Bakı, 20 may, AZƏRTAC

Bakıda davam edən BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) çərçivəsində SPECA Şəhərlər Forumu təşkil olunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, BMT-nin Mərkəzi Asiya Ölkələrinin İqtisadiyyatları üçün Xüsusi Proqramı (SPECA) üzrə “İnklüziv və davamlı şəhər gələcəyi üçün şəhərlərin mənzil həlləri” adlı forumda SPECA-ya üzv ölkələrdə şəhərsalma məsələlərinə dair müzakirələr aparılıb.

WUF13-ün milli koordinatoru, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyev ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyindən bəhs edib, Şərqlə Qərbi birləşdirən böyük nəqliyyat dəhlizlərinin məhz Azərbaycandan keçdiyini deyib.

“Bu gün yaşayış və şəhər inkişafının gələcəyi ilə bağlı bu mühüm dialoqa ev sahibliyi etmək paytaxtımız üçün şərəfdir. Forum mənzil, mənzil inkişafı, təhlükəsiz və möhkəm şəhərlər və icmalar mövzusu ilə bağlı keçirilir ki, bu da bizə əlbəttə, mənzilin təkcə binalar və infrastrukturdan ibarət olmadığını xatırladır”, - deyə o əlavə edib.

Anar Quliyev qeyd edib ki, SPECA Şəhərlər Forumu şəhərlərimizin qarşısında duran çağırışların daha güclü regional əməkdaşlıq, praktiki tərəfdaşlıq, yerli və milli hakimiyyət orqanları arasında davamlı dialoq tələb etdiyinə dair ümumi anlayışı əks etdirir. Bu gün eyni prinsip bizim şəhər gündəmimizə rəhbərlik edir. Qlobal sürət, regional dinamika çərçivəsində SPECA Şəhərlər Forumu şəhərlərarası əməkdaşlıq platforması kimi 2024-cü ildə Bakıda keçirilən COP29-da yaradılıb. 1998-ci ildə qəbul edilmiş SPECA Daşkənd Bəyannaməsinə və 2023-cü il Bakı Bəyannaməsinə əsaslanan forum regional əməkdaşlığı gücləndirmək və davamlı şəhər inkişafının inkişafı üçün oxşar coğrafiya, tarix və mədəniyyət üzrə iştirakçı dövlətlərin ortaq öhdəliyini əks etdirir. Forum 6 şəhər - Almatı, Arkada, Bişkek, Düşənbə, Gəncə və Səmərqənd tərəfindən təsis edilib və şəhərlər arasında birgə fəaliyyəti təşviq edir. WUF13-də SPECA regionu üçün ilk xüsusi şəhərlərarası əməkdaşlıq platforması olan Şəhərlər Forumunun rəsmi açılışının qeyd edilməsi üçün xüsusilə vacibdir.

WUF13-ün milli koordinatoru deyib ki, mənzil ləyaqət, imkan, təhlükəsizlik və həyat keyfiyyəti ilə bağlıdır. Bu, şəhərlərimizin indiki və gələcək nəsillər üçün inklüziv, dayanıqlı və davamlı qalmasını təmin etməkdən ibarətdir.

İqtisadiyyat nazirinin müavini Səməd Bəşirli bildirib ki, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycan üçün əlamətdar məqamdır: “Biz qlobal şəhər icmasını salamlamaqdan və şəhərlərin gələcəyi, davamlı inkişaf və regional əməkdaşlıqla bağlı müzakirələrə töhfə verməkdən şərəf duyuruq. Bizim üçün və daha geniş SPECA regionu üçün Şəhərlər Forumunun da xüsusi mənası var. Bu gün biz sadəcə olaraq adi forum keçirmirik, biz bələdiyyələrimiz arasında daimi, möhkəm və transformativ əməkdaşlıq körpüsünü təsis edirik. Bu, 2024-cü ilin noyabrında COP29 zamanı yaradılmış strateji təşəbbüslərin məntiqi və yetkin davamı kimi xidmət edir. Məhz bu münasibətlə şəhərlərimiz ilk dəfə regionumuzu ağıllı, iqlimə davamlı və iqtisadi cəhətdən canlı şəhər gələcəyinə yönəltmək üçün öz möhkəm öhdəliklərini ifadə ediblər. Bakıda keçirilən COP29 konfransı zamanı rəsmi olaraq tarixi saziş - “SPECA İqlim Ağıllı Şəhərlər Forumunun yaradılmasına dair niyyət məktubu” imzalanıb.

Nazir müavini SPECA Şəhərlər Forumunun regional əməkdaşlıq üçün daimi platforma rolunu oynamasının əhəmiyyətini qeyd edib. Deyib ki, SPECA Şəhərlər Forumu ilə biz daimi, möhkəm və transformativ əməkdaşlıq körpüsünü təsis edirik.

BMT-nin Avropa üzrə İqtisadi Komissiyasının (UNECE) icraçı katibinin müavini Dmitri Mariyasin UNECE-nin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Asiya və Sakit Okean üçün İqtisadi və Sosial Komissiyası (UNESCAP) ilə birgə 30 ilə yaxındır ki, SPECA-ya dəstək verdiyini bildirib.

“Üç il əvvəl Bakıdakı sammitdə SPECA-nı regional əməkdaşlıq üçün mənalı, praktik platformaya çevirmək barədə qərar qəbul edilib. O vaxtdan bəri biz Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu əməkdaşlığında, maliyyələşdirmə mexanizminin, SPECA fondunun yaradılmasında real irəliləyiş əldə etmişik. Bu gün deyərdim ki, SPECA-nın yenidən aktivləşdirilməsinin üçüncü mərhələsidir. Biz əvvəllər SPECA-da heç vaxt mövcud olmayan bir şəhər treki yaradırıq. Bu gün biz SPECA-nın yenidən aktivləşdirilməsi istiqamətində daha bir addım atırıq. Niyə SPECA-da şəhərlərə ehtiyacımız var? Biz hamımız bilirik ki, çoxtərəflilik hökumətlərarası səviyyədə zəifləməyə başlayanda çox vaxt şəhərlər və merlər öz vətəndaşlarının üzləşdiyi ən aktual problemlərin həllində liderlik edir. SPECA regionunda Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz şəhərləri ümumi problemlər, sürətli urbanizasiya, mənzil sistemlərinə təzyiq, köhnəlmiş infrastruktur, iqlim riskləri, tıxac, enerji çatışmazlığı, havanın keyfiyyəti problemləri və modernləşdirilmiş şəhər idarəçiliyi, istər paytaxt şəhərləri, istərsə də çox vaxt son dərəcə vacib olan digər şəhərlər, öz ölkələrinin davamlı inkişafı üçün əsas prioritetə çevrilib”, - deyə o vurğulayıb.

BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) Qlobal Həllər Bölməsinin direktoru Rafael Tuts WUF13-ə belə lütfkar ev sahibliyi edən Azərbaycana ictimai dəstəyə və mənalı praktik qlobal əməkdaşlığa görə təşəkkürünü bildirilib.

Bağlantıların qurulmasının şəhərlərin inkişafı ilə əlaqədar olduğunu bildirən Rafael Tuts əlavə edib: “Biz SPECA Şəhərlər Forumu ilə daha geniş regionlararası güclü sinerjinin mümkün olduğunu görürük. Şəhərlər Forumu yerli səviyyədə davamlı inkişaf məqsədlərinin sürətləndirilməsində çox vacibdir. Biz bütün forum iştirakçılarını, burada iştirak edən bütün merləri mümkün qədər tez könüllü yerli baxış həyata keçirməyə çağırırıq. Biz ölkələrin hər birində BMT-nin rezident-əlaqələndiriciləri ilə sıx tərəfdaşlıq etməyi səbirsizliklə gözləyirik. Ümid edirik ki, bu işdə sizinlə birlikdə çalışacağıq və böyük tərəfdaşlığı səbirsizliklə gözləyirik”.

“Ümid edirik ki, biz SPECA Şəhərlər Forumu vasitəsilə əlaqə və şəhər inkişafının gündəmini birləşdirə bilərik. Biz SPECA-da çoxsəviyyəli idarəetməni tətbiq edirik. Əlaqələrin qurulması isə Asiya və Avropanı nəqliyyat, ticarətlə birləşdirən SPECA-nın əsas prioritetidir. Əgər dəhlizlər boyunca əsas şəhər qovşaqları davamlı deyilsə, əlaqələr davamlı ola bilməz. Biz, həmçinin SPECA şurasının konvensiyasında müzakirəyə çıxarılan və təsdiqlənən yeni layihə təklifi vasitəsilə UNESCAP-dakı tərəfdaşlarımız və ən əsası isə UN-Habitat ilə birlikdə praktik yollarla işləyirik. Təklifin diqqət mərkəzində Mərkəzi Asiyada iqtisadiyyatlarını dəstəkləyən davamlı və “ağıllı şəhər”lərdir. Bu layihə SPECA Şəhərlər Forumu çərçivəsində şəhərləri bir araya gətirəcək davamlı şəhərsalma, praktiki şəhərsalma həllərinin inkişafı, məlumat mübadiləsi və məlumat işini dəstəkləmək üçün maliyyələşdirmə üçün katalizator rolunda ilk addım olacaq” ,- deyə o qeyd edib.

UNESCAP-ın davamlı şəhərlərin inkişafı şöbəsinin rəhbəri Kört Qarriqan deyib ki, inklüziv və davamlı şəhərlər bir çox regional və qlobal məqsədlərə nail olmaq üçün vacibdir.

“Şəhərdən-şəhərə mübadilələr və forumlar oxşar problemlərin, ən yaxşı təcrübələrin və həllərin paylaşılması da daxil olmaqla, yerli fəaliyyətləri sürətləndirmək üçün getdikcə daha vacib platformalara çevrilir. SPECA Şəhərlər Forumu SPECA İdarəetmə Şurası tərəfindən 2024-cü ilin noyabrında keçirilən 19-cu sessiyanda belə bir platforma təmin etmək, həm də SPECA-nın nəqliyyat və ticarət əlaqəsi üzrə daha geniş məqsədlərinə töhfə vermək üçün təsdiq olunub. SPECA-da hazırlanmış innovasiyalar və həllər onun regiondan kənarda da təsir imkanlarına malik olmasına şərait yaradacaq”, - deyə o qeyd edib.

Forum çərçivəsində Almatı şəhərinin Bakıda keçirilən COP29 konfransı zamanı imzalanan “SPECA İqlim Ağıllı Şəhərlər Forumunun yaradılmasına dair niyyət məktubu”na rəsmi şəkildə qoşulmasına dair sənəd imzalanıb.

Qeyd edək ki, SPECA Mərkəzi Asiyada subregional əməkdaşlığı gücləndirmək və onun dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyasını gücləndirmək üçün 1998-ci ildə başlayıb. SPECA ölkələri Əfqanıstan, Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistandır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Avropa İqtisadi Komissiyası və BMT-nin Asiya və Sakit Okean üçün İqtisadi və Sosial Komissiyası Proqrama birgə dəstək verir.

SPECA Şəhərlər Forumu isə 6 şəhər - Almatı, Arkada, Bişkek, Düşənbə, Gəncə və Səmərqənd tərəfindən təsis olunub və şəhərlər arasında birgə fəaliyyəti təşviq edir.