Rumıniya–Bolqarıstan–Yunanıstan xətti regional iqtisadi balansı dəyişir
Buxarest, 6 fevral , AZƏRTAC
Avropa İttifaqı son illər Cənub-Şərqi Avropada nəqliyyat və logistika infrastrukturunun yenidən qurulmasını prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Bu kontekstdə Rumıniya, Bolqarıstan və Yunanıstanı birləşdirən, Qara dəniz hövzəsindən Egey dənizinə qədər uzanan yeni dəmir yolu və multimodal nəqliyyat layihəsi Brüsselin strateji gündəliyində xüsusi yer tutur
AZƏRTAC-ın məlumatına görə, Rumıniyanın nüfuzlu “Newsweek Romania” nəşrində dərc olunan analitik məqalədə qeyd olunur ki, Avropa İttifaqı bu təşəbbüsə milyardlarla avro ayırmağa hazırdır və layihə təkcə regional deyil, ümumavropa miqyasında yüksək iqtisadi dəyərə malik hesab olunur.
Məsələnin mahiyyəti yalnız Rumıniya vətəndaşlarının Yunanıstana daha qısa müddətdə çatması ilə məhdudlaşmır. Söhbət Avropanın nəqliyyat arxitekturasında yeni şimal–cənub oxunun formalaşmasından, Şərq–Qərb marşrutlarına alternativin yaradılmasından və Qara dəniz regionunun Avropa bazarları ilə daha dərin inteqrasiyasından gedir. Analitiklər vurğulayırlar ki, mövcud geosiyasi şəraitdə Avropa İttifaqı üçün dayanıqlı və diversifikasiya olunmuş nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması strateji təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib.
Planlaşdırılan dəhliz Rumıniyanın sənaye və logistika mərkəzlərini Bolqarıstan üzərindən Yunanıstanın Egey dənizi limanları ilə birləşdirməyi nəzərdə tutur. Bu isə Balkanlar vasitəsilə yüklərin Aralıq dənizi istiqamətinə daha sürətli və az xərcli daşınmasına imkan verəcək. Eyni zamanda, dəmir yolu nəqliyyatının payının artırılması Avropa İttifaqının iqlim siyasəti və karbon emissiyalarının azaldılması hədəfləri ilə də uzlaşır.
Məqalədə xüsusi diqqət yetirilən məqamlardan biri Sofiya ilə Saloniki arasında dəmir yolu əlaqəsinin bərpasıdır. 2017-ci ildən faktiki olaraq fəaliyyətini dayandırmış bu xəttin yenidən işə salınması Bolqarıstan və Yunanıstan arasında birbaşa nəqliyyat axınını bərpa etməklə yanaşı, Rumıniya üçün də Yunanıstana çıxışı əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdıracaq. Ekspertlərin fikrincə, bu addım regionda avtomobil nəqliyyatından asılılığı azaldacaq, sərnişin və yük daşımalarında zaman itkisini minimuma endirəcək.
Layihənin mühüm komponentlərindən biri də Rumıniya ilə Bolqarıstan arasında Dunay çayı üzərində yeni körpünün inşasıdır. Hazırda mövcud körpülər artan yük və sərnişin axını fonunda ciddi tıxaclar yaradır və bu, regional ticarətin inkişafına maneə kimi qiymətləndirilir. Yeni körpünün istifadəyə verilməsi logistika zəncirindəki “dar boğazı” aradan qaldıra, yük daşımalarının maya dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Analitik hesablamalara görə, nəqliyyat xərclərində 20–30 faizə qədər qənaət mümkün ola bilər.
Brüsselin bu layihəyə marağı bir neçə amillə izah olunur. Bir tərəfdən, Qara dəniz regionu Avropa üçün enerji, kənd təsərrüfatı məhsulları və xammal baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Digər tərəfdən, Yunanıstan limanları Aralıq dənizi üzərindən qlobal ticarət marşrutlarına çıxış üçün vacib qapı rolunu oynayır. Rumıniya–Bolqarıstan–Yunanıstan xətti bu iki məkanı birləşdirərək Avropanın daxili bazarını daha çevik və dayanıqlı edir.
Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, layihənin təsir dairəsi uzunmüddətli perspektivdə daha da genişlənə bilər. Qara dəniz hövzəsindən, eləcə də Şərqi Avropa və Balkan ölkələrindən gələn yüklərin bu dəhliz vasitəsilə Aralıq dənizi limanlarına yönləndirilməsi regionun tranzit rolunu gücləndirəcək. Bu isə investisiya axınının artmasına, yeni sənaye və logistika mərkəzlərinin formalaşmasına şərait yarada bilər.
Nəticə etibarilə, Avropa İttifaqının Rumıniya–Bolqarıstan–Yunanıstan istiqamətində planlaşdırdığı bu iri infrastruktur təşəbbüsü Cənub-Şərqi Avropada iqtisadi və nəqliyyat balansının yenidən qurulmasına xidmət edir. Analitik yanaşmalara görə, layihə region ölkələri üçün təkcə nəqliyyat imkanlarının genişlənməsi deyil, həm də siyasi və iqtisadi çəkilərinin artması baxımından mühüm strateji fürsət kimi qiymətləndirilir.
İqbal Hacıyev
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Buxarest
Bölmənin digər xəbərləri
