Bu gün burada xoşməramlı bir tədbirə - Müstəqil Azərbaycan dövlətinin memarı və banisi, Azərbaycanın Yeni və Ən Yeni tarixinin yaradıcısı, görkəmli, müdrik siyasətçi, ümummilli liderimiz möhtərəm Heydər Əliyevə həsr edilmiş “Dünyanı heyran qoyan insan” kitabının təqdimatına toplaşmışıq. Bu münasibətlə hamını təbrik edir və xüsusən, tədbirin təşkilatçılarına dərin minnətdarlığımı bildirirəm.

XX əsrin sonunda taleyin xalqımıza verdiyi tarixi bir fürsət yarandı – müstəqil dövlət kimi yaşamaq və yaratmaq fürsəti. Lakin tarixi zamanın tələblərini anlamayan, siyasətçi qiyafəsinə girərək, millətə atalıq iddiasında olan bəzi insanlar ölkəni də, xalqı da fəlakətlərə sürükləyirdilər. Faciə, qorxu dolu bir ömür, zaman, zülmət qaranlığın ümidsizliyi yaşanırdı. Belə bir məqamda möhtərəm Heydər Əliyev heç nədən çəkinmədən, həyatını təhlükədə qoyaraq, xalqına dayaq oldu. Onu ümidli etdi, ona arxa durdu, nicat yolunu göstərdi. Tarixin çətin sınaq anında xalqla bir yerdə olmağı üstün tutdu. Bu, yalnız belə də olmalı idi. Çünki adamlar fəlakətə düçar olanda, o, kənarda qala bilməzdi. Çünki xalqın dərdini yaşamaq, əvəzində ona sevinc bəxş etmək həyatının mənası idi. Təəssüf ki, həmin dövrdə xalqın əsl məhəbbətini qazanmış görkəmli siyasətçiyə qarşı həm Moskva, həm də onun respublikada olan əlaltıları iyrənc üsullarla mübarizə apararaq, Azərbaycanı uçuruma yuvarlayırdılar.

1991-ci ilin fevralında dahi Heydər Əliyevin Ali Sovetin iclasında ölkənin düşdüyü ağır vəziyyət, Qarabağı gözləyən təhlükə və onun qarşısının alınması istiqamətləri haqqındakı tarixi çıxışı yaddaşlara birdəfəlik həkk olundu. Düşünmək olardı ki, artıq deyilənlərdən nəticə çıxarmaq, müdrikcəsinə göstərilən yolla bütün bəlalardan xilas olmağın məqamıdır. Amma ürəkağrısı ilə deməliyik ki, bunun əvəzinə, təqiblər daha da gücləndi. Kimə qarşı, nəyə qarşı?!

Həmin anları yada saldıqca dəhşətli, qorxulu yuxudan ayılmağa sanki can atırsan, amma ayıla bilmirsən. Bütün ölkə, xalq belə bir vəziyyətdə idi. Ölkəni və xalqı bu vəziyyətdən xilas edəcək yeganə qüvvə Heydər Əliyev dühası idi. Bəli, təqdim edilən kitabda da qeyd edildiyi kimi, “həmin illərə ötəri nəzər salanda, hətta onun kimi nəhəng, müdrik, qətiyyətli, polad iradəli insanın da bu qədər işin öhdəsindən necə gələ bildiyinə heyrətlənməmək mümkün deyildir. Amma bu, həqiqətdir. O da həqiqətdir ki, buna yalnız Heydər Əliyev nail ola bilərdi”.

Fəlsəfə elmləri doktoru, professor Ramiz Mehdiyev oxucularla bu kitabda bölüşdüyü düşüncələrində nə qədər haqlıdır: “Heydər Əliyev fenomeninə maraq illər ötdükcə azalmır, əksinə, getdikcə daha da artır. Ölkəmizdə və xaricdə çap edilən bir çox yazılarda, tədqiqatçıların əsərlərində biz Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətinin, siyasətinin və mahir idarəçilik bacarığının yeni-yeni cəhətlərini görürük”. Bu fikrin bir hissəsi bu gün təqdimatına yığışdığımız, gözəl zövqlə, obyektiv faktlar əsasında çox nəfis tərtib edilmiş “Dünyanı heyran qoyan insan” kitabında öz əksini tapmışdır.

Doğrudan da, o, dünyanı heyrətə gətirməyə bilməzdi. İstər professor Ramiz Mehdiyevin məqaləsindəki tarixi faktlar, istərsə də kitabda dünyanın tanınmış insanlarının dahi Heydər Əliyev haqqında heyrətlə dedikləri bunu bir daha təsdiq edir. Şübhəsiz ki, möhtərəm Heydər Əliyev haqqında deyilmiş fikirlərin hamısını bir kitabda cəmləşdirmək mümkün deyildir. Onun haqqında çox fikirlər deyilib, amma zaman keçdikcə daha çox deyiləcəkdir.

Heydər Əliyev fenomenini dərk etmək üçün hələ çox böyük bir zaman lazımdır. Çünki belə şəxsiyyətlər bir zaman çərçivəsinə sığmırlar. Bəlkə elə ona görədir ki, Heydər Əliyev təkcə iki yüzilliyi deyil, iki minilliyi birləşdirən bir şəxsiyyətdir. Bu ritorik sual heyrət doğuracaq bir həqiqətdir. Deməli, hələ yüz illər lazımdır ki, bu düha öyrənilsin, dərk edilsin.

Kitabda dərin fəlsəfi-siyasi məna daşıyan və dəqiq ifadə edilmiş bir fikrə diqqəti yönəltmək istərdim. Orada deyilir: “Heydər Əliyev tədricən, qətiyyətlə, amma təzyiqsiz məcbur edə bildi ki, onun özünə və respublikaya hörmət etsinlər”. Bəli, bu fikri həyəcansız oxumaq və qəbul etməmək mümkün deyildir. Çünki bu, xalqın dirçəlişi, özünə qayıdışı, öz milli mənini dərki idi. Heydər Əliyev qayıdışı möhtəşəm idi, bu, soykökümüzə qayıdış idi. Xalqı və dövləti məhv olmaqdan qurtarmaq, müstəqil dövləti qurmaq və möhkəmləndirmək, onu dünyaya tanıtdırıb qəbul etdirmək, Azərbaycanı dünyanın yeni düzümündə söz sahibinə çevirmək missiyasını uğurla həyata keçirmiş dahi Heydər Əliyev ümummilli lider kimi qəlblərdə əbədiyyət qazandı.

1993-cü ilin iyun ayında “ölüm ya qalım” dilemması ilə üz-üzə qalmış Azərbaycan Respublikasına rəhbərliyə cənab Heydər Əliyev xalqın təkidi ilə gəlməsəydi, görəsən, müstəqil dövlətimizin aqibəti necə olardı? Doğrudanmı, Heydər Əliyevsiz qüdrətli, bütöv və müasir Azərbaycan dövləti qurula bilərdi? Tarixi həqiqət bundan ibarətdir ki, Heydər Əliyev xalqını və dövlətini tarixdən silinərək, onun yaddaşına çevrilməkdən xilas etdi.

Həmin dövrdə bütün dövlət strukturlarının fəaliyyəti iflic vəziyyətinə salınmış, cəmiyyət dərin depressiyaya qapanmışdı. Hər gün cəbhədə onlarla gənc şəhid olurdu. Azərbaycan od-alov, qan içində boğulurdu. Hamı bir ümidsizliyə qapılmışdı, əhalidə ruh düşkünlüyü, əsəbi-psixi gərginlik yaranmış, ölkədə anarxiya hökm sürürdü. Belə həlledici məqamda dövləti və xalqı düşdüyü vəziyyətdən yalnız möcüzə xilas edə bilərdi. Xalq bunu gözləyirdi və bu gözləmənin tələblərinə uyğun ümummilli lider obrazı yaranmışdı. Həmin obrazın tələblərinə cavab verə biləcək şəxsiyyətin – siyasi liderin axtarışı artıq tənqidi qrup düşüncəsini səfərbər etmişdi. Kəskin və ziddiyyətli tarix burulğanında çapalayan xalq da, xalqı hakimiyyətdən tam təcrid etmiş o vaxtkı iqtidar nümayəndələri də belə bir lideri – yeganə nicat yolunu tam aydınlığı ilə dərk edir və görürdülər. Bu, Heydər Əliyev dühası idi.

1993-cü ilin iyununda Azərbaycanda növbəti hakimiyyət böhranı yarandı. Azərbaycan dövlətçiliyinin parçalanma, müstəqilliyinin itirilməsi, vətəndaş müharibəsi təhlükəsi meydana çıxdı. Tarixi şəxsiyyət olan Heydər Əliyev belə bir çətin məqamda xalqın təkidi ilə Naxçıvandan Bakıya gələrək, yenidən xilaskar missiyasını yerinə yetirdi. Heydər Əliyevin hakimiyyətə yenidən qayıdışı ilə dövlətlə xalqın birliyi təmin edildi. Ölkənin daxili və xarici siyasəti, dövlət və ordu quruculuğu konsepsiyası müəyyənləşdirildi, iqtisadi tənəzzülün qarşısı alındı.

Respublikada yaranmış sabitlik və beynəlxalq aləmdə onun imicinin tanınması xalqın başlıca sərvəti olan neft amilindən əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması üçün istifadə etməyə, dünyanın iri neft şirkətləri ilə müqavilələr imzalamağa imkan yaratdı. Lakin 1994-cü ilin sentyabrında “Əsrin müqaviləsi” adlandırdığımız ilk neft müqaviləsinin imzalanması da daxili və xarici qüvvələrin ciddi müqaviməti ilə qarşılandı. Həmin dövrdəki sui-qəsd və dövlət çevrilişi cəhdlərini yada salmaq kifayətdir. Ancaq bütün bu müqavimətlər Heydər Əliyevin şəxsiyyəti və əzmi qarşısında duruş gətirə bilmədi. Çünki azərbaycançılıq ideyasına söykənib xalqı birləşdirən və ondan güc alan ümummilli lider dövlətçiliyi və milli maraqları qoruyur və möhkəmləndirirdi.

Bu gün biz əminik ki, ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin işləyib hazırladığı Azərbaycan Respublikasının müstəqil dövlətçilik siyasəti zamanın sınağından çıxmış yeganə düzgün siyasətdir. O, Azərbaycan xalqının xoşbəxt gələcəyinə və Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Fikrimizcə, cənab İlham Əliyevin bəyan etdiyi kimi, bu siyasi xətt gələcəkdə də davam etdirilməlidir.

Fikrimi cənab İlham Əliyevin 2004-cü il mayın 12-də Naxçıvan beynəlxalq hava limanının açılış mərasimindəki nitqindəki sözlərlə bitirmək istərdim: “Bu gün çox gözəl gündür, amma həm də çox kədərli bir gündür. Çünki Azərbaycan Heydər Əliyevsiz yaşayır ... Amma bizə təskinlik verən odur ki, Heydər Əliyevin ideyaları yaşayır. Heydər Əliyevin fəlsəfəsi, siyasəti yaşayır. Onun qurduğu, yaratdığı Azərbaycan yaşayır, güclənir və bundan sonra da yaşayacaqdır. Hamımız bu siyasətə sadiqik. Biz hamımız bu siyasəti davam etdirməliyik. Azərbaycanı gücləndirməliyik, Heydər Əliyevin yolu ilə irəliyə aparmalıyıq. Mən əminəm ki, biz buna nail olacağıq”.