Bakı, 15 iyul, AZƏRTAC

Qlobal geosiyasi proseslərin ən həssas və dinamik dövrlərindən birini yaşadığımız hazırkı mərhələdə Qarabağın tacı sayılan Şuşa şəhəri növbəti dəfə mühüm dünya miqyaslı müzakirələrin mərkəzinə çevrildi. “Sülhün təşviqində medianın missiyası: Həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması” mövzusunda keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumu təkcə informasiya məkanının trendlərini müəyyən etmədi. Bu platforma həm də rəsmi Bakının Yaxın Şərqdən Şərqi Asiyaya qədər uzanan nəhəng bir coğrafiyada sülh, təhlükəsizlik və iqtisadi tərəfdaşlıq fəlsəfəsini dünyaya bəyan etdiyi strateji kürsü oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Forumun açılış mərasimində nüfuzlu xarici media şirkətləri, o cümlədən ərəb dünyasının aparıcı informasiya resursları tərəfindən böyük diqqətlə izlənilən sual-cavab sessiyası, rəsmi Bakının xarici siyasətindəki dərin praqmatizmi, sülhyaratma təcrübəsini və regional sabitliyə verdiyi unikal töhfələri bir daha nümayiş etdirdi.

Bu fikirlər şərqşünas-tədqiqatçı Rasim Abdullanın “Şuşadan ucalan sülh sədası: Yaxın Şərq təlatümləri və Azərbaycanın qlobal balans strategiyası" sərlövhəli məqaləsində əksini tapıb.

AZƏRTAC həmin məqaləni təqdim edir:

“Ərəb coğrafiyasının ən nüfuzlu media platformalarından olan “Əl-Ərəbiyə” telekanalının aparıcısının Şuşa Forumundakı sualları, bu gün Şərqlə Qərb arasında körpü rolunu oynayan Azərbaycanın Yaxın Şərq regionundakı gərginliyə baxışını anlamaq baxımından xüsusilə əhəmiyyətli idi. Xanım aparıcının ünvanladığı sual, regionumuzun ən ağrılı geostrateji reallıqlarına toxunurdu: İranla uzunmüddətli sülhə nail olmaq mümkündürmü və ABŞ-İran qarşıdurmasının təsirlərindən sərhədləri qorumaq üçün rəsmi Bakının planları nədən ibarətdir?

Prezident İlham Əliyevin bu suallara verdiyi cavab həm hərbi, həm də diplomatik baxımdan müstəsna bir dövlətçilik müdrikliyinin nümunəsi idi. Azərbaycanın müharibələrin əhatəsində – şimalında və cənubunda münaqişə aparan nəhəng qonşuların arasında yerləşdiyini xatırladan dövlətimizin başçısı sülhün mümkünlüyünə inamı qorumağın vacibliyini vurğuladı. Bu xüsusda ABŞ və İran arasında vasitəçilik missiyasını uğurla icra edən Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif və Feldmarşal Asim Munirin səylərini yüksək qiymətləndirən Prezident əsas geopolitik fəlsəfəsini belə ifadə etdi: "Silahlı qarşıdurmanın ən qızğın mərhələsi başa çatdıqdan sonra ən vacib məqamlardan biri məhz vaxtında dayanmağı bacarmaqdır".

Azərbaycanın 30 illik işğala son qoyaraq öz suverenliyini bərpa etdikdən sonra "daha irəli getməyərək" dayandığını xatırladan İlham Əliyev Yaxın Şərqdəki mövcud böhran tərəflərinə, xüsusən Körfəz Əməkdaşlıq Şurasına üzv dövlətlərə və İrana eyni mesajı ünvanladı: Məsuliyyətli olmaq, mümkün qədər tez dayanmaq, münasibətləri normallaşdırmağa çalışmaq və regional eskalasiyanın qlobal bir müharibəyə çevrilməsinə imkan verməmək.

Azərbaycan Prezidenti sülhün həm cənubda (Yaxın Şərq), həm də şimalda (Rusiya-Ukrayna xəttində) bərqərar olmasının vacibliyini qeyd etməklə yanaşı vurğuladı ki, “bu sülh ədalətli olmalı, beynəlxalq hüquqa əsaslanmalı, hər hansı bir tərəfin ambisiyaları və ya gündəliyi üzərində qurulmamalıdır". Bir çox ekspertlər də təsdiq edir ki, bu tezis Körfəz ölkələri və İran üçün regional fəlakətdən qaçmağın yeganə yoludur.

Bu kontekstdə tədbir boyu regional qarşıdurmaların təsirlərindən qorunma yolları ilə bağlı verilən müxtəlif sualları cavablandırarkən, dövlətimizin başçısı vurğuladı ki, biz geosiyasi intriqalara cəlb olunmağa, heç bir xarici oyunçunun bizi öz məqsədləri üçün, kiməsə qarşı istifadə etməsinə heç vaxt icazə verməmişik. Azərbaycanı hansısa siyasi avantüraya cəlb etmək cəhdləri nə keçmişdə, nə də indi səmərə verməyib.

Qeyd olunmalıdır ki, ifadə edilən bu prinsipial mövqe Azərbaycanın həm regional güclərlə, həm də qlobal aktorlarla münasibətlərində hər zaman öz milli maraqlarını və daxili sabitliyini hər şeydən uca tutduğunu sübut edir.

İslam həmrəyliyinin Şuşa platforması

Azərbaycanın gələn il İslam Əməkdaşlığı Təşkilatının (İƏT) Dövlət və Hökumət Başçılarının 16-cı Zirvə Görüşünə, həmçinin İƏT İnformasiya Nazirlərinin Konfransına ev sahibliyi edəcəyi ilə bağlı Forumda verilən sual, Azərbaycanın İslam dünyasındakı diplomatik və institusional liderliyinə işıq saldı.

Prezident İlham Əliyev gələn il Bakıda baş tutacaq İƏT Sammitinin indiki təlatümlü dövrdə Azərbaycan üçün böyük məsuliyyət olduğunu diqqətə çatdırdı. Ölkəmizin müsəlman dövlətləri arasında həmrəyliyin gücləndirilməsi istiqamətindəki fəaliyyəti sistemli xarakter daşıyır. Dövlətimizin başçısının qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan bu birləşdirici və konstruktiv potensialını həm 120 dövləti birləşdirən Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrliyi (üzv dövlətlərin yekdil qərarı ilə müddəti daha bir il uzadılmışdı), həm də qlobal miqyasda tamamilə fərqli və ziddiyyətli tərəflərin maraqlarını ortaq məxrəcə gətirən COP29-a ev sahibliyi zamanı nümayiş etdirib. Gələn il keçiriləcək İƏT Sammiti də İslam dünyasında qarşılıqlı ittihamları azaltmaq və ortaq təhlükəsizlik platforması formalaşdırmaq üçün mühüm zəmin olacaq.

O da qeyd olunmalıdır ki, BMT-dən sonra ikinci ən böyük beynəlxalq təşkilat olan Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə Azərbaycan bu Hərəkat ilə İƏT arasında institusional tərəfdaşlıq çərçivəsi yaratmağa, həmçinin mühüm qlobal məsələlərdə çoxtərəfli fəaliyyəti aktivləşdirməyə nail olub.

Bundan əvvəl isə Azərbaycanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvlüyünə (2012–2013) seçilən zaman bu beynəlxalq platformadan İslam dünyasını maraqlandıran məsələləri birbaşa qaldırmaq üçün istifadə edib, İslam həmrəyliyi prinsipinə əsaslanaraq qardaş ölkələrin mövqelərini dəstəkləyib və onların maraqlarına cavab verən bir sıra beynəlxalq təşəbbüslər irəli sürmüşdü ki, onlardan biri də Nyu-Yorkda ilk dəfə olaraq "Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilə İslam Əməkdaşlığı Təşkilatı arasında tərəfdaşlığın gücləndirilməsi" mövzusunda yüksəksəviyyəli iclasın təşkil edilməsi idi.

Yeni Dünya düzənində Azərbaycan amili

IV Şuşa Qlobal Media Forumunun yekunlarına əsasən demək olar ki, o təkcə media peşəkarları üçün platforma deyil, həm də Azərbaycanın sülh diplomatiyasının, müstəqil regional siyasətinin və enerji strategiyasının qlobal nümayişi oldu. Yaxın Şərqdəki müharibə fonunda Körfəz ölkələrinə və bütövlükdə beynəlxalq birliyə edilən sülh çağırışları, strateji müstəqillik üzərində qurulan balanslı yanaşma və İƏT çərçivəsində İslam həmrəyliyinə verilən dəstək Bakını yeni çoxqütblü dünya düzəninin ən etibarlı və strateji düyün nöqtələrindən birinə çevirir”.