Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

İQTİSADİYYAT

Dostluqdan şöhrətə uzanan yol: Görkəmli azərbaycanlı memarların uğurlu həyat hekayəsi

Dostluqdan şöhrətə uzanan yol: Görkəmli azərbaycanlı memarların uğurlu həyat hekayəsi

Bakı, 22 aprel, AZƏRTAC

XX əsr Azərbaycan memarlıq tarixinin ən parlaq simaları olan Mikayıl Hüseynov və Sadıq Dadaşovun anadan olmasından 119 il keçir. Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi doğum tarixləri aprel ayına təsadüf edən hər iki görkəmli incəsənət xadiminin fəaliyyətindən bəhs edən məqalə hazırlayıb.

AZƏRTAC məqaləni təqdim edir.

Zəngin yaradıcılığı memarlar nəsli üçün əsl ilham mənbəyi olan Mikayıl Ələsgər oğlu Hüseynov 1905-ci il aprelin 19-da Bakıda zadəgan ailəsində anadan olub. Kiçik yaşlarından təsviri sənətə hədsiz maraq göstərən M.Hüseynov fitri istedadı ilə yaşıdlarından seçilir, gələcəkdə memar olacağını deyirdi.

1922-ci ildə Bakı real məktəbində ilk təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutunun mühəndis-inşaat fakültəsinə daxil olan M.Hüseynov tələbəlik illərindən maddi-mədəniyyət nümunələrinə fərqli baxışı ilə diqqət çəkir. Belə ki, 1924-cü ildə gənc memar tərəfindən Şirvanşahlar Sarayı Kompleksinin araşdırılması mütəxəssislər arasında sensasiya yaradır. Daha sonra o, dahi Nizami Gəncəvinin abidəsinin layihə müsabiqəsində iştirak edir və mükafata layiq görülür.

Görkəmli sənətkarın Azərbaycanda aparılan geniş inşaat işlərinə qoşulması isə 1930-cu illərə təsadüf edir. Yarım əsrdən artıq bir dövrü əhatə edən fəaliyyəti ərzində M.Hüseynov Azərbaycanın milli memarlıq ənənələrini öz yeni axtarışları ilə zənginləşdirib, müasir texnologiyalardan istifadə edərək monumental tikililərin qiymətli nümunələrini yaradıb. O, Bakıda Azərbaycan Texniki Universiteti, Azərbaycan Dövlət Universiteti, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının əsas binası və onun elmi-tədqiqat institutları, Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası (Bakı Musiqi Akademiyası), Azərbaycan Pedaqoji Universiteti kimi elm mərkəzlərini, Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin (Sadıq Dadaşov ilə birgə), Azərbaycan Dövlət Kitabxanası, Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyi Arxiv İdarəsi, Neft Sənayesi Nazirliyi kimi əhəmiyyətli binaların layihəsini hazırlayıb. Bununla yanaşı, Bakıda bir çox mədəni-məişət ocaqları, habelə Bakı metrosunun “Elmlər Akademiyası”, “Nəriman Nərimanov” və “Nizami” stansiyalarının memarlıq işləri də onun adı ilə bağlıdır.

Azərbaycan arxitekturasının təkmilləşməsi və yüksəlişində özünəməxsus dəst-xətti olan M.Hüseynov Bakı ilə yanaşı, Gəncə, Naxçıvan, Şəki, Qazax şəhərlərində də bir çox yaşayış evləri, ictimai binalar, məşhur elm və mədəniyyət ocaqlarının layihələrini ustalıqla hazırlayıb. O, ölkəmizdən kənarda da istedadını məharətlə nümayiş etdirib. Berlin, Moskva, Düşənbə şəhərlərində Şərq milli koloritli və ornamentləri ilə seçilən bir çox abidə və mədəni-məişət binalarının layihələri məhz M.Hüseynov təxəyyülünün məhsuludur.

Görkəmli memar, alim və pedaqoq M.Hüseynov milli memarlığın inkişafında müstəsna xidmətlərinə görə Azərbaycanın, keçmiş SSRİ-nin ən yüksək mükafatlarına, orden və medallarına, SSRİ xalq memarı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adlarına layiq görülüb. Böyük Britaniya və İrlandiya Kral Asiya Cəmiyyətinin fəxri üzvü, SSRİ Ali Sovetinin iki, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin üç çağırış deputatı seçilib.

Ömrünün böyük bir hissəsini memarlıq elminin və inşaat texnikasının inkişafına həsr edən M.Hüseynov 1992-ci il oktyabrın 7-də 87 yaşında Bakıda dünyasını dəyişib.

Sadıq Dadaşovun irsi də XX əsr Azərbaycan memarlıq tarixində əzəmətli sənət əsərlərinin təşəkkülü ilə yadda qalıb.

Sadıq Ələkbər oğlu Dadaşov 1905-ci il aprelin 15-də Bakıda dünyaya göz açıb. Onun uşaqlıq və gənclik illəri həmyaşıdı olan yaxın dostu, sonralar görkəmli rəssam kimi tanınan Mikayıl Hüseynovla birgə keçib. Onlar həm Bakı real məktəbində, həm də Azərbaycan Politexnik İnstitutunun mühəndis-inşaat fakültəsində eyni ildə təhsil alaraq, yaradıcılıq yollarında uzun illər birgə addımlayıblar. Sinif otaqlarından başlayan bu ayrılmaz dostluq sonralar birlikdə həyata keçirdikləri böyük layihələrə təzahür edib, hətta aralarındakı dərin münasibətlər qohumluq əlaqələrinə çevrilib (M.Hüseynovun bacısı S.Dadaşovla ailə həyatı qurub).

S.Dadaşov institutu bitirdikdən sonra dörd il ərzində (1929-1933) 23 tikilinin layihəsini verir. Bunlara Bakıdakı fabrik-mətbəx (Bayıl), Azərbaycan Sənaye İnstitutunun yeni binası (indiki ADNA), incəsənət işçiləri üçün ev, bir sıra yaşayış binaları kompleksi, Qazaxdakı Pedaqoji Texnikumun binası aiddir.

Dadaşovun əsas işləri sırasında Azərbaycan Texniki Universitetinin, Nizami Gəncəvi adına kinoteatrın, Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası (Bakı Musiqi Akademiyası), Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin (M.Hüseynovla birgə) binalarını qeyd etmək olar. O həmçinin Nizami Gəncəvinin 1946-cı ildə Gəncədə, 1949-cu ildə isə Bakıda qoyulan abidələrinin layihə müəllifidir.

Azərbaycan sovet memarlığının banilərindən sayılan S.Dadaşovun yaradıcılığı respublikadan çox-çox uzaqlarda da tanınıb və şöhrət qazanıb. Onun sənət nailiyyətlərindən biri də Moskvada tikilmiş Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisi (XTNS) kompleksinin Azərbaycan pavilyonu olub. Bu layihə də S.Dadaşovun öz həmkarı M.Hüseynovla birgə ərsəyə gətirdiyi əsrarəngiz memarlıq nümunəsidir ki, hər iki memar bu uğurlu işə görə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülüb.

S.Dadaşov, həmçinin Azərbaycan memarlıq irsinin ilk elmi tədqiqatçısıdır. O və dostu M.Hüseynov Şirvanşahlar Sarayı Kompleksinin, Naxçıvan şəhərindəki Möminə Xatun və Yusif Küseyir oğlu türbələri, Qarabağlar türbəsi yanındakı minarəli tağı, Bərdə şəhərindəki Nüşabə türbəsi və onlarca digər orta əsr memarlıq abidəsinin ilk tədqiqatçıları olublar.

Azərbaycan dövləti S.Dadaşovun fəaliyyətini və ölkə qarşısındakı elmi-yaradıcı əməyini yüksək qiymətləndirib. Ona “Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi” fəxri adı verilib, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı adını alıb, müxtəlif orden və medallarla təltif edilib.

Azərbaycanın böyük incəsənət xadimi S.Dadaşov 24 dekabr 1946-cı ildə 41 yaşında Moskvada dünyasını dəyişsə də, doğma şəhəri Bakıda dəfn olunub.

Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il oktyabrın 8-də imzaladığı Sərəncama əsasən, Bakı şəhərində Mikayıl Hüseynov və Sadıq Dadaşovun birgə abidəsinin ucaldılması qərara alınıb və hazırda layihənin həyata keçirilməsi istiqamətində müvafiq işlər görülür.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Cahit Bağçı: Azərbaycanın COP29-u təşkil etməsi böyük uğur hekayəsidir

Azərbaycanın Müstəqillik Günü Cənubi Koreyada qeyd olunub

Nazir müşaviri: “Məktəblinin dostu” layihəsi çərçivəsində 2016-2024-cü illərdə 13 min uşağa ilkin yardım göstərilib

“Ən qədim və ən nadir tibb əlyazmaları” sərgisi açılıb

Nazir müavini: Zorakılığa məruz qalmış uşaqların reabilitasiyası və reinteqrasiyası üçün 14 müəssisə fəaliyyət göstərir

Stokholmda Azərbaycanın Müstəqillik Gününə həsr olunmuş konsert təşkil edilib

Dünya çempionu: Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təbriki bizə əlavə güc verdi

Yanvar-aprel aylarında 65 min pensiya, müavinət və təqaüd proaktiv qaydada təyin olunub

Qara Dəniz Universitetlər Şəbəkəsinin nümayəndə heyəti BANM-də

İspaniyanda bina çökməsi nəticəsində 4 nəfər ölüb, 16 nəfər yaralanıb

Müşahidə kameralarından yayınmaq üçün çətirdən istifadə edən oğru saxlanılıb

Həndbol üzrə Azərbaycan Kubokunda ilk yarımfinalçılar bəlli olub

Firəngiz Əlizadənin “Nağıllar” simfonik poeması Londonda ifa edilib

Azərbaycan-Tacikistan münasibətləri yüksək inkişaf mərhələsindədir ŞƏRH

Alman Akademik Mübadilə Xidmətinin Tbilisi Regional Ofisinin rəhbəri ADAU-ya səfər edib

Azərbaycan Dünya İqtisadi Forumunun Səyahət və Turizmin İnkişafı İndeksi üzrə göstəricilərində irəliləyib

Dünya çempionu olan Azərbaycan cüdoçusu Vətənə dönüb

Milli Məclisin yaz sessiyasında növbəti iclası keçirilir

Hərbi Polis İdarəsinin şəxsi heyəti ilə döyüş hazırlığı məşqləri keçirilib

Bakı Türk Anadolu Liseyinin müəllim və şagird heyəti Ankaraya səfər edib

“Baktelecom” və “Nokia” Bakıda 10 Gbit/s və daha yüksək sürətdə xidmətlər təqdim edəcək

“Ümummilli Lider Heydər Əliyev irsi: gənclərin vətənpərvərlik ruhunun formalaşdırılmasında rolu” elmi-praktiki seminar keçirilib

Azərbaycan-Tacikistan münasibətləri ölkə prezidentlərinin siyasi iradəsi ilə daha da dərinləşib ŞƏRH

Çad Prezidenti ölkənin yeni Baş nazirini təyin edib

Azərbaycanın voleybol yığmaları Qızıl Avropa Liqasında növbəti oyunlarını keçirəcəklər

® Bakı Mühəndislik Universitetində “Kapital Bank otağı” istifadəyə verilib

AQTİ halal sertifikatlaşdırma prosesinə başlayıb

Azərbaycan və Yaponiya Xarici İşlər nazirlikləri arasında siyasi məsləhətləşmələrin növbəti raundu keçirilib

Aygün Attar: İqtisadi konsolidasiya türk dövlətlərinin əməkdaşlığının rəhnidir

Azərbaycan boksçusu Olimpiya Təsnifat turnirinə qələbə ilə başlayıb

Tanzaniyada şəkər zavodunda partlayış nəticəsində 11 nəfər ölüb

Azərbaycanın dayanıqlı maliyyə sistemi qlobal çağırışların əsasını təşkil edir ŞƏRH

Ötən gün 1 kiloqramdan çox narkotik vasitə aşkarlanıb

Avropa çempionatı: Azərbaycanın sərbəst güləşçiləri mübarizəyə başlayırlar

Bakı aeroportu yay mövsümündə sərnişinlərə 80-ə yaxın istiqamət təklif edir

Həsən Esendağlı: ŞKTR vəkilləri Azərbaycanla əlaqələrin möhkəmlənməsinə töhfə verməyə hazırdırlar

DİN: 1 avtomat, 5 qumbara və 5 tüfəng təhvil götürülüb

Dünya birjalarında neft ucuzlaşıb

Pestisidlərdən istifadə qaydaları haqqında videoçarx hazırlanıb

Azərbaycan Respublikasının Baş nazirinin müavini Şahin Mustafayevin xidmətinin məlumatı

Heydər Əliyev Mərkəzində “Görünməyənin cizgiləri” sərgisi açılıb

DİN: Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 60 nəfər saxlanılıb

Göyçayda qəsdən adam öldürməkdə şübhəli bilinən şəxs tutulub

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

Papua-Yeni Qvineyada torpaq sürüşməsi nəticəsində 100-dən çox adam ölüb

Prezident İlham Əliyev “Euronews”a müsahibəsində COP29 zamanı Azərbaycanda təminatlı təhlükəsizlik vədi verdi - ŞƏRH

Dünya Bankının icraçı direktoru: Azərbaycanla bağlı tərəfdaşlıq sazişini yekunlaşdırmaq üzrəyik

Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpus üzvlərinin Laçın şəhərinə səfəri başlayıb

Dünya Bankında Azərbaycan mətbəxi günləri keçirilib VİDEO

Bakının bir sıra yollarında sıxlıq müşahidə olunur

Balakəndə sel daşqınlarına qarşı tədbirlər görülür

Bu gündən bağçalara elektron sənəd qəbulu sistemi üzrə növbələrin yaradılması müvəqqəti dayandırılır

Əfqanıstanı ziyarət edən turistlərin sayı artıb

Doğma yurduna qayıdan Laçın sakini: Üç il ərzində belə şəraitin yaradılması bizə möcüzə kimi görünür

Laçın sakini: Uzun illərdir bu günləri həsrətlə gözləyirdik

Laçın rayonunun Sus kəndinə növbəti köç karvanı yola salınıb

Qarabağın dirçəldilməsi qüdrətimizin göstəricisidir

Araşdırma: İnsanın çöhrəsi qaraciyərdə olan xəstəliklərin əlamətlərini göstərə bilər

Bitki tərkibli qidalar ömrü uzadır

Avropada ilin əvvəlindən bəri ilk dəfə min kubmetr qazın qiyməti 400 dolları ötüb

Cənubi Koreya çip istehsalına rekord məbləğ ayırıb

Türkiyə son bir həftə ərzində 48 terrorçunu zərərsizləşdirib

Media: Zelenski iyunda İtaliyada keçiriləcək G7 sammitində iştirak etmək niyyətindədir

İyulun 11-i Srebrenitsa Soyqırımını Anım Günü kimi qəbul edilib

Mərakeşin 15-ə yaxın turizm şirkəti Azərbaycandadır

ABŞ-da ukraynalı pilotların ilk qrupu F-16-nı idarə etmək üçün təlim keçib

Nizami Kino Mərkəzində “Tacik Kinosu Günləri”nin bağlanış mərasimi olub

Moskvada yataqxanada baş verən yanğında 8 nəfər ölüb

Türkiyə Kubokunun sahibi məlum olub

İstanbulda silahlı qarşıdurma, ölən və yaralananlar var

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva cüdoçu Zelim Kotsoyevi dünya çempionu adını qazanması münasibətilə təbrik edib

Kənd təsərrüfatı naziri Yevlaxda fermer təsərrüfatlarına baş çəkib

Çexiya Prezidenti motosiklet sürərkən xəsarət alıb

Moskvada Azərbaycan Turizm Bürosunun nümayəndəliyi açılacaq

AYB-də Qırğızıstan Xalq yazıçısı Sultan Rayevin kitabının təqdimat mərasimi keçirilib

Ukrayna daha 13 uşağı ailələri ilə birlikdə geri qaytarıb

Şimali Kiprdən olan şəhid ailəsinin üzvü: Çəkdiyim acıları, üzüntüləri Qarabağda da yaşadım

Türk dünyası Vəkillər kollegiyalarının rəhbərləri Türkiyə Ədliyyə Nazirliyini ziyarət ediblər

Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Şamaxıda vətəndaşlarla görüşüb

Gəncədə Tacikistan Mədəniyyəti Günlərinin bağlanış mərasimi olub

Azərbaycanın idman gimnastı Dünya Kubokunda finala yüksəlib

Bakıda “Türk mətbəxi həftəsi” çərçivəsində tədbir keçirilib

İbrahim Rəisi Məşhəddə dəfn edilib

Mariya Stadnik: İşini sevəndə və özünü ona həsr edəndə həmişə nəticə də olur

Amputant futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandası Avropa çempionatının finalında iştirak edəcək VİDEO

Mayın 24-dən 27-dək ölkə ərazisində havanın qeyri-sabit keçəcəyi gözlənilir

Azərbaycan və Almaniya hərbi nümayəndələrinin ekspert görüşü keçirilib

Azərbaycan zabitləri NATO-nun “Ekspert heyətinin işçi görüşü”ndə iştirak ediblər

Azərbaycan səfiri Niderlandda ölkəmizin üzləşdiyi mina problemindən danışıb

Mərkəzi Bank elektron pul təşkilatlarına və ödəniş təşkilatına müvafiq lisenziyalar verib

Siyasi tükənmişlik

® “Azercell” və GSMA strateji tərəfdaşlıqlarının prioritet istiqamətləri haqqında danışıblar

Abdullah Uçan: Azərbaycan-Türkiyə gənclərinin işbirliyi qardaşlıq prinsipinə əsaslanır

Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq müzakirə olunub

T.P.Əliyevanın 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Texniki nasaz yük avtomobilinin yolda qalması avtomobil sıxlığının yaranmasına səbəb olub

Avropa çempionatı: Azərbaycanın qadın güləşçisi bürünc medal qazanıb

Ötən ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə bağlı qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub

“Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Daxili xidmət nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında”, “Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında”, “Cinayət törətmiş şəxslərin verilməsi (ekstradisiya) haqqında” və “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Türkiyənin ədliyyə naziri: Türk Dövlətləri Təşkilatı mühüm işlərə imza atır