Azərbaycan–ABŞ münasibətləri keyfiyyətcə yeni strateji mərhələyə qədəm qoyub ŞƏRH
Bakı, 16 iyul, AZƏRTAC
Son dövrdə Azərbaycan–ABŞ münasibətlərində müşahidə olunan proseslər təkcə diplomatik fəallığın artması deyil, münasibətlərin mahiyyət etibarilə yeni strateji mərhələyə keçidini ifadə edir. Uzun illər ərzində iki ölkə arasında əməkdaşlığın geniş potensialı mövcud olsa da, siyasi etimadın səviyyəsi həmin potensiala tam uyğun gəlmirdi. Prezident Donald Tramp administrasiyası dövründə isə münasibətlər qarşılıqlı hörmət, praqmatizm, milli maraqların nəzərə alınması və konkret nəticələr üzərində qurulmağa başlayıb.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin baş məsləhətçisi Yunis Qurbanov deyib.
Onun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin 2025-ci ilin avqustunda Prezident Donald Trampın dəvəti ilə Vaşinqtona həyata keçirdiyi səfər Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi olub.
"Avqustun 8-də Ağ Evdə keçirilən görüş zamanı Azərbaycan ilə ABŞ arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının hazırlanması məqsədilə Strateji İşçi Qrupunun yaradılması haqqında Anlaşma Memorandumu imzalandı. Bu sənəd münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm siyasi çərçivə formalaşdırdı və əməkdaşlığın yeni mərhələsinin əsasını qoydu. Lakin proses yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmayıb. 2026-cı il fevralın 10-da ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri zamanı Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə ABŞ Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiyanın imzalanması münasibətlərin strateji səviyyəyə yüksəldilməsinin hüquqi və siyasi təsdiqi oldu", – deyə politoloq bildirib.
Y.Qurbanovun sözlərinə görə, burada əsas məqamlardan biri Azərbaycanın bu münasibətlərdə bərabərhüquqlu tərəfdaş kimi çıxış etməsidir.
"Azərbaycan bu əməkdaşlıq modelinə kiminsə kiçik tərəfdaşı kimi daxil olmur. Ölkəmiz müstəqil xarici siyasət həyata keçirən, milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edən, regional gündəliyin formalaşmasına təsir göstərən və beynəlxalq təşəbbüslərlə çıxış edən dövlətdir. Azərbaycanla yalnız qarşılıqlı faydaya, bərabərhüquqlu əməkdaşlığa və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlər mümkündür. Tramp administrasiyasının yanaşmasının üstünlüyü də məhz bu reallığı qəbul etməsindədir. Tramp administrasiyası Cənubi Qafqaza tamamilə fərqli prizmadan yanaşır. Bu yanaşmaya görə, Cənubi Qafqaz daimi qarşıdurmalar bölgəsi deyil, sülhün, iqtisadi əməkdaşlığın və regional bağlantıların inkişaf etdiyi məkan kimi qiymətləndirilir", – deyə Yunis Qurbanov bildirib.
Politoloq ABŞ-nin Azadlığa Dəstək Aktına edilmiş 907-ci düzəliş məsələsinə də toxunub. O bildirib ki, Azərbaycanın bu məsələdə mövqeyi birmənalıdır. 907-ci düzəliş əvvəldən ədalətsiz, əsassız və ayrı-seçkilik xarakteri daşıyan qərar olub. Bu düzəliş 1992-ci ilin oktyabrında, Azərbaycanın ərazilərinin Ermənistan tərəfindən işğal edildiyi, Şuşa və Laçının işğal altında olduğu, Xocalı soyqırımının törədildiyi bir dövrdə qəbul edilib. Buna baxmayaraq, işğala məruz qalan Azərbaycan guya Ermənistanı blokadada saxlamaqda ittiham olunaraq ABŞ yardımından məhrum edilmişdi. Halbuki Ermənistanın Gürcüstan və İranla sərhədləri açıq idi. Belə şəraitdə blokada iddiaları hüquqi əsaslardan deyil, erməni lobbisinin təsiri altında formalaşmış siyasi yanaşmadan qaynaqlanırdı. Lakin hazırkı geosiyasi şəraitdə həmin düzəliş tamamilə aktuallığını itirib. Belə şəraitdə “blokada” arqumentinin saxlanılması həm siyasi, həm də hüquqi baxımdan əsassız görünür.
Ekspert hesab edir ki, hazırda bunun üçün əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha əlverişli siyasi şərait formalaşıb. "Tramp administrasiyasının mövqeyi aydındır, Azərbaycan–ABŞ münasibətləri strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib və 907-ci düzəlişin mövcudluğunu əsaslandıran bütün arqumentlər aradan qalxıb. Bununla belə, yekun qərar ABŞ Konqresindən asılıdır və burada siyasi iradənin nümayiş etdirilməsi vacibdir. Azərbaycan ABŞ ilə uzunmüddətli, etibarlı və strateji xarakter daşıyan münasibətlərin inkişafında maraqlıdır.
Lakin bu münasibətlər yalnız bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq, qarşılıqlı hörmət, bir-birinin suverenliyinə və milli maraqlarına hörmət prinsipləri əsasında inkişaf edə bilər. Azərbaycan heç vaxt təzyiq dilini qəbul etməyib və gələcəkdə də qəbul etməyəcək. Ölkəmiz xarici siyasətini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir və bütün tərəfdaşları ilə münasibətlərini məhz bu prinsiplər əsasında qurur. Qarşılıqlı etimad, praqmatik əməkdaşlıq və ortaq maraqlara əsaslanan münasibətlər Azərbaycan ilə ABŞ arasında strateji tərəfdaşlığın gələcək inkişafı üçün geniş perspektivlər yaradır və bu əməkdaşlıq həm regionda sabitliyə, həm də hər iki ölkənin milli maraqlarına xidmət edə bilər", – deyə politoloq fikrini yekunlaşdırıb.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
