Bakı, 17 iyun, AZƏRTAC

2019-cu ilin sonlarında Çində qeydə alınmış COVID-19 virusu çox sürətlə yayılmaqla bu gün dünyanın ən mühüm qayğısına çevrilib.

Artıq müxtəlif qitələrdə qərarlaşmış, yüz milyonlarla insanı təhdid edən epidemiyanın qurbanları yüz minlərlə hesablanır. Bəşəriyyət tarixində yaşanmış bütün faciələr kimi, bu gün dünyanın, demək olar ki, hər yerində, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının elan etdiyi pandemiyada - epidemiya prosesinin zirvəsi olan hadisədə gecikmiş qərarların oynadığı rolu da görməmək olmur. Nə cür görünməsindən, bəşəriyyət üçün hansı nəticələrə gətirib çıxarmasından asılı olmayaraq koronavirusun verdiyi dərslərdən artıq ibrət çıxartmaq üçün xeyli əsaslar var.

Bu fikirlər Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakültəsinin dekanı, filologiya üzrə elmlər doktoru, professor Mahirə Hüseynovanın AZƏRTAC-a təqdim etdiyi “Hər birimizin məsuliyyəti” sərlövhəli məqaləsində yer alıb.

Məqalədə deyilir ki, 2020-ci ilin yanvar ayında COVID-19 virusu Çində ilk qurbanlarının statistikasını başlayıb və əlbəttə, dünyanın ən “mükəmməl kəşfiyyat sistemlərini” yaradan, illik büdcəsi milyardlarla dollar həcmində ölçülən elmi-tədqiqat institutlarında dünyanın ən savadlı və kreativ alimlər nəslinin çalışdıqları nəhəng dövlətlərin belə, ağlına gəlməmişdi ki, preventiv tədbirlər görsün. Yüz illər sonra təbiətdə gedəcək proseslərin təhlilini aparmaq iddiasında olan elmi potensialı ilə öyünən dövlətlər və güc mərkəzləri bir müddət sonra Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının elan edəcəyi pandemiyanın Antarktida istisna olunmaqla bütün qitələrə yayılacağını təxmin edə bilməmişdilər...

Heyrətamiz faktdır, deyilmi?

Hesab edirik ki, koronavirusun verdiyi ən mükəmməl dərslərdən biri budur: qloballaşan şəraitdə belə, dünyanın fors-major situasiyaya hazır olmadığı məlum oldu. Başımızın üstünü kəsdirmiş bəla ilə üz-üzə qalan ən inkişaf etmiş ölkələrdə insanların qorxu və vahimə içərisində “ərzaq təhlükəsizliklərinin” qayğısına qalma cəhdləri, cəmiyyətlər üçün təlaş və qorxu sindromunun anındaca işə düşməsi də yaddaqalan kədərli mənzərələrdən oldu. Müşahidə edilən situasiyalardan biri və ən başlıcası isə inkişaf səviyyəsinə proporsional olaraq bütün insan toplumları üçün “qızıl qaydalar”ın heç də həmişə ilkin olaraq xatırlanmadığını ortaya çıxartdı. Həmin “qızıl qayda”nın isə əsas prinsipi belədir: şayiələrə uymadan təhlükənin reallığını dərk etmək və mümkün profilaktik tədbirlər görmək.

Bu baş verənlərin fonunda Azərbaycanda koronavirusa qarşı tədbirlər planı barədə xatırlatmalar etməklə söhbətimizə beynəlxalq təşkilatların ölkəmizlə bağlı qənaətlərini yada salmaq istərdik. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Baş direktoru Tedros Qebreyesus Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə göndərdiyi məktubunda COVID-19 pandemiyasının təsir və miqyasının məhdudlaşdırılması istiqamətində ölkəmizin qurulan işləri və atılan addımları təqdir edib. Həmin məktubda maraq doğuran cəhətlərdən biri ÜST-nin dünya dövlətləri üçün tövsiyə etdiyi addımların artıq Azərbaycanda praktikləşməsinin etiraf edilməsi idi. Məktub dünya səhiyyəsi sahəsində ən böyük qurum hesab edilən ÜST təkliflərinin Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən tədbirlərin tərkib hissəsi olmasını ortaya qoyub. Azərbaycanın infeksiyanın yayılmasına qarşı olduqca çevik reaksiya verməsi də məktubda təqdir edilən məsələlərdən idi. Bu isə ölkədə hazırlanaraq həyata keçirilən kompleks tədbirlər planının tərkib hissəsi idi. Belə ki, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah yaradılıb, dövlət qurumları arasında əlaqələndirmə təmin edilib, quru sərhədləri bağlanılıb, aviareyslərin sayı kəskin azaldılıb, məktəblər, uşaq bağçaları, ali məktəblərin bağlanılmasından əlavə, məhdudlaşdırıcı qaydalar qüvvəyə minib və karantin rejimi tətbiq olunub.

Bütün bunlara baxmayaraq, COVID-19 mart ayının ikinci ongünlüyündə Azərbaycanda ilk qurbanını tapdı və artıq ayın üçüncü ongünlüyündə bu məşum epidemiyanın yaratdığı statistikada yeni səhifələr yazdı. Dövlət sərt karantin addımlarını atmaq məcburiyyətində qaldı, növbəti ayın, aprelin 2-dən “SMS-lə icazə” sistemi işə salındı. Dövlətimiz bir daha vətəndaşının sağlamlığının onun sosial siyasətində əsas prioritetlərdən biri olduğunu əməli işlərlə göstərdi. Bu, göstəricilər işsiz vətəndaşlara ayda 190 manat birdəfəlik yardımların verilməsi, orta sahibkarlara dəstək siyasəti ilə gerçəkləşdi.

Bütün bunları - cəmiyyətimiz və dövlətimizdə koronavirusla bağlı görülən işləri, cəmiyyətin əksər nümayəndələri kimi, bir ziyalı olaraq diqqətlə izlədiyimizi qeyd etməyi lazım bilirik. Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə koronavirus pandemiyasından yarana biləcək problemlərə qarşı qabaqlayıcı tədbir olaraq ölkədə məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq subyektlərinə dəstək üçün 1 milyard manat ayrılmasını, koronavirus xəstəxanalarının açılışında Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın şəxsən iştirak etmələrini də bütün ölkə əhalisi kimi izlədiyimizi qeyd edək. Bütün bunlar hər bir məqamda xalqın yanında dayanmaq nümunəsidir. Cəmiyyətimizin sosial fəal kəsimi olaraq dövlətin, onun xalqının iradəsini ifadə edən rəhbərinin bu cür səksəkəli məqamlarda öz vətəndaşlarının yanında dayanmasının rahatlığını yaşamaq həm də qürurvericidir.

Koronavirusa qarşı mübarizədə hökumətin qarşısında duran vəzifələr kifayət qədərdir və həmin vəzifələrin necə yerinə yetirildiyi Nazirlər Kabineti yanındakı Operativ Qərargahdan verilən gündəlik hesabat xarakterli məlumatlarla ölkə vətəndaşlarına çatdırılır. Bununla birlikdə, onu xüsusi olaraq qabartmağı lazım bilirik ki, dünyanın bütün qitələrində meydan oxuyan pandemiyaya qarşı tədbirlərdə hökumətlə bərabər, ölkə vətəndaşlarının üzərinə düşən məsuliyyət yükü də qeyd edilməlidir. O yükün nədən ibarət olduğunu ölkəmizin rəhbəri Novruz bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqına ünvanladığı təbrikdə yada saldı və bunu hamımız xatırlayırıq. Ədalət naminə, deməliyik ki, ölkə vətəndaşlarımızın əksəriyyəti sonrakı davranışları ilə hökumətin koronavirusa qarşı tədbirlərinə qoşularaq əsl həmrəylik nümayiş etdirsələr də bu, ölkə əhalisinin hamısını əhatə etmədi. Nəticə olaraq pandemiya ilə bağlı statistikada xoşagəlməz inkişaf tendensiyası müşahidə olundu və hökumət karantin şərtlərini sərtləşdirmək məcburiyyətində qaldı. Təəssüf ki, bir çox kütləvi informasiya vasitələri - istər çap, istərsə də elektron, üstəlik, sosial şəbəkə resursları görməli olduqları işi sanki unudur, əvəzində isə gözlənilməsi həyati vacib qaydalara yüngül münasibət aşılamağa daha çox meyil edirdilər.

Halbuki söhbət həyati əhəmiyyətli, milli təhlükəsizlik məsələsinin təhdid altında olmasından gedirdi. Belə bir məqamda ölkəmizdə mübahisəsiz olaraq informasiya sahəsində dominantlıq edən televiziyaların bəzilərində gedən kütləvi verilişlərə respondent kimi dəvət edilən mədəniyyət və incəsənət adamları, hətta elm xadimləri tapılırdı ki, COVID-19-u az qala soyuqdəymə və yaxud qrip kimi adiləşdirməyə çalışsınlar. Təəssüf ki, hadisələrin sonrakı inkişafı onların buna az da olsa nail olduğunu göstərdi.

Qətiyyətlə demək olar ki, bu şəkildə çıxış edənlərdən niyə belə etdiyini soruşan tapılsa, o kəslər əhalidə vahimə yaratmamaq üçün oxşar çıxışlarına bəraət qazandırarlar. Əslində, elə deyil, ölkə vətəndaşlarının hər biri bilməlidir ki, onun özü, əzizləri, doğmaları, təmasda olduğu və ola biləcəyi hər kəs marıqda dayanmış düşmənin hədəfindədir. Cəmiyyətdə az-çox nüfuzu olan sənət və elm adamları, ziyalılar, özünü cəmiyyətdə baş verənlərə məsul hesab edən hər kəs bunu nəinki birmənalı olaraq qəbul etməli, ətrafında olan insanlara da aşılamalıdır.

Təmsil olunduğum Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində də ölkənin digər ali təhsil müəssisələri kimi distant təhsil forması tətbiq edilib və həmin virtual dərslər zamanı müəllimlərimizin hökmən toxunduğu məsələlərdən birincisi tələbələrlə söhbətlərdə mövzulara keçidin sosial məsafənin qorunmasının vacibliyi və maskalardan istifadənin nə qədər zəruri olması barədə söhbətlər olur. Müəllimlərimiz bunu vacib sayırlar.

Sosial məsafə gözləmək və tibb maskaları taxmağın özü də labüd görünəcək qədər yaxın olduğumuz virusdan tam sığortalanmaq deyil. Bu adi həqiqəti gündəlik həyatımızda gördüklərimiz, müxtəlif auditoriyalarda təmasda olduğumuz insanlara çatdırmaq özünü ziyalı sayan hər kəsin məsuliyyət borcu olmalıdır. Onu da insanlarımıza təlqin etməliyik ki, bu məsələdə şəxsi gigiyenamızın özü belə, sosial mahiyyət kəsb etməyə başlayıb.

Bizim hər birimiz bilirik ki, kütləviliyi ilə fərqlənən yas mərasimlərində olmaq insanlıq borcudur, lakin onu da unutmamalıyıq ki, hər belə məclis potensial təhlükə mənbəyidir. Siz, əslində, bu cür mərasimlərdə olmaqla cəmiyyət üçün riskli addım atdığınızın fərqində olmalı və bu həqiqəti ətrafınızdakılara təlqin etməlisiniz.

Hesab edirik və ona çağırırıq ki, ətrafımızda koronavirusa ötəri hal kimi baxan və hərəkətləri, davranışları ilə bunu nümayiş etdirən kəslərin yanından da laqeydcəsinə ötüb keçməli deyilik.

Hər birimiz ancaq şəxsi həyatımız üçün deyil, ətrafımızdakı insanlar üçün də yox, millətimizin gələcəyinə görə məsuliyyət daşıdığımızı nəinki hiss etməli, o məsuliyyəti gündəlik həyat normasına çevirməyi bacarmalıyıq.