Alimlər: Ağ hidrogen enerji transformasiyasında həlledici rol oynaya bilər
Bakı, 15 mart, AZƏRTAC
İllərdir ki, siyasi liderlər və biznes rəhbərləri hidrogendən iqtisadiyyatı karbonsuzlaşdırmağın bir yolu kimi istifadəni müdafiə edirlər, çünki o, neft, qaz və ya kömürlə əlaqəli planeti istiləşdirən emissiyalar yaratmadan gəmilər və polad istehsalı kimi ağır sənaye sahələri üçün lazım olan intensiv istiliyi yarada bilər.
AZƏRTAC Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BAE) məlumatına istinadla xəbər verir ki, qlobal hidrogen tələbatı 2050-ci ilə qədər üç dəfə arta bilər. Amma burada böyük bir maneə var: hidrogenin əksəriyyəti qazıntı yanacaqlarından istifadə edilməklə istehsal olunmalıdır, halbuki DW Almaniya media orqanının hesabatına görə, hazırda onun 1%-dən azı bərpaolunan enerjidən bahalı elektroliz prosesi vasitəsilə istehsal olunur.
Geoloqlar milyardlarla il əvvəl Yer qabığında qədim geoloji reaksiyalar nəticəsində əmələ gələn və təbii hidrogen kimi tanınan ağ hidrogenin üçüncü bir seçim təklif edə biləcəyini bildiriblər. Alman alim Yurgen Qrotşun sözlərinə görə, Yer mantiyasının böyük bir hissəsi dəmirlə zəngin qayadır. O əlavə edib: “Biz 200-350 dərəcə Selsi temperaturunda su ilə qarşılaşdıqda, dəmir sudan oksigeni götürür və yerinə təmiz hidrogen qoyur”.
Amerika Birləşmiş Ştatları Geoloji Xidmətinin tədqiqatçılarına görə, Yer qabığında təxminən 5,6 trilyon ton hidrogen qala bilər. Əksər yataqlar çox dərində yerləşsə də, alimlər 2024-cü ildə aparılan bir araşdırmada bu təbii ehtiyatların yalnız 2%-nin çıxarılması ilə təxminən 200 il ərzində qlobal hidrogen tələbatını ödəyə biləcəyini bildiriblər.
Ən yüngül element olan hidrogen Yer qabığındakı çatlar vasitəsilə Yer mantiyasından yuxarıya doğru hərəkət edə bilər. O, bəzən səthə çıxır, lakin daha tez-tez qumdaşı kimi məsaməli süxurların yeraltı su anbarlarında toplanır və bərk süxur təbəqələrinin altında qalır.
Dünyada onlarla şirkət hazırda təbii hidrogenin yeraltı su anbarlarını axtarır. Lakin indiyə qədər yalnız bir yerdə - Bourakebougou qəsəbəsində hidrogen çıxarılır və yerli olaraq elektrik enerjisi istehsal etmək üçün istifadə olunur. Quyu ildə təxminən 49 ton istehsal edir ki, bu da eyni dövrdə yüzlərlə minlərlə ton verə bilən tipik qaz quyusundan xeyli azdır. Buna baxmayaraq, təbii olaraq meydana gələn hidrogenin çıxarılması onun istehsalına alternativ ola biləcəyini göstərir.
Bölmənin digər xəbərləri
