üçün istifadə edilə bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, dəmir yolu stansiyalarında uzaqdan görünən əzəmətli suvuran qüllələr heyranedici tikililər idi. Bu tikililərin hündürlüyü və monumentallığı onları vizual abidəyə çevirirdi. Həmin dövrlərin məşhur arxitektorları tərəfindən layihəsi hazırlanan bu qüllələr əsl memarlıq şah əsərinə çevrilmişdi.

Bu gün də vağzal binaları dəmir yolu nəqliyyatının zəngin tarixini xatırlatmaqda davam edir. Stansiyaya etdiyimiz hər səfər bizi böyük nailiyyətlər və tərəqqi dövrünə qərq edən zamana səyahətdir. Tarixi kontekstdə dəmir yollarının yaranması ölkəmiz üçün nəinki landşaftı və nəqliyyat infrastrukturunu dəyişdirən, həm də iqtisadi inkişafa və cəmiyyətin sosial aspektlərinə mühüm təsir göstərən mühüm məqam oldu.

Qeyd edək ki, stansiyalar da dəmir yolları kimi tarixi tərəqqinin mühüm şahidləridir. Onlar mühəndisliyin nailiyyətlərini və inkişaf tendensiyalarını təmsil edir. Möhtəşəm fasadlardan tutmuş incə interyer detallarına qədər hər bir element keçmişin zərrələrini ehtiva edir. Onlar bizə dəmir yollarının müasir iqtisadiyyatların və cəmiyyətlərin inkişafına nə qədər böyük töhfə verdiyini xatırladır. Bu gün qatar stansiyaları şəhərləri və ölkələri, insanları və mədəniyyətləri birləşdirən əsas rol oynamağa davam edir. Onlar tarixin müasirlik ilə qovuşduğu canlı muzeylərdir. Qoy, onlar inkişafın miqyasını və qarşıdakı perspektivləri xatırlatmağa davam etsinlər. Bu memarlıq incilərini qorumaq bizim gələcək nəsillər qarşısında borcumuzdur. Gözəlliyi və əhəmiyyəti ilə bizi heyran etməyə davam edən bu möhtəşəm tikililərdə təcəssüm olunmuş tarixi öyrənmək və lazımınca dəyərləndirmək bizim ümdə vəzifəmizdir.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Ağstafada 60 yaşlı kişini elektrik cərəyanı vuraraq öldürüb

Rəşad Sadıqov: Təəssüflər olsun ki, qırmızı vərəqə aldıqdan sonra matçın taleyi dəyişdi

“Şerif”in baş məşqçisi: Əsas odur ki, Moldovaya qələbə ilə qayıdırıq

“Zirə” penaltilər seriyasında “Şerif”ə məğlub olaraq Avropa Liqası ilə vidalaşıb YENİLƏNİB 8

Vaqif Poeziya Günləri çərçivəsində Şuşada ilk dəfə etnocaz konserti

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Almaniyanın Kansleri Olaf Şolts ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

“ANAMA”nın icraçı prodüseri: Çəkilişlərdə ən təsirli məqam vaxtilə yurd-yuvalarından didərgin düşən minaaxtaranlarla bağlı oldu

Banqladeşdə işsizliklə əlaqədar keçirilən etiraz aksiyalarında 16 nəfər ölüb

Azərbaycan ilə İsveçrə arasında elm və təhsil sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilib

Nadir Mehdiyev: “ANAMA” filmi tamaşaçılara minatəmizləyənlərin həyatına yeni nöqteyi-nəzərdən baxmağa imkan verir

Tayvanda rezin zavodunda güclü yanğın baş verib VİDEO

Avropa Universitet Oyunları: Azərbaycan karateçisi qızıl medal qazanıb

“ANAMA” sənədli filminin təqdimatı keçirilib

Türkiyə Futbol Federasiyasının yeni prezidenti məlum olub

Prezident İlham Əliyev Oksfordda Zirvə toplantısının iştirakçılarının şərəfinə verilən rəsmi ziyafətdə iştirak edib

2020-ci ilin noyabrından bu günə qədər 148 min hektar ərazi minalardan təmizlənib

Vüqar Süleymanov: Mina hadisələrinin təxminən 70 faizi keçmiş təmas xəttindən kənar ərazilərdə baş verib

Türkiyədə meşə yanğınları ilə mübarizə davam edir

Prezident İlham Əliyev: Biz neftimizi Azərbaycanın xam neftindən əhəmiyyətli dərəcədə asılı olan çox həssas nöqtələrə nəql edirik

Prezident İlham Əliyev “Avropa Siyasi Birliyi” 4-cü Zirvə toplantısının bağlanış plenar sessiyasında iştirak edib YENİLƏNİB

Prezident: Azərbaycan qazının daha çox Avropa ölkəsinə ixrac edilməsi üçün əlavə imkanlar olacaq

Prezident İlham Əliyev: Strateji tərəfdaşlıq Avropaya qaz təchizatımızın ikiqat artırılmasını nəzərdə tutur

Ərdoğan ilə Tramp arasında telefon danışığı olub

® “Bakcell”dən eksklüziv təkliflə smartfon al

Naxçıvanda ət satışı məntəqələrində yararsız məhsullar aşkar olunub

Çay və lavanda plantasiyasının genişləndirilməsinə 30 min manat güzəştli kredit verilib

Türk Dövlətləri Təşkilatı ölkələri arasında “OTS-Made” məsələlərinə dair iclas keçirilir

Avropa Liqası: “Zirə” və "Şerif" komandalarının start heyətləri açıqlanıb

Trampa qarşı sui-qəsdə cəhd göstərən gənc Britaniya Kral ailəsini də araşdırıb

AZAL Bakı-Düşənbə-Bakı aviabiletlərinin satışına başlayıb

Azərbaycan və Monteneqroda basketbolun inkişafı ilə bağlı anlaşma memorandumu imzalanıb

“Din araşdırmaları” jurnalının növbəti nömrəsi oxuculara təqdim edilib

Sumqayıtda sahibsiz iti öldürən şəxs cərimə edilib

Çağırışçıların yekun tibbi müayinəsinin aparıldığı Mərkəzlə tanışlıq olub

Kukla Teatrı cari mövsümünü uğurla başa vurub

Andrey Yatskin Azərbaycanda keçiriləcək parlament seçkilərində MDB PA müşahidə missiyasının koordinatoru təyin edilib

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Çexiyanın Baş naziri Petr Fiala ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

Mahir Emrelinin Almaniya klubuna keçidinin yubanmasının səbəbi bəlli olub

“Asiya xalqları ədəbiyyatı: ənənələr və müasir tendensiyalar” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin rəhbəri Şəkidə vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

Türkiyədə normadan yüksək olan temperaturun daha da artacağı proqnozlaşdırılır

Banqladeşdə etirazlar davam edir, hakimiyyət mobil interneti kəsib

Xətai rayonunda iaşə obyektinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb

Azərbaycan-İtaliya iqtisadi əlaqələrinin inkişaf imkanları müzakirə edilib

Paytaxtın daha bir küçəsində nəqliyyatın hərəkəti tam məhdudlaşdırılacaq

UNEC-də çinli tələbələr üçün yay məktəbi təşkil olunub

“Qarabağın incisi – Şuşa” kitab-albomu və “Azadlıq” romanı Bosniya və Herseqovinada təqdim olunub

“Armani” lüks malları və “Dior” brendi ilə bağlı təhqiqat başlanılıb

Mikayıl Müşfiq küçəsində nəqliyyatın hərəkəti tam məhdudlaşdırılacaq

Bu il qəbul edilən dövlət standartlarının sayı 2 dəfəyədək artıb

İcraçı direktor: Beynəlxalq Azadlıq Cəbhəsi müstəmləkəçiliklə mübarizədə yeni platforma olacaq

Beynəlxalq Azadlıq Cəbhəsinin saytı istifadəyə verilib

Bakının mərkəzində qanunsuz quraşdırılan metal konstruksiyalar sökülüb

Daxili işlər naziri Quba rayonunda vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirib

Qravitasiya təsiri sayəsində yeni neytron ulduzları tapılıb

“Yuventus” Fransa millisinin futbolçusu ilə yollarını ayırıb

Sosial işçilər üçün UNICEF ilə əməkdaşlıq çərçivəsində təlimlər keçirilir

Zabratda süd məhsullarının emalı müəssisəsində istehlaka yararsız məhsullar aşkarlanıb

“Sözün Vətəni – Qarabağ” poeziya saatında tanınmış və gənc şairlər şeirlərini oxuyublar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

Jan-Jakob Bisep: Fransa bəşəriyyətə qarşı cinayətlər üzrə “çempion”dur

Muzeyin yeni ekspozisiyasında qadın təsvirini əks etdirən antropomorf qab təqdim edilir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Litva Prezidenti Gitanas Nauseda ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

Mikael Forrest: Bu gün Fransa kolonializmindən əziyyət çəkənlər üçün yeni səhifə açılır

Bakıda Beynəlxalq Azadlıq Cəbhəsinin yaradılması ilə bağlı Bəyannamə imzalanıb

Ursula Fon der Lyayen müdafiə üzrə yeni komissar təyin edəcək

İtaliya Qəzzaya 60 tondan çox humanitar yardım göndərib

Prezident İlham Əliyev “Avropa Siyasi Birliyi”nin 4-cü Zirvə toplantısı çərçivəsində “Enerji və bağlantı” mövzusunda dəyirmi masada çıxış edib YENİLƏNİB-2 VİDEO

Sədr müavini: İlin sonunadək daha 5 regionda “KOB Fest”lərin təşkilini planlaşdırırıq

Nitsada yaşayış binasında yanğın: uşaqlar daxil olmaqla 7 nəfər həlak olub

Lefkoşada Türkiyə, Azərbaycan və ŞKTC-nin qadın sahibkarları arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunacaq

Tovuzda oğurluq etdiyi evi yandıran şəxs saxlanılıb

BANM-in tələbəsi ABŞ-da keçirilən simpoziumda iştirak edəcək

Zarina Təhməzova: Əsas məqsədlərimizdən biri Azərbaycanda peşə təhsilinə marağın artırılmasıdır

Ursula Fon der Lyayen yenidən Avropa Komissiyasının Prezidenti seçilib

ANAMA-nın kollektivi Ulu Öndərin məzarını ziyarət edib

Azərbaycanda hotelçilər üçün təlimlərə başlanılıb

AMB: Dünya Bankının “Business Ready” hesabatı ilə bağlı qiymətləndirmələrə başlanacaq

Çempionlar Liqası: “Qarabağ” iştirak ərizəsini UEFA-ya təqdim edib

“Paris-2024”: Azərbaycan cüdoçularının görüşlərinin təqvimi müəyyənləşib

Kir Starmer: Britaniya Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasından heç vaxt çıxmayacaq

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri Ağdamda vətəndaşlarla görüşüb

Sorğu: Amerikalıların 70 faizi Baydenin istefa verməsini istəyir

Naxçıvanda seçki hüququ ilə bağlı müraciətlərə baxılmasına həsr olunan seminar keçirilib VİDEO

Şuşada “Füzuli hücrələri”

Yaponiyanın Honşu adasının şimalında 6,1 bal gücündə zəlzələ olub

Akademik Milli Dram Teatrında “İblis və...” tamaşasına daxili baxış keçirilib

Layihə rəhbəri: Bakıda təşkil olunan aşpazlıq yarışması beynəlxalq arenalara çıxış imkanıdır

Gürcüstanın yeni baş prokuroru müəyyənləşib

Vyetnam Prezidenti müvəqqəti olaraq Kommunist Partiyası rəhbərinin səlahiyyətlərini icra edəcək

Dünya Bankı: Qərbi Balkan ölkələri iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə 34 milyard avro sərmayə qoymalıdır

Şuşada “İslam dünyasında qadınlar: ənənələr və çağırışlar” mövzusunda konfrans keçirilib  YENİLƏNİB

Daşkənddə Amerika Texnologiya Universiteti açılacaq

Çempionlar Liqası: “Qarabağ”ın səfər oyunu macarıstanlı hakimlərə tapşırılıb

Ramin Məmmədov: Azərbaycan tarixdə qazandığı nailiyyətləri ilə bir çox ilklərə imza atıb

30 ildən sonra nəşi tapılan şəhid Zahid Nağıyev Ağdamda torpağa tapşırılıb VİDEO

Masallıda “Yaşıl dünya üçün hüquqi yeniliklər” adlı seminar və ağacəkmə aksiyası keçirilib

Türkiyə terrorla mübarizədə İraqla uzunmüddətli əməkdaşlığa sadiq olduğunu bəyan edib

Qazaxıstan elektrik avtomobilləri üçün infrastrukturunu inkişaf etdirir

“Paris-2024”: Olimpiya kəndi idmançıları qarşılayır