Bakı, 30 avqust, AZƏRTAC

Avqustun 27-də Şuşa şəhərində işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma sahəsində görülən işlərə və planlara, postmünaqişə dövründə minatəmizləmə əməliyyatlarına və şəhərsalma potensialının istifadə edilməsinə, ümumi beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarına həsr olunmuş konfrans keçirildi. Dünyanın çoxsaylı dövlətlərinin səfirlərindən və nümayəndələrindən, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatları təmsil edən şəxslərdən ibarət 160-dan artıq iştirakçının olduğu həmin konfransda ABŞ və Fransa səfirləri yenidən iştirak etmədilər. Növbəti dəfə heç bir əsas olmadan belə bir mötəbər tədbirdə iştirak etməkdən imtina edən ABŞ və Fransa kimi dövlətlərin səfirləri əslində yenidən təmsil etdikləri dövlətlərin və onların yürütdükləri siyasətin mahiyyətini ortaya qoymuş oldular.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Xəyal Bəşirov bildirib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ və Fransa dövlətlərini ölkəmizdə təmsil edənlər əslində bu addımları ilə Azərbaycan xalqına və dövlətinə deyil, öz dövlətlərinin yüzillik siyasətlərinə, beynəlxalq aləmdəki nüfuzlarına və uğrunda mübarizə apardıqlarını iddia etdikləri dəyərlərə zərbə vurmuş oldular. Sadəcə, bir tarixi faktı yada salmaq kifayətdir ki, zərbəyə kimin və ya nəyin tuş gəldiyini açıq şəkildə anlamaq mümkün olsun. Birinci Dünya müharibəsindən sonra dünyanı yenidən bölüşdürən və bunu mürəkkəblə rəsmi sənədlərə axıdan bu dövlətlər 1919-cu ildə Paris Sülh Konfransını çağırdılar. Hazırkı müstəqil dövlətimizin hüquqi varisi olduğu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin nümayəndələrinin də iştirak etdiyi, ABŞ və Fransanın da rəhbərlik etdiyi həmin konfransda Cənubi Qafqazla da bağlı qərarlar verildi. Sonradan bütün dünyanın de-yure olaraq tanınmadığı Sovetlər Birliyi tərəfindən qanunsuz olaraq işğal edilmiş Cənubu Qafqaza aid beynəlxalq səviyyədə tanınmış və təsdiq edilmiş ən son xəritə də məhz bu konfransda rəsmiləşdirilib. Sonradan özünün de-yure olaraq dünya tərəfindən tanınmadığı kimi, bütün qərarları ilə yanaşı Cənubi Qafqaza dair tarixi ərazilərə aid reallıqları da istədiyi şəkildə təhrif edərək dəyişmək barədə addımlarının da heç bir hüquqi əsası yox idi. Bu səbəbdən də, regionumuza aid və ötən əsrin əvvəlində bütün dünya tərəfindən həm de-yure, həm də de-fakto tanınan ən son rəsmi xəritələrə əsasən Şuşa şəhəri ilə birlikdə Qarabağ da daxil olmaqla, şərqli və qərbli bütün Zəngəzur Azərbaycan ərazisi kimi tanınırdı. Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirən ərazilərin də daxil olduğu həmin xəritələrə əsasən torpaqlarımızın 114 min kvadrat kilometr olduğunu təsdiqləyən Paris Sülh Konfransının qərarlarına zidd addım atmaqla ABŞ və Fransa səfirləri həmin Konfransa və onun qərarlarına hörmətsizliklə yanaşı, Sovet İttifaqına sevgilərini ortaya qoymuş oldular.

X.Bəşirov bildirib ki, bununla həm də, ABŞ və Fransa ötən əsrin ortalarından başlayaraq lazım gələndə və maraqlarına uyğun olanda “xalqların öz müqəddəratını təyin etmə” prinsipini, istəklərinə uyğun olmayanda isə “ərazi bütövlüyü” prinsipini önə çəkərək, bu iki prinsiplə bütün dünyanı manipulyasiya etməkdən başqa bir işə yaramayan BMT adlı təşkilatın Təhlükəsizlik Şurasında qəbul etdikləri 4 qətnamənin də kağızdan başqa bir şey olmadığını etiraf etdilər. ABŞ və Fransanın həmin qətnamələrin qəbulundan otuz il sonrakı addımları bir daha onu göstərdi ki, həmin qətnamələr icra edilmək üçün deyil, görüntü yaratmaq, prosesi uzatmaq və keçmiş münaqişəni həllolunmaz vəziyyətə gətirmək üçün qəbul edilib. Yaxud da, onlar üçün həll dedikdə ədalətli həll deyil, tamamilə ədalətsiz və kimlərinsə maraqlarına xidmət edən həll forması nəzərdə tutulduğu da məlum oldu. Bütün bunların məntiqi nəticəsi olaraq o da bir daha aydın oldu ki, Azərbaycan tərəfi 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixində işğalçı Ermənistanın çoxsaylı təxribatlarına nəhayət ki, silahla layiqli cavab vermək, onu yerində oturtmaq və nəticəsiz danışıqları bir kənara qoyaraq düşmənlə başa düşəcəyi dildə danışıb ərazi bütövlüyünü güc yolu ilə təmin etməkdə tam haqlı imiş.

"Bütün bunlar məlum olsa da, bir sual hər birimizi düşündürür ki, bəs otuz ilə yaxın Şuşa da daxil olmaqla Ermənistan tərəfindən işğal edilən digər ərazilərimizin qaytarılmasını və keçmiş münaqişənin “həll”i ilə bağlı prosesə “ağsaqqal”lıq edən bu dövlətləri Şuşaya getməkdən çəkindirən amil nədir? Ümumiyyətlə, yüksəklik qorxusu və yaxud onların bu gün də ölmüş cəsədinə nəfəs verməyə çalışdıqları ATƏT-in Minsk qrupundakı 26 illik siyasətlərini və fəaliyyətlərini ifşa edən görüntüləri canlı olaraq ən yaxşı şəkildə göstərmək imkanına malik Şuşaya qalxmaq və oradan bütün bu reallıqları görmək qorxusu?! Hər halda bir yüksəklik ki, tarixi həqiqətləri və reallıqları canlandırmaq imkanına malikdirsə ora qalxmaqdan şərəfli bir missiya ola bilməz. Sonunda həyati təhlükə olsa belə, bu cür missiyadan imtina etməyin yalnız bir adı ola bilər ki, həqiqətdən, ədalətdən və bu dəyərlər uğrunda mübarizə apardığını iddia edən bütün keçmişindən imtina!

Ancaq buna baxmayaraq hər birimiz bilirik ki, dünya təkcə ABŞ və Fransadan ibarət deyil və dünyanın mütləq əksəriyyəti Azərbaycanın haqlı mövqeyini və onun ərazi bütövlüyünü açıq şəkildə dəstəkləyir. Bu səbəbdən də, düşünürəm ki, gec tez ABŞ və Fransa səfirləri də nəhayət ki, tarixi reallıqlarla barışmağa məcbur olub, daşı ətəyindən tökəcək və sözlərində dedikləri kimi, əməllərində də haqqın və ədalətin tərəfində durmağa üstünlük verəcəklər", - deyə politoloq qeyd edib.

Xəyal Bəşirov sonda vurğulayıb: “Bu əsassız və heç bir izahı olmayan addımlarına bir dövlətin başçısının köməkçisinin dili ilə bildirilən haqlı ittihama səfirliyin sözçüsü səviyyəsində cavab verməklə bir daha haqsız olduqlarını isbat edən ABŞ tərəfinin, Azərbaycanın suverenliyinin və müstəqilliyinin ən böyük dəstəkçisi olmaları ilə bağlı cavabına münasibətimi də bildirmək istərdim. Sem dayı, Azərbaycanın suverenliyinə və müstəqilliyinə verdiyiniz dəstək sözlərinizdən daha çox fəaliyyətinizdən və atdığınız addımlardan tam bəllidir. Müstəqilliyimizə və suverenliyimizə hələ ki, ən böyük təhdid ekshumasiya edib diriltməyə çalışdığınız ATƏT-in Minsk qrupu və Ermənistan olub ki, hər ikisinin də müqəddəratı bəllidir. Biri ölü, digəri də yarımcan. Zənnimcə, hamı bundan nəticə çıxarsa daha yaxşı olar”.