Metsamor Atom Elektrik Stansiyası Cənubi Qafqaz əhalisi üçün ən böyük təhlükədir
Bakı, 23 iyul (AZƏRTAC). Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) və Davamlılıq üzrə Şimal Alyansının (ANPED) birgə təşkilatçılığı ilə “Post-2015 və davamlı inkişaf məqsədləri” mövzusunda beynəlxalq seminar keçirilmişdir.
BAMF-dan AZƏRTAC-a bildirmişlər ki, seminar çərçivəsində Metsamor Atom Elektrik Stansiyasının (AES) Cənubi Qafqaz, o cümlədən Azərbaycan üçün təhlükələri ilə bağlı brifinq keçirilmişdir.
Tədbiri açan alyansın əlaqələndiricisi Aytəkin Əsgərova AES-ə dair keçirilən tədqiqatla bağlı ümumi məlumat vermişdir. O bildirmişdir ki, Metsamor AES Cənubi Qafqaz əhalisi üçün ən böyük təhlükədir və onun fəaliyyətinin dayandırılması naminə səylər birləşdirilməlidir.
Qeyd edilmişdir ki, Meteorologiya İnstitutu, Təbii Sərvətlər və tətbiqi Həyat Elmləri Universitetinin Təhlükəsizlik və Risk institutlarının (BOCU) alimləri, həmçinin Avstriyanın Ekologiya İnstitutunun mütəxəssisləri Avropa regionunda yerləşən atom elektrik stansiyalarında baş verə biləcək qəza nəticəsində radioaktiv çirklənmə risklərinin qiymətləndirilməsi işini başa çatdırmışlar. Aparılan tədqiqatlar göstərmişdir ki, Metsamor AES-də baş verə biləcək ağır qəza nəticəsində 1995-ci il yanvarın 14-dəki olan oxşar hava şəraiti olarsa, Azərbaycanın bütün ərazisi radioaktiv sezium -137 ilə çirklənə bilər. Bütün ərazinin çirklənmə sıxlığı bir kvadratmetrə 100 kilobekkereldən artıq olar. Bu isə kənd təsərrüfatı üçün ciddi təhlükə yaradan haldır. Bəzi rayonlarda və Bakıda radioaktiv çirklənmə bir kvadrat metrə 1000 kilobekkereldən də artıq ola bilər.
Radioaktiv çirklənmənin hesablamaları göstərir ki, Metsamor AES-də baş verə bilən ağır qəza demək olar ki, hər cür hava şəraitində Ermənistan və Gürcüstanın ərazilərinin güclü çirklənməsinə gətirib çıxaracaqdır. Bu da Kür və Araz çaylarının ağır çirklənməsinə səbəb olacaqdır. Nəticədə radionuklidlər yerüstü və qrunt suları vasitəsilə qısa müddətdə Azərbaycan ərazisinə düşəcəkdir.
Vurğulanmışdır ki, keçən il flexRİSK layihəsi çərçivəsində Avstriya mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan ərazilərin mümkün radioaktiv çirklənməsini göstərən proqnoz xəritələri əldə olunmuşdur. Atom elektrik stansiyalarında qəzaların mümkün nəticələri barədə tam və aydın məlumat verən “Avropada nüvə risklərinin qiymətləndirilməsi üçün çevik mexanizmlər” (flexRISK) (http://flexrisk.boku.ac.at/) layihəsi Avstriya hökumətinin sifarişi ilə tədqiqatçılar tərəfindən həyata keçirilmişdir.
Bakıda keçirilən flexRİSK nəticələrinin təqdimatı zamanı nüvə enerjisi sahəsində tanınmış rusiyalı ekspert Andrey Ojarovski demişdir ki, bu cür təhlükəni yalnız Metsamor AES-də hazırda işlək vəziyyətdə olan köhnə VVER-440 reaktoru deyil, “Rosatom” Rusiya Dövlət Korporasiyası tərəfindən Metsamor AES-də tikilməsi planlaşdırılan VVER-1000 və ya VVER-1200 reaktorları da törədir. Andrey Ojarovski “Rosatom” korporasiyası tərəfindən digər ölkələrdə- Ermənistan, Türkiyə, İran, Belarus da reaktorların inşası niyyətini kəskin tənqid edir. Onun qənaətinə görə bu, təhlükəli texnologiyanın ixracıdır. Yeni reaktorlar onilliklər ərzində bu ölkələrin və ətraf regionların əhalisinin həyat və rifahı üçün təhlükə yaradacaq, radioaktiv tullantılar isə uzun illər təhlükəli olaraq qalacaqlar. VVER-1200 kimi yeni reaktorlar eksperimental xarakter daşıyır. Onlar təcrübədə yoxlanmamışdır və təbii fəlakətlər, mümkün terror aktları zamanı təhlükəsizliyi təmin etmirlər.
Azərbaycanlı ekoloq Fikrət Cəfərov diqqətə çatdırmışdır ki, flexRİSK-in məlumatları ekoloqların həmişə zaman dediklərini təsdiq edir. Nüvə enerjisi təhlükəlidir və qəza nəticəsində yalnız AES yerləşən ölkə deyil, qonşu dövlətlər də bu təhlükəyə məruz qalacaqlar. İnanırıq ki, Cənubi Qafqaz ölkələri qeyri-nüvə enerjisi bərpa olunan enerji mənbələrindən geniş istifadə ilə inkişaf yolunu seçə biləcəklər və Qafqazda sonuncu nüvə reaktoru tezliklə bağlanacaqdır. Bununla da avstriyalı alimlərin proqnozlaşdırdıqları ssenarilərə əsasən, Azərbaycan radioaktiv çirklənmədən qorunmuş olacaqdır. Enerji sektorunda qlobal meyllər göstərir ki, ekoloji təmiz olan bərpaolunan, yəni günəş və külək enerjisindən istifadə ən səmərəli enerji mənbələridir. Avropa İttifaqının məlumatlarına əsasən, külək enerjisinin mövcud potensialı imkan verir ki, Ermənistan AES-in istifadəsindən tam imtina etsin. Avropa Komissiyası Ermənistanda alternativ enerjinin inkişafı üçün təkliflər hazırlamışdır və onun tətbiqi üçün maliyyə yardımı ayırmağa hazırdır. İndi söz Ermənistanındır.
Bölmənin digər xəbərləri
