“Bakı Fəaliyyətə Çağırış” yekun sənədi gələcəkdə beynəlxalq yanaşmalara ciddi təsir göstərə bilər - RƏY
Bakı, 25 may, AZƏRTAC
Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasının yekun sənədi olan “Bakı Fəaliyyətə Çağırış”da Azərbaycanın müharibəsonrası dönəmində həyata keçirdiyi bərpa və yenidənqurma modelinin xüsusi vurğulanması olduqca mühüm siyasi, hüquqi və humanitar anlam daşıyır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında “Regional Hüquqi və İqtisadi Maarifləndirmə” İctimai Birliyinin sədri Arzu Bağırova səsləndirib.
Onun sözlərinə görə, bir müddət öncəyə qədər dünyada daha çox münaqişələrin, müharibələrin nəticələri qeydə alınırdısa, bu gün müharibədən sonrakı bərpa fəlsəfəsi, insanın doğma torpağına təhlükəsiz və ləyaqətli qayıdışı, şəhərlərin yenidən dirçəldilməsi və sosial həyatın bərpası beynəlxalq gündəliyin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilməkdədir: “Bakı Fəaliyyətə Çağırış” sənədində məcburi köçkünlərin qayıdışına dair çağırışların yer alması bu baxımdan çox önəmlidir. Belə bir yanaşma artıq qayıdış hüququnun yalnız humanitar məsələ olmadığını, fundamental insan hüququ kimi qəbul edildiyini göstərir.
Sənəddə urbisid, kultursid və ekosid kimi anlayışların xüsusi vurğulanması da diqqətəlayiqdir. Çünki münaqişələr, müharibələr insanlarla yanaşı, şəhərlərin, tarixi yaddaşın, mədəni irsin və təbiətin də hədəfə alındığını göstərir. Azərbaycan bu ağrılı təcrübəni yaşamış ölkədir. İşğal dönəmində Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda şəhərlərin sistemli şəkildə dağıdılması, yaşayış məntəqələrinin yerlə-yeksan edilməsi, tarixi və dini abidələrin məhv olunması beynəlxalq hüquq və humanitar prinsiplərə zidd hərəkətlər idi. Bu səbəbdən Azərbaycanın həyata keçirdiyi bərpa siyasəti infrastruktur layihəsi olmaqdan daha çox, ədalətin, insan ləyaqətinin və tarixi yaddaşın bərpası prosesidir. “Bakı Fəaliyyətə Çağırış” gələcəkdə münaqişədən, müharibədən zərər çəkmiş bölgələrin bərpası ilə bağlı beynəlxalq yanaşmalara ciddi təsir göstərə bilər. Çünki burada ilk dəfə olaraq müharibəsonrası bərpa kompleks humanitar, hüquqi, ekoloji və sosial məsuliyyət modeli kimi təqdim olunur. Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, şəhərlərin yenidən qurulması təhlükəsiz yaşayışın təmin olunması, əmək məşğulluğunun yaradılması, mədəni irsin qorunması, ekoloji balansın bərpası və insanların öz doğma məkanları ilə mənəvi bağlarının yenidən qurulmasıdır”.
QHT sədri qeyd edib ki, bu sənəd beynəlxalq təşkilatların və donor institutlarının gələcək fəaliyyət istiqamətlərinə də təsir edə bilər: “Çünki bənzər dönəmlərdə dayanıqlı şəhərsalma, “ağıllı şəhər” modelləri, yaşıl enerji infrastrukturu və insan mərkəzli inkişaf prinsipləri prioritet istiqamətlər kimi ön plana çıxır. Azərbaycanın WUF13 çərçivəsində nümayiş etdirdiyi mövqe onu göstərir ki, ölkəmiz artıq öz milli maraqlarını müdafiə edən dövlət olmaqla birgə, qlobal humanitar və urban inkişaf gündəliyinə töhfə verən məsuliyyətli beynəlxalq aktora çevrilib. Bu baxımdan, “Bakı Fəaliyyətə Çağırış” sənədi, bütövlükdə müharibəsonrası mərhələdə olan və ya olacaq ölkələrin, bütövlükdə planetin gələcəyinə ünvanlanmış çağırış kimi dəyərləndirilə bilər”.
Bölmənin digər xəbərləri
