Bakı, 24 fevral, Tamilla Məmmədova, AZƏRTAC

Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı (QDTİB) regional iqtisadi təşkilat olan Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının on bir üzv təsisçi ölkəsinə xidmət edən beynəlxalq inkişaf maliyyə institutudur. QDTİB beynəlxalq dövlətlərarası maliyyə kredit təşkilatıdır. Baş ofisi Yunanıstanın Saloniki şəhərində yerləşən bankı Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlər - Albaniya, Azərbaycan, Ermənistan, Bolqarıstan, Gürcüstan, Moldova, Rumıniya, Rusiya, Türkiyə, Yunanıstan və Ukrayna yaradıb. QDTİB iqtisadi inkişafı və regional əməkdaşlığı dəstəkləyir, üzv ölkələrdə dövlət və özəl sektorlarda layihələr üçün kreditlərin verilməsi, kredit xətlərinin açılması, investisiyaların və zəmanətlərin verilməsində və ticarətin maliyyələşdirilməsində iştirak edir.

Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankının (QDTİB) prezidenti Serhat Köksalın AZƏRTAC-a eksklüziv müsahibəsini təqdim edirik:

- Cənab Köksal, Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı Azərbaycanla əməkdaşlıq səviyyəsini necə qiymətləndirir?

- QDTİB 1999-cu ildə təsis olunduğu andan etibarən Azərbaycanda fəal şəkildə fəaliyyət göstərir. 25 il ərzində biz ölkədə dəyəri təxminən yarım milyard avro olan 40-dan çox layihəni dəstəkləmişik. Hazırda bankın ümumi kredit portfelində Azərbaycanın payı təxminən 3 faizdir. Bu göstərici daha yüksək ola bilərdi, lakin nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan cari hesab profisiti olan bir ölkədir və xarici borcun aşağı səviyyədə saxlanılması siyasətinə sadiqdir. Eyni zamanda, biz, xüsusən də son dövrlərdə kapitalımızın artırılmasını nəzərə alaraq, Azərbaycan təşkilatlarının maliyyələşdirilməsini genişləndirməyi planlaşdırırıq. Azərbaycan bankın səhmdarı kimi bizim fəaliyyətimizi əhəmiyyətli dərəcədə dəstəkləyib və bu, onun kapital artırılması prosesində iştirakında öz əksini tapıb.

Ümumiyyətlə, Azərbaycanla əməkdaşlığımız pozitiv məcrada davam edir. Biz artıq ölkə iqtisadiyyatında kifayət qədər fəal olduğumuzu düşünürük, lakin gələcək inkişaf üçün imkanlar görürük. Xüsusilə, biz daha çox real sektorda iştirak etməyə çalışırıq, çünki indiyə qədər fəaliyyətimiz əsasən maliyyə sektoruna yönəlmişdi. Genişlənməyə olan marağımız və artırılmış kapitalımız bizə həm Azərbaycanda, həm də bankın digər üzv ölkələrində daha çox layihəni maliyyələşdirməyə imkan verəcək.

- Son illərdə Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı ilə Azərbaycanın əsas əməkdaşlıq sahələri hansılardır?

- Son illərdə bizim Azərbaycandakı fəaliyyətimiz kiçik və orta biznesin (KOB) dəstəklənməsinə yönəlib. Ölkədə verdiyimiz dəstəyin təxminən yarısı maliyyə sektoruna yönəldilib, bunun əhəmiyyətli bir hissəsi KOB-ların kreditləşdirilməsinə sərf olunub. Biz Azərbaycanda və digər region ölkələrində kiçik və orta müəssisələrin qarşılaşdığı problemləri anlayır və onların dayanıqlı inkişafını təmin etmək üçün onlara dəstək verməyə çalışırıq. Fəaliyyətimizin başqa bir əsas istiqaməti isə enerji sektorudur ki, bu da Azərbaycanın iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayır. Ölkədəki sərmayə portfelimiz hökumət üçün prioritet olan sektorların dəstəklənməsinə olan sadiqliyimizi əks etdirir. Azərbaycanın iqtisadi strategiyalarına uyğun olaraq, biz KOB-ların inkişafına və enerji sektorunun təşviqinə xüsusi diqqət yetirməyə davam edirik, çünki bu sahələr ölkənin iqtisadi siyasətinin əsas istiqamətləri olaraq qalır.

- Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı tərəfindən Azərbaycanda həyata keçirilmiş hansı layihələr maliyyələşdirilib?

- Bu günə qədər QDTİB-in Azərbaycana ayırdığı ümumi maliyyələşdirmə 618 milyon avro təşkil edib ki, bu da bankın təsis olunduğu 25 il ərzində üzv ölkələrə ayrılan ümumi vəsaitin 7 faizini təşkil edir. Qeyri-neft sektorunun inkişafını dəstəkləmək məqsədilə bank daha əvvəl mebel istehsalı, şüşə qablar, quşçuluq və ofis binalarının tikintisi kimi sahələrdə fəaliyyət göstərən özəl şirkətlərin bir sıra layihələrini maliyyələşdirib. QDTİB-in fəaliyyətinin prioritet istiqamətlərindən biri kiçik və orta biznesin dəstəklənməsi olub. Xüsusilə, bank 2001-ci ildə yaradılan “AccessBank”ın təsisçilərindən biri olub. QDTİB-in əsas səhmdarları arasında olduğu 2001-2017-ci illər ərzində “AccessBank” regional və kənd təsərrüfatı sektorlarına xüsusi diqqət yetirməklə 150 mindən çox mikro və KOB müəssisəsi, fərdi ev təsərrüfatlarından ibarət müştəri bazası yaradıb. Hazırda QDTİB Azərbaycandakı banklarla əməkdaşlığı davam etdirir, beynəlxalq ticarətin dəstəklənməsi, KOB-ların maliyyə resurslarına çıxışını artırmaq üçün qısa və ortamüddətli maliyyələşdirmə təmin edir. Bankların və onların müştərilərinin yerli valyutada maliyyələşdirmə diversifikasiyası və banklararası tərəfdaşlıq şəbəkəsinin genişləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri olaraq qalır.

Bundan əlavə, 2024-cü ildə QDTİB uzunmüddətli müştərisi “SOCAR Trading” üçün mövcud ticarət maliyyələşdirmə kreditini uzadıb. Bu dəstək, bankın üzv ölkələri olan Azərbaycan və Türkiyə arasında sərhəd aşan ticarətin inkişafına kömək edir.

- QDTİB gələcəkdə Azərbaycan iqtisadiyyatının hansı sahələrində fəaliyyətini gücləndirməyi planlaşdırır?

- QDTİB iqtisadiyyatın real sektorunun inkişafına xüsusi diqqət yetirərək Azərbaycanın qeyri-neft sektorlarında fəaliyyətini genişləndirmək niyyətindədir. Bu istiqamətdə atılan mühüm addım bankın yerli valyutada (manatda) istiqrazlar buraxan ilk çoxtərəfli maliyyə institutu olması idi ki, bu da ölkənin maliyyə sektorunun inkişafına töhfə verdi.

QDTİB aşağıdakı layihələrə diqqət yetirəcək:

- iqtisadiyyatda qeyri-neft sektorunun payının artırılmasına töhfə vermək;

- yerli istehsalın inkişafı hesabına idxaldan asılılığı azaltmaq;

- texnoloji “nou-hau”ların Azərbaycana transferini asanlaşdırmaq;

- kiçik, mikro və orta biznesi dəstəkləmək, ekoloji cəhətdən təmiz texnologiyalara investisiya cəlb etmək;

- QDTİB tərəfdaşlarına bərpaolunan enerji mənbələrinə (su enerjisi, külək və günəş enerjisi) investisiyalar vasitəsilə karbon izlərini azaltmaqda kömək etmək, tikinti, nəqliyyat və sənayedə enerji səmərəliliyini artırmaq.

Bundan əlavə, QDTİB fəaliyyətinin mühüm istiqaməti iqlim dəyişikliyinin təsirlərinə uyğunlaşmaqda şirkət və təşkilatlara dəstək olacaq. Tikinti və daşınmaz əmlak, infrastruktur, aqrobiznes, mədənçıxarma və kommunal xidmətlər kimi iqlim risklərinə ən çox məruz qalan sektorlara xüsusi diqqət yetiriləcək. Bu yolla QDTİB Azərbaycanın davamlı iqtisadi artımını dəstəkləməyə, iqtisadiyyatın diversifikasiyasını təşviq etməyə və onun ekoloji dayanıqlığının artırılmasına davam edəcək.

- Azərbaycanın və Qara Dəniz Bankı üzvü ölkələri arasında maliyyə və iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsi üçün hansı addımlar atılır?

- QDTİB üzv ölkələrdə iqtisadi inkişafı dəstəkləmək və ölkələr arasında iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına kömək etmək məqsədini daşıyan ikiqat mandat əsasında fəaliyyət göstərir. Bankın maliyyələşdirdiyi bütün layihələr bu istiqamətlərdən ən azı birinə uyğun olmalıdır. Fəaliyyətimizin əsas aspektlərindən biri də məhz iştirakçı ölkələr arasında iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsidir. Məsələn, QDTİB SOCAR-ın Ukrayna və Türkiyədəki törəmə müəssisələrinin fəaliyyətini fəal şəkildə maliyyələşdirib, bu da ölkələr arasında sərhədaşan əməkdaşlığın inkişafına və iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsinə kömək edib. Biz belə layihələrin həyata keçirilməsini davam etdirməyə və digər üzv ölkələrdəki investisiyalara maraqlı olan azərbaycanlı şirkətləri dəstəkləmək məqsədilə yeni təşəbbüsləri nəzərdən keçirməyə hazırıq. Biz azərbaycanlı investorların beynəlxalq layihələri maliyyələşdirməyə dair ehtiyacları barədə təklif almağı səbirsizliklə gözləyirik və onların həyata keçirilməsində lazım olan dəstəyi göstərməyə hazırıq.

- Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı Azərbaycanın ekoloji cəhətdən dayanıqlı layihələrinin həyata keçirilməsinə necə kömək edir?

- Bank Azərbaycanda ekoloji cəhətdən dayanıqlı layihələri dəstəkləməyə çalışır və bərpaolunan enerji mənbələri sahəsində təşəbbüslərdə iştirak etmək imkanlarını aktiv şəkildə nəzərdən keçirir. Hazırda biz bu sahədə bir sıra perspektivli layihələrlə bağlı yerli tərəfdaşlarla danışıqlar aparırıq. İqlim strategiyamız, Ortamüddətli strategiyamız və Biznes planımıza uyğun olaraq, biz Azərbaycanın Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri (DİM) çərçivəsində məqsədlərinə nail olmasına kömək etməyi hədəfləyirik. Bank ekoloji əhəmiyyətli layihələri maliyyələşdirmək və daha dayanıqlı iqtisadiyyata keçidi, həmçinin ətraf mühitə təsirin azaldılmasını dəstəkləmək üçün səylərini davam etdirəcək.

- Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankının yaxın 5 ildə Azərbaycanda fəaliyyətini genişləndirmək üçün hansı planları var?

- 2025-2026-cı illər üçün strateji sənədimizə əsasən, QDTİB özünün əsas məqsədi kimi “dayanıqlı və idarə olunan artımı” maliyyələşdirmə yolu ilə iqtisadi inkişafı dəstəkləyən və mümkün olduğu halda regional əməkdaşlığı təşviq edən layihələrə yönəldir. Kapitalın artırılması və regional geosiyasi çağırışların müvəffəqiyyətlə aşılması bizə portfelimizi genişləndirməyə imkan verir və bu zaman biz artıma balanslı yanaşmanı qoruyuruq. Azərbaycandakı fəaliyyətimizi genişləndirmək bu strategiyanın bir hissəsidir. Biz ölkədəki mövcudluğumuzu, xüsusən də iqtisadi diversifikasiyaya kömək edən sahələrdə gücləndirməyə çalışırıq. Əsas diqqət qeyri-neft sektorlarında kiçik və orta biznesin dəstəklənməsinə yönələcək, bu da yeni iş yerlərinin yaradılmasına və inkişafın əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərməsinə kömək edəcək. QDTİB özəl sektorun inkişafını stimullaşdıran layihələri maliyyələşdirməyə, xüsusən də yüksək potensiala malik sahələrdə, məsələn, ticarət maliyyələşdirməsi və maliyyə sektoru, energetika və infrastruktur, istehsalat, kənd təsərrüfatı və aqrobiznes, neft-kimya sənayesi, nəqliyyat, daşınmaz əmlak və turizm sahələrində açıqdır. Bizim prioritetimiz orta ölçülü layihələrdir ki, bu layihələr yalnız iqtisadi artımı təşviq etmir, həm də regional əməkdaşlığı gücləndirir. Portfelimizdə artıq Azərbaycan şirkətlərinin iştirak etdiyi, eyni zamanda Qafqazda və Türkiyədə genişlənməyi planlaşdıran təşəbbüslər var ki, bu da bankın mandatına tam uyğundur. Həmçinin biz Azərbaycan bankları ilə əməkdaşlığı daha da dərinləşdiririk. Bu çərçivədə mövcud ticarət maliyyələşdirmə xətləri uzadılacaq və KOB-ların kapitala çıxışını genişləndirmək üçün yerli valyutada maliyyələşdirmə daxil olmaqla yeni ortamüddətli kreditləşmə mexanizmləri hazırlanacaq.