Qarabağdakı erməni milli azlığı və multikultural reinteqrasiya
Bakı, 11 oktyabr, AZƏRTAC
Qarabağda yaşayan erməni əsilli vətəndaşların digər dini və milli icmalar kimi birgəyaşayış dəyərlərinə mənsub olaraq mövcudiyyətləri, Azərbaycanın multikultural dövlət siyasətinin tərkib hissəsidir. Yaxın zamanda təqdim olunan Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyası da bu kontekstdə əhəmiyyət qazanır. Qayıdış Konsepsiyasının məzmun və mahiyyətinə diqqət etdikdə görmək mümkündür ki, orada ermənilərin azərbaycanlılara qarşı deportasiya, assimilyasiya və izolyasiya siyasətləri tarixi arqumentlərə əsaslanaraq açıq şəkildə verilib. Prezident İlham Əliyevin bu fikirləri Qarabağın erməni milli azlığı barəsində multikultural qarantiya məzmun və mahiyyətini daşıyır: “Hər halda, əmin ola bilərlər ki, onların Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiya edilmiş yaşayışı indiki yaşayışdan qat-qat yaxşı olacaq".
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan Dillər Universiteti rektorunun məsləhətçisi Anar Osmanlı bildirib. Onun sözlərinə görə, Qarabağda 44 günlük Vətən müharibəsindən və 2023-cü ildə 1 gün ərzində aparılan uğurlu antiterror tədbirlərindən sonra sülh sazişinin bağlanmasına çox az qalıb. Belə ki, ermənilərin, Azərbaycanda yaşayan digər dini və milli icmalar kimi bərabərhüquqluluq prinsipinə müvafiq olaraq yaşamaları, buna müqabil azərbaycanlıların Ermənistan ərazisindəki Qərbi Azərbaycan torpaqlarına qayıdışını təmin edəcəkdir. Son iki əsr ərzində Qərbi Azərbaycan adlanan Azərbaycanın tarixi torpaqlarında ermənilər soydaşlarımıza qarşı deportasiya, soyqırımı, etnik təmizləmə siyasəti aparıb. Məhz bu ərazilərdə Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinin məhv edilməsi, azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən assimilyasiya və izolyasiyaya məruz qalması tarixi reallıqdır. Qarabağda aparılan antiterror tədbirləri və ondan sonra baş verən hadisələr bir daha göstərdi ki, Azərbaycan dövləti orada yaşayan erməni milli azlığına qarşı heç bir təhdid və təcavüzkar hərəkət həyata keçirmədi. Təsadüfi deyil ki, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bir neçə gün bundan əvvəl öz çıxışında qeyd etdi ki, “mən Qarabağdakı mülki əhaliyə qarşı əməliyyat aparılmayacağını bilirdim”.
Qarabağdakı erməni sakinlərin rahat bir şəkildə, öz istəklərinə müvafiq olaraq ərazini tərk etmələri bütün media kanalları ilə müşahidə olundu. Buna görə də Azərbaycan dövləti Qarabağın erməni sakinlərinin Azərbaycanın multikultural qarantiyası altında olduğunu dəfələrlə vurğulayıb. Bu kontekstdə qeyd edə bilərik ki, Azərbaycanda yaşayan digər milli-dini icma rəhbərləri də erməni milli azlığına müraciət edərək, onlara da Azərbaycan dövlətinin birgəyaşayış prinsiplərinə uyğun olaraq şərait yaradacağını əminliklə ifadə ediblər.
Təsadüfi deyil ki, qeyd olunan proseslərin getdiyi bir vaxtda Azərbaycan dövləti Qarabağdakı situasiyanın tənzimlənməsi üçün İşçi qrupunun yaradıldığını bəyan edib. Bu İşçi qrupun əsas funksiyası Qarabağ bölgəsində sosial, humanitar, iqtisadi və infrastruktur məsələlərinin həllini həyata keçirmək olacaqdır. Məhz Yevlaxda keçirilmiş görüşdə reinteqrasiya məsələləri üzrə Azərbaycanın planları qarşı tərəfə - Qarabağın erməni milli azlığının nümayəndələrinə təqdim edilmişdir.
Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanda yaşayan milli-dini icmalarla bağlı, birgəyaşayış prinsiplərinə müvafiq olaraq dövlət başçısı kimi multikultural qarantiya verməsi son dərəcə əhəmiyyət kəsb edir. Bu, eyni zamanda, real situasiyaya istinad edir. Bunun ən bariz nümunəsini son zamanlarda Qarabağda reinteqrasiya proseslərinə uyğun olaraq oradakı erməni sakinlərin Azərbaycan tərəfindən qeydiyyata alınması, onlara maddi yardımların göstərilməsi əyani sübutdur. Bu tendensiyanı, eyni zamanda, ərazini müşahidə edən BMT-nin xüsusi müşahidəçiləri də bəyan etdi. Bütünlükdə bu proses və xüsusilə Qarabağın erməni milli azlığının reinteqrasiyası sürətli şəkildə həyata keçirilir. Bu, bir daha Azərbaycan dövlətinin öz vətəndaşlarına, xüsusən milli-dini icmalara necə qayğıkeş yanaşdığını aydın şəkildə göstərir.
Ümumiyyətlə, Cənubi Qafqazda sülhün və multikultural mühitin stabil olması Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişinin bağlanmasını labüd edir. Artıq bu istiqamətdə yekun işlərin getdiyi müşahidə olunur. Bu, eyni zamanda, gələcəkdə ciddi dialoqların qurulacağını da təmin edəcək.
Bölmənin digər xəbərləri
