Ekspertlər: Qlobal istiləşmə ilə Nepaldakı fəlakət arasında birbaşa əlaqə qurmaq hələ tezdir
Pekin, 28 avqust, AZƏRTAC
Alimlərin ilkin araşdırmalarına görə, avqustun 26-da Nepalda baş verən ölümcül daşqın, ehtimal ki, buzlağın böyük bir hissəsinin qopması və çayda axının qabağını kəsməsi nəticəsində yaranıb. Onların fikrincə, bu, bir neçə saat sonra suyun böyük bir qüvvə ilə aşağı axına doğru axmasına səbəb olub.
AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, alimlər hələ də yüzlərlə insanın ölümünə, turist və zəvvarlar da daxil olmaqla daha çox insanın itkin düşməsi ilə nəticələnən daşqının səbəbini dəqiq müəyyən etmək üçün peyk və yerüstü məlumatları təhlil edirlər. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Geologiya Tədqiqatları avqustun 26-da buzlağın çökməsi nəticəsində yaranan titrəyişin 5,2 bal gücündə zəlzələ ilə eyni gücdə olduğunu bildirib. Qurum bunu yaxınlıqdakı seysmik stansiyalardan alınan məlumatlara, uzunmüddətli seysmik dalğalara və peyk görüntülərinə əsaslanaraq açıqlayıb.
Avstriyadakı Qrats Universitetinin geoloqu Yakob Ştayner deyib ki, buzlağın aşağı hissəsi, həqiqətən, qopub. Hündürlükdən düşən buz kütləsi, çox güman, bomba partlayışı kimi hiss olunub və bu da sonrakı xaosa səbəb olub.
Alimlər qlobal istiləşmə ilə Nepalda baş verən fəlakət arasında birbaşa əlaqə qurmaq üçün hələ tez olduğunu bildiriblər. Lakin onlar düşünürlər ki, Yer kürəsinin temperaturu yüksəldikcə, xüsusən də dünyanın bir çox digər yerindən daha sürətlə istiləşən Himalay dağlarında bu cür fəlakətlərin baş vermə ehtimalı artır.
"Ehtiyatlı olmalı və hələlik əlaqə qurmamalıyıq. Lakin artan temperatur Hinduquş-Himalay bölgəsini dəyişdirir və buzlaqları əridir", - deyə Katmanduda yerləşən Beynəlxalq Dağ İnkişafı Mərkəzinin iqlim tədqiqat qrupunun mütəxəssisi Sasvat Sanyal bildirib.
Tədqiqatçılar vurğulayıblar ki, daşqından zərər çəkmiş bölgədəki çaylarda suyun səviyyəsi yuxarı axarda buzlaq dəstəsindən gələn dalğalanma nəticəsində 30 dəqiqə ərzində 9 metrə qədər yüksəlib. İlkin dəlillər göstərir ki, Bhote Koşi çayının qolu olan Lhende Xolaya çoxlu miqdarda buz və qaya düşmüş ola bilər. Tədqiqatçılar çökmənin suyun yerini dəyişərək, aşağı axarda güclü dalğaya səbəb olduğunu bildiriblər.
İqlim alimlərinin fikrincə, Hinduquş-Himalay zonasında 63 mindən çox buzlaq ən azı 10 əsas Asiya çay sistemini qidalandırır və milyardlarla insanın qida, su, enerji və dolanışıq təhlükəsizliyini dəstəkləyir. Lakin dəniz səviyyəsindən 4500-6000 metr arasında yerləşən buzlaq ərazisinin təxminən 78 faizi istiləşməyə daha çox məruz qalır. BMT-nin hesabatlarına görə, 2000-2019-cu illər arasında buzlaqlar ildə 267 giqaton buz itirib ki, bu da təxminən Misirdəki ən böyük piramidadan 46 min 500 dəfə böyükdür.
Bölmənin digər xəbərləri
