Aİ rəqabət qabiliyyətliliyin formulunu axtarır: Liderlər irəliləyiş barədə razılığa gələ biləcəklərmi?
Brüssel, 5 fevral, AZƏRTAC
Belçikanın “Brussels Times” nəşrində “Avropa indi necə rəqabət aparmalıdır?” sərlövhəli məqalə dərc olunub və bu yazı Avropa İttifaqı ölkələrinin ekspert dairələrində geniş rezonans doğurub.
Məqalədə bildirilir ki, gələn həftə Avropa İttifaqına üzv ölkələrin rəhbərləri Belçikanın kənd ərazilərindən birində qeyri-rəsmi görüş üçün toplaşacaqlar. Görüşün əsas mövzularından biri gələcək birlik naminə strateji əhəmiyyət daşıyan sual olacaq: “Qitənin qlobal iqtisadi rəqabətdə itirilmiş mövqelərini necə qaytarmaq olar?”. Avropa Komissiyasının sifarişi ilə İtaliyanın keçmiş baş naziri və Avropa Mərkəzi Bankının sabiq rəhbəri Mario Draqi tərəfindən hazırlanmış geniş analitik hesabat müzakirələrə səbəb olacaq. Üzv dövlətlərin onun tövsiyələrini həyata keçirməyə hazır olub-olmamaları isə sual altındadır.
Sənəd hələ 2024-cü ildə təqdim edilib və Brüsselə, eləcə də milli paytaxtlara xəbərdarlıq siqnalı kimi nəzərdə tutulmuşdu. Draqi hesabatda Aİ-nin ABŞ və Çindən geri qalmasını və getdikcə bu vəziyyətin davam etdiyini vurğulayır, bunu ilk növbədə innovasiyaların zəifləməsi və enerji daşıyıcılarının yüksək qiymətləri ilə əlaqələndirir. Onun qiymətləndirməsinə görə, qətiyyətli addımlar atılmasa, Avropa sənaye və yüksək texnologiyalar sahəsində rəqabət üstünlüklərini birdəfəlik itirmək riski ilə üz-üzə qala bilər.
Yazıda qeyd olunur ki, ən çox müzakirə doğuran təkliflərdən biri investisiyaların həcminin kəskin artırılması, yəni ildə təxminən 800 milyard avro səviyyəsinə çatdırılmasıdır. Müqayisə üçün COVID-19 pandemiyasından sonra bərpa məqsədilə yaradılmış və beş il üçün nəzərdə tutulan ümumavropa fondu təxminən 750 milyard avro həcmində qiymətləndirilir və bu ilin sonuna qədər fəaliyyətini başa vurmalıdır. Draqi israr edir ki, bu mexanizm birdəfəlik tədbir olaraq qalmamalı, birgə borclanma və ümumi borc buraxılışı iqtisadi artımın dəstəklənməsi üçün daimi alətə çevrilə bilər.
Məqalənin müəllifi Sem Morqan yazır ki, siyasi fikir ayrılıqları məhz bu məqamda başlayır. Bir çox hökumətlər üçün böhran əleyhinə fond fövqəladə şəraitdən irəli gələn istisna idi. O vaxtdan yanaşmalar qismən yumşalsa da, müntəzəm kollektiv borclanma ideyası bir sıra ölkələrdə hələ də müqavimətlə qarşılanır.
Hesabatda maliyyə vəsaitlərinin artırılması ilə yanaşı, aydın sənaye strategiyasına ehtiyac, elektrik enerjisinin maya dəyərinin azaldılması, eləcə də süni intellekt və bulud texnologiyaları kimi istiqamətlərin sürətlə inkişaf etdirilməsi vurğulanır. Bu prioritetlər qismən Avropa Komissiyasının Ursula Fon der Lyayenin ikinci səlahiyyət dövründəki hazırkı siyasətində, o cümlədən tənzimləmələrin sadələşdirilməsi kursunda və əlçatan enerjiyə yönəlmiş yanaşmada öz əksini tapıb. Bununla belə, tənqidçilər hesab edirlər ki, dəyişikliklər tempi əsas rəqiblərlə fərqin tez bir zamanda azaldılması üçün hələ kifayət deyil.
Aİ liderlərinin qarşıdakı görüşü hesabatın nəticələrini bir daha gündəmə gətirməli və ölkələri daha dərin inteqrasiyaya sövq etməlidir. Əks halda, bir çox təklif elə kağız üzərində qalacaq. Müzakirələrə əlavə təkanı isə dünya siyasəti və ticarətində baş verən dəyişikliklər verir, belə ki, həm Donald Tramp administrasiyasının addımları, həm də Çinin iqtisadi strategiyasının təkamülü bu prosesə təsir göstərir.
Müzakirələrdə əsas analitik hesabatların müəllifləri də iştirak edəcəklər. Draqidən başqa 2024-cü ilin yazında Aİ-nin energetika və telekommunikasiyadan tutmuş maliyyə və elmi tədqiqatlara qədər vahid bazarının islahatına həsr olunmuş məruzə ilə çıxış etmiş İtaliyanın keçmiş baş naziri Enriko Letta da görüşə dəvət olunub. Letta artıq liderləri bu ideyaların həyata keçirilməsi üçün konkret siyasi öhdəliklər götürməyə çağırıb.
Morqan yazır ki, qarşıdakı həftələr Aİ ölkələrinin bəyanatlardan real addımlara keçməyə hazır olub-olmadığını göstərəcək. Rəqabətqabiliyyətliliyin qorunması strategiyasını hamı bölüşülür, lakin əsas məsələ çətin qərarların qəbul edilməsi üçün kifayət qədər siyasi iradənin olub-olmamasıdır.
Vüqar Seyidov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Brüssel
Bölmənin digər xəbərləri
