Azıxantropun alt çənə sümüyünün aşkarlanmasından 50 il ötür
AMEA-da “Azərbaycanda Azıx mağarası və miqrasiya axınları” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans keçirilir
Bakı, 1 oktyabr, AZƏRTAC
Oktyabrın 1-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında (AMEA) “Azərbaycanda Azıx mağarası və miqrasiya axınları” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans işə başlayıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycandakı erkən hominid Azıxantropun tapılmasının 50 illiyinə həsr olunmuş tədbirdə İngiltərə, Rusiya, Gürcüstan və Ukraynadan paleolit dövrü üzrə iyirmiyədək tanınmış mütəxəssis iştirak edir.
Əvvəlcə konfrans iştirakçıları Fəxri xiyabana gələrək xalqımızın ümummilli lideri, müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin memarı və qurucusu Heydər Əliyevin xatirəsini yad edib, məzarı önünə əklil və gül dəstələri qoyublar.
Görkəmli oftalmoloq-alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın da xatirəsi anılıb, məzarı üzərinə tər güllər düzülüb.
Tədbirin plenar iclasında AMEA-nın vitse-prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli bildirib ki, 1968-ci ildə arxeoloq Məmmədəli Hüseynov tərəfindən Azıx mağarasından Azıxantropun alt çənə sümüyünün qalığının aşkarlanmasından 50 il keçir. Tədqiqatlar nəticəsində Azıxantropun 400 min il yaşı olduğu təsdiqlənib və elmi dövriyyəyə daxil edilən Quruçay mədəniyyəti elmdə özünün layiqli yerini tutub. Akademik Mingəçevir şəhəri və Qəbələ rayonu ərazisindən son illər əldə edilmiş artefaktların Quruçay mədəniyyətinin yayılma arealının çox geniş olmasını təsdiqlədiyini və onun tədqiqinin müasir dövrdə də aktual olduğunu deyib. Alim onu da əlavə edib ki, son illər Qarabağda, xüsusən Azıx mağarasında ermənilərin qanunsuz “tədqiqatlar” aparması bir daha bu paleolit düşərgəsinin və oradan əldə edilmiş artefaktların elmi təhlilinin, geniş elmi ictimaiyyətə çatdırılmasının zəruri olduğunu göstərir.
AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin akademik-katibi, akademik Nərgiz Axundova Azıx mağarasından qazıntılar zamanı alt çənə sümüyü ilə yanaşı, ibtidai insanların gündəlik istifadə etdikləri məişət əşyaları, o cümlədən dini etiqadlarını göstərən qalıqların da tapıldığını söyləyib. O, tapıntıların SSRİ dövrünə təsadüf etdiyini və nəticədə onun miqyasının, eləcə də əhəmiyyətinin dünya ictimaiyyətinə lazımi səviyyədə çatdırılmadığını deyib. Konfransın təkcə arxeoloji deyil, eyni zamanda, siyasi əhəmiyyət daşıdığını bildirən N.Axundova Azıx mağarası ilə bağlı həqiqətlərin erməni təhriflərinə qarşı beynəlxalq arenada təbliğində önəmli rol oynayacağını diqqətə çatdırıb.
AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun direktoru, professor Maisə Rəhimova, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin direktoru, akademik Nailə Vəlixanlı və akademik Teymur Bünyadov Azərbaycanın bəşər sivilizasiyasının ən qədim məskənlərindən biri olduğunu, Azıx mağarasının tədqiqində Məmmədəli Hüseynovla yanaşı, professor Dəmir Hacıyevin də önəmli xidmətlər göstərdiyini bildiriblər. Qeyd olunub ki, düşərgədən tapılan minlərlə maddi-mədəniyyət qalıqları bu gün Azıx kolleksiyası adı altında Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin fondunda saxlanılır.
Diqqətə çatdırılıb ki, Azıx mağarasından tapılmış və Azıxantrop adlandırılan qədim insanın çənə sümüyü Azərbaycanın dünyada ən qədim ibtidai insan məskənlərindən biri olmasını sübut edir. Həmçinin Azərbaycanın bəşər sivilizasiyasının məskənlərindən olmasını bir daha təsdiqləyir.
Alimlər dünyanın bir sıra ölkələrindən tanınmış arxeoloqların konfransda iştirak etmələri baxımından tədbirin əhəmiyyətini vurğulayıblar. Qeyd edilib ki, konfrans arxeologiyanın paleolit sahəsinin inkişafına öz töhfəsini verəcək.
Sonra Rusiya Elmlər Akademiyasının (REA) Sibir şöbəsinin Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun direktoru, REA-nın müxbir üzvü Mixail Şunkovun “Altayın paleoliti: Homo nəslinin Asiyada yerləşməsinin yeni modeli”, Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya İnstitutunun arxeoloji muzey şöbəsinin rəhbəri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Larisa Kulakovskayanın “Ukraynanın erkən paleoliti kontekstində Korolyova düşərgəsi” və Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun şöbə müdiri, tarix elmlər doktoru Əsədulla Cəfərovun “Azıx mağarası və miqrasiya problemləri” mövzularında məruzələri dinlənilib.
Konfrans çərçivəsində, həmçinin ibtidai insana məxsus çənə sümüyünün tapılmasını əks etdirən videoçarx nümayiş olunub.
Plenar iclasdan sonra tədbir iştirakçıları AMEA-nın foyesində təşkil edilmiş sərgi ilə tanış olublar.
Qeyd edək ki, konfrans öz işini oktyabrın 2-dən 5-dək Qəbələ şəhərində davam etdirəcək. Konfransda iştirakçıların Azərbaycandakı Azıx mağarasında erkən hominid azıxantropun tapılmasının elmi əhəmiyyəti, paleolit dövründə Afrika və Avrasiyada qədim insanların miqrasiya prosesləri, müasir texnologiyaların tətbiqi ilə aparılan tədqiqatların yeni nəticələri və digər mövzular üzrə müzakirələr aparacaqlar. Həmçinin konfrans iştirakçıları Qəbələ rayonu ərazisində aparılan arxeoloji tədqiqatlarla, Mingəçevir şəhəri ərazisindəki Qaraca paleolit düşərgəsi ilə tanış olacaqlar.
Bölmənin digər xəbərləri
