-Hörmətli İlham Heydər oğlu!

Hörmətli azərbaycanlı dostlar!

Nümayəndə heyətimizə göstərilən səmimiyyətə, mehribanlığa və qonaqpərvərliyə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə, bütün azərbaycanlı dostlarımıza ən dərin minnətdarlıq hisslərimi bildirməkdən böyük zövq və məmnunluq duyuram.

Bizim xalqımız haqqında dediyi səmimi və xoş sözlərə görə, bu gün formalaşmaqda olan ikitərəfli və çoxtərəfli münasibətlərin səviyyəsini yüksək qiymətləndirdiyinə görə mən Azərbaycan Prezidentinə təşəkkür edirəm. Əminəm ki, qardaş xalqlarımız və ölkələrimiz arasında bu münasibətlər bundan sonra da davam edəcəkdir. Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında dərin hörmət və etimadın təcəssümü olan münasibətlər milli dəyərlərimizin, ənənələrimizin, adətlərimizin, dilimizin, mədəniyyətlərimizin yaxınlığına, çox cəhətdən ümumiliyinə, eyni dinimizə əsaslanır və bu münasibətlərin çoxəsrlik tarixi həmişə qarşılıqlı dəstək və kömək mənbəyi olmuşdur. Əcdadlarımızın obrazları, ruhən bir-birinə yaxın olmuş böyük sələflərimiz Nizami Gəncəvi və Əlişir Nəvainin və başqalarının, haqlı olaraq dünya sivilizasiyasının incilərinə aid edilən əsərləri, yaradıcılıq irsi bütün dövrlərdə həm azərbaycanlılar, həm də özbəklər üçün ilham mənbəyi olmuşdur.

Bir daha demək istəyirəm, sabah Bakıda görkəmli özbək şairi, mütəfəkkiri və dövlət xadimi Əlişir Nəvainin möhtəşəm abidəsinin açılışı və Azərbaycan paytaxtının mərkəzi küçələrindən birinə böyük özbək astronomu və maarifçisi Mirzə Uluqbəyin adının verilməsi bizim mənəvi yaxınlığımızın və möhkəm dostluğumuzun rəmzidir.

Nizamini tanımayan və sevməyən bir özbək tapmaq çətindir. Zənnimcə, Əlişir Nəvainin əsərlərini oxumamış və ona ehtiram bəsləməyən azərbaycanlı tapmaq da çətindir. Özbəkistanın xalq şairi, Azərbaycan oğlu, taleyin hökmü ilə Özbəkistan torpağında yazıb-yaratmış Maqsud Şeyxzadə bizim mənəvi yaxınlığımızı çox gözəl və dəqiq ifadə etmişdir. O, özünün məşhur rübailərindən birində demişdir:

Bakılı qocaya dedim: əmican,

Dostluq bu mənanı kəsb edib haçan?

Belə cavab verdi o müdrik qoca:

Nizami, Nəvai qardaş olandan.

Bunu vurğulamaq mənə xüsusilə xoşdur ki, Maqsud Şeyxzadə milli mədəniyyətimizin inkişafında xidmətlərinə görə ölkəmizin ən yüksək mükafatlarına layiq görülmüşdür və bu gün də xalqımız ona çox böyük ehtiram bəsləyir. Bu il Daşkənddə bu gözəl şairin 100 illik yubileyi qeyd ediləcəkdir və artıq buna hazırlıq görülür.

Özbək və Azərbaycan xalqları öz vətənlərində sülhün və əmin-amanlığın qorunub saxlanması naminə əsrlər boyu bir yerdə olmuşlar, biz sevincimizi də, kədərimizi də bir-birimizlə bölüşmüşük. Xalqlarımız həyatın çətin sınaqlarına sinə gərməli olanda biz həmişə bir-birimizə dost kimi əl uzadaraq, bu çətinlikləri çiyin-çiyinə dəf etmişik.

1930-cu illərdə kütləvi repressiyalar dövründə on minlərlə azərbaycanlının Özbəkistan torpağında sığınacaq tapması, xalqımızın onları öz doğma qardaşları kimi açıq ürəklə qəbul etməsi, bir tikə çörəyi onlarla bölüşməsi, öz evində onlara sığınacaq verməsi hamımızın yadındadır.

Hazırda Özbəkistanda 40 mindən çox azərbaycanlı yaşayır. Müstəqil Özbəkistanın tamhüquqlu vətəndaşları olan bu insanlar başqa xalqlarla sülh və həmrəylik şəraitində ölkəmizin sosial-ictimai, iqtisadi həyatında və digər sahələrdə fəal iştirak edirlər. Bunu belə bir fakt da təsdiq edir ki, təkcə son illərdə Azərbaycan diasporunun altı nümayəndəsi yüksək dövlət mükafatlarına layiq görülmüşdür.

Özbəkistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məsələsində Azərbaycanı birmənalı şəkildə dəstəkləyir. Bu problem, əlbəttə, dinc yolla və vurğulamaq istərdim ki, yalnız beynəlxalq normalara əməl edilməklə və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hökmən riayət olunmaqla həll edilməlidir.

Hörmətli İlham Heydər oğlu, bu fürsətdən istifadə edib vurğulamaq istərdim ki, mən bu tarixi yaddaşın daşıyıcısıyam, vahid Sovet İttifaqının tabeliyində olduğumuz əvvəlki tariximizin ayrı-ayrı dövrlərini xatırlayıram, - hərçənd, bu, heç də həmişə xoş olmur. 1985-ci ildə Sovet İttifaqına başçılıq edən adam “Azərbaycan” sözünü hətta düzgün tələffüz edə bilmirdi. O, bu sözü təhrif edərdi. Mən indiyədək xatırlayıram, bizə doğma olan “Azərbaycan” sözünü hətta tələffüz edə bilməyən həmin adam bu problemin, bu münaqişənin yaranması üçün çox şey etmişdir. Bu münaqişə bilavasitə onun iştirakı ilə, Moskvada sakitcə əyləşib Qafqazda baş verənləri müşahidə edənlərin iştirakı ilə yaranmışdı. Məni təəccübləndirən odur ki, indinin özündə də həmin problemi necə həll etməyi müəyyən dərəcədə başa düşməyənlər vardır. Mənə belə gəlir ki, belə vəziyyət, yaxud belə münasibət, mövqe var və bununla həmin münaqişəni mümkün qədər uzatmaq istəyirlər.

Bu gün mən İlham Heydər oğlu ilə bu barədə danışmışam, burada bizim aramızda əyləşən cavanlar həmin dövrü - 1988-ci ili, bəlkə də, xatırlamırlar. Mahiyyət etibarilə yeni nəsil yaranır. Məncə, kimlərsə ümid edir ki, yeni nəsl yaranacaq və Qarabağ problemi ilə əlaqədar baş vermiş bütün hadisələr yaddaşlardan silinəcəkdir.

Lakin bu gün doğulan nəslin necəliyindən asılı olmayaraq,- Qarabağ probleminin yarandığı ildə doğulmuş insanların artıq 20 yaşı tamam olmuşdur və bu, çox ciddi məsələdir, bu gənclər elə bil bütün bunları xatırlamır,- mən çox istərdim ki, bizim bir fikrimiz üst-üstə düşsün: övladlarımız bizim başladığımız işi axıra çatdırmalıdır, uşaqlarımız bizim işmizin davamçıları olmalıdır.

Bugünkü görüşdə mən bir məsələyə toxunmuşdum, onu burada bir daha təkrarlamaq istəyirəm. Mən demək istəyirəm ki, bugünkü Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqillik əldə ediləndəki Azərbaycan deyil. Obrazlı şəkildə desək, yerlə göy qədər fərq var. İndi İlham Heydər oğlu Özbəkistan haqqında belə xoş sözlər söyləyərkən, çox təvazökarlıq edərək dedi ki, Azərbaycanın da uğurları var. Mən isə belə hesab edirəm ki, postsovet məkanındakı ölkələrin çoxu Azərbaycandan öyrənməlidir ki, Azərbaycan yaşadığı bugünkü mürəkkəb şəraitdə belə yüksəlişə, uğurlara necə nail olmuşdur. Buna nəinki possovet dövlətləri, hətta Azərbaycanın ətrafındakı bir çox dövlət də həsəd apara bilər.

Mən Heydər Əliyevlə tanışlığımdan fəxr edirəm və bundan həmişə fəxr duymuşam. Tanışlıq demək azdır, yaşımızda müəyyən fərq olmasına baxmayaraq, mən özümü Heydər Əliyevin dostu hesab edirdim. O, Özbəkistana gələndə, Daşkənd Universitetinin tələbələri qarşısında çıxış edəndə, biz özbək gəncləri qarşısında dayananda mən ona “Haydar əkə” (özbək dilində Haydar Azərbaycan dilində Heydər adının qarşılığıdır) deyə müraciət edirdim.

O dəqiqələr, o anlar hələ də yadımdadır, biz bir-birimizi bircə kəlmədən başa düşürdük. Mən bir daha demək, təkrarlamaq və təsdiq etmək istəyirəm: bəli, mən həqiqətən Azərbaycan xalqının dostuyam, bəli, mən həqiqətən təkcə Özbəkistanın nailiyyətlərinə görə deyil, həm də Azərbaycanın uğurlarına görə fəxr edirəm. Bunlar, sadəcə, gəlişi gözəl sözlər deyil, bu, mənim qəlbimdədir və ömrümün axırına qədər belə olacaqdır.

Demək istərdim ki, özbəklər və azərbaycanlılar hamımızın ehtiram bəslədiyimiz, mərdliyi, mənəvi gücü, dönməz iradəsi qarşısında həmişə baş əydiyimiz Heydər Əliyevin xalqlarımız arasında etimadın bərpa olunması, bir daha təkrar edirəm, etimadın bərpa olunması və qarşılıqlı hörmətin möhkəmlənməsi işinə verdiyi böyük, qiymətli töhfəni heç vaxt unutmayacaqlar.

Elçibəyin dövrü yadımdadır, Özbəkistanla Azərbaycan arasında, özbək xalqı ilə Azərbaycan xalqı arasında əsrlər boyu yaranmış münasibətləri heç nədən pozmağa cəhd göstərilən dövr mənim yadımdadır. Bu, olub. Əgər kimsə bunu xatırlamırsa, çox pis. Tarixi yadda saxlamaq lazımdır. Öz tarixini unudanlar öz yolunu azır, gələcəyini görmür. Biz bunu həmişə demişik və deyəcəyik. Tarixi bilmək lazımdır, onu yadda saxlamaq, ona hörmətlə yanaşmaq lazımdır. Bu nə deməkdir? O deməkdir ki, bizim övladlarımızın düzgün yol seçmələri üçün müvafiq nəticələr çıxarmaq lazımdır.

Buna görə də yadımdadır: Heydər Əliyev özbəklərlə azərbaycanlılar arasında həmişə mövcud olmuş etimadın bərpa olunması üçün nə lazımdırsa etmişdir. Bununla əlaqədar bir fakt xüsusi ehtirama layiqdir ki, Azərbaycan xalqı, onun bugünkü tanınmış lideri vaxtilə Heydər Əliyevin seçdiyi perspektivli xətti ardıcıl olaraq davam etdirir və onun xatirəsini dərin hörmətlə yad edirlər. Bu siyasətin tam varisliyi göz qabağındadır. Bu gün İlham Heydər oğlu dedi: bizim heç nə icad etməyimizə ehtiyac yoxdur, biz Heydər Əliyevin yaratdıqlarını götürməli, onun işləyib hazırladığı proqrama ciddi riayət etməli və bu gün, sadəcə olaraq, həmin proqramı həyata keçirməli, yerinə yetirməliyik.

Özbəklərdə belə bir məsəl var: atasından xeyir-dua alanlar həmişə uğur, firavanlıq qazanır. Mən istəyirəm ki, burada əyləşən azərbaycanlılar bunu yadda saxlasınlar, deyərdim ki, hər bir azərbaycanlının şüuruna aşılasınlar. Məncə, bu müdrik sözləri İlham Heydər oğlu Əliyevin bugünkü fəaliyyətinə tamamilə aid etmək olar.

Hörmətli dostlar, bu gün həqiqətən çox səmimi, açıq söhbətlər, danışıqlar aparıldı. Elə bir məsələ, elə bir problem, deyərdim ki, bu gün Qafqazda, Mərkəzi Asiyada, Orta Asiyada yaranan çox mürəkkəb problemlərdən eləsi yadıma gəlmir ki, onların barəsində müəyyən məqamlarda bizim aramızda fikir ayrılığı olsun və mövqelərimiz fərqli olsun.

Buna görə də mən belə hesab edirəm ki, bizim missiyanın, Azərbaycana rəsmi səfərin uğuru, ilk növbədə, məhz bundadır. Mən istərdim ki, indicə deyəcəyim sözləri siz hərfi mənada başa düşəsiniz: biz - Azərbaycan Prezidenti və Özbəkistan Prezidenti həmfikirlərik, bizim problemlərə münasibətimiz, yanaşmalarımız üst-üstə düşür və zənnimcə, bu, bizim ən böyük uğurumuzdur. Bu gün biz dönə-dönə yəqin etdik ki, əslində, İlhamla mənim aramda müəyyən problemlər yarada biləcək heç bir fikir ayrılığı yoxdur. Əksinə, biz birmənalı şəkildə dərk edirik ki, Azərbaycan və Özbəkistan bir-birinə nə qədər yaxın olsa, həm Azərbaycanın məsələlərini, həm də Özbəkistanın məsələlərini həll etmək bir o qədər asan olacaqdır.

Sözün qısası, müasir reallıqlar beynəlxalq strukturlar çərçivəsində iki ölkənin topladığı müsbət təcrübənin bazasında səylərin daha artıq dərəcədə əlaqələndirilməsini, bizim milli mənafelərimizin, həm Azərbaycanın, həm də Özbəkistanın mənafelərini çətinliklə də olsa qorumağın zəruriliyini diktə edir.

Bu gün İlham Heydər oğlu ilə danışıqlarda bizim çıxardığımız ən mühüm nəticə budur: ölkələrimiz arasında əməkdaşlığın miqyasını genişləndirmək üçün hələ istifadə edilməmiş çox böyük imkanlarımız, resurslarımız vardır. Bu, ilk növbədə qarşılıqlı ticarətin inkişaf perspektivlərinə, birbaşa kooperasiya və investisiya əlaqələrinin tənzimlənməsinə, birgə müəssisələr yaradılmasına, energetikada, habelə nəqliyyat kommunikasiyalarından qarşılıqlı surətdə faydalı istifadə edilməsi sahəsində əməkdaşlığa aiddir.

Bir daha təkrarlamaq istərdim, Özbəkistan Azərbaycanın ilbəil böyüməkdə olan logistika mərkəzi kimi, Şərq ilə Qərbi əlaqələndirən dəhliz kimi malik olduğu çox böyük imkanlardan istifadə edilməsində birmənalı şəkildə maraqlıdır.

Bu imkandan istifadə edib Azərbaycan xalqına, onun keçmişinə, bu gününə və böyük gələcəyinə özümün tükənməz, səmimi hörmət hisslərimi bildirmək istərdim.

Mən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sağlığına, Azərbaycan və Özbəkistanın dostluğu və əməkdaşlığı şərəfinə, bu salondakıların hamısının şərəfinə badə qaldırmağı təklif edirəm.

######