Marsın rəngi niyə qırmızıdır? Alimlərin yeni kəşfi
Bakı, 27 fevral, AZƏRTAC
Marsın rəngi niyə qırmızıdır? AZƏRTAC xəbər verir ki, alimlərin bu planetin rəngi və formalaşmasına dair yeni tədqiqatının nəticələri “Nature Communications” jurnalında dərc olunub.
İndiyə qədər Marsın fərqli qırmızı rənginin nisbətən son hava prosesləri nəticəsində əmələ gələn susuz hematitin nəticəsi olduğuna inanılırdı. Bununla belə, beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu müəyyən edib ki, Mars tozunda əsas dəmir tərkibli mineral ferrihidrit – hidratlı dəmir oksididir (Fe₅O₈H · nH₂O). Bu kəşf Qırmızı planetin keçmişdə soyuq, lakin rütubətli dövrlər yaşadığını göstərir və onun iqlim təkamülünün əvvəlki modellərini şübhə altına alır.
Bu kəşfi təsdiqləmək üçün alimlər Mars tozu ilə ferrihidrit, bazalt və sulfatların laboratoriya nümunələri arasında spektral müqayisələr aparıblar. Nəticələr ferrihidritin müşahidə məlumatlarına ən yaxşı uyğunlaşdığını göstərib. Bundan əlavə, laboratoriya təcrübələri onun müasir Mars şəraitində sabitliyini nümayiş etdirib, habelə bu mineralın soyuq və quraq mühitə görə geoloji vaxtlar üçün planetin səthində qaldığını sübut edib.
Ferrihidrit Marsın qırmızı rənginə güclü spektral uyğunluq təmin edir, çünki onun optik xassələri hematitdən daha çox spektral müşahidələrlə üst-üstə düşür. Hematitdən fərqli olaraq, ferrihidrit planetin xarakterik görünüşünü müəyyən edəcək şəkildə işıqla qarşılıqlı əlaqədə olan incə, zəif kristal quruluşlar əmələ gətirir.
Bu amil Marsın tarixi üçün nə deməkdir? Ferrihidritin olması Marsın keçmişdə soyuq və oksidləşdirici şəraitdə sulu dəyişməyə məruz qaldığını göstərir. Bu proses çox güman ki, Hesperian dövrünün sonlarında, planetin daha rütubətli mühitdən indiki hiper quraq iqlimə keçidi zamanı baş verib. Üstəlik, ferrihidritin kəşfi Mars tozunda olan dəmirin yalnız uzunmüddətli quru oksidləşmə nəticəsində əmələ gəldiyi fərziyyəsinə qarşı çıxır. Bunun əvəzinə, kəşf Marsda süxurların aktiv kimyəvi çevrilməsinin baş verdiyi epizodik rütubət dövrləri yaşadığını göstərir.
Yeni kəşf gələcək tədqiqatlara necə təsir edəcək? Alimlər bildirirlər ki, bu, təkcə Marsın tarixini anlamaq üçün deyil, həm də həyat əlamətlərinin axtarışı baxımından əhəmiyyətlidir. Ferrihidrit tez-tez soyuq, sulu mühitlərdə əmələ gəlir ki, bu da qədim Marsın həyat üçün uyğun şərtlərə malik ola biləcəyini göstərir.
Marsdan nümunə gətirilməsi proqramı kimi gələcək missiyalar Qırmızı planetin tozunu daha ətraflı təhlil edə və Yerə gətirilən nümunələrdə ferrihidritin olduğunu təsdiqləyə biləcək. Bu, alimlərə onun formalaşmasının dəqiq mexanizmini müəyyən etməyə və Qırmızı planetin iqlim keçmişi haqqında daha dəqiq məlumat verməyə kömək edəcək.
Bölmənin digər xəbərləri
