RAFAEL HÜSEYNOV: “MƏDƏNİ İRSLƏ BAĞLI SƏFƏRİ SİYASİ OYUNA ÇEVİRMƏK OLMAZ”
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri xəbər verir ki, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının yay sessiyası çərçivəsində mədəniyyət, elm və təhsil komitəsinin növbəti toplantısı keçirilmişdir. Yığıncaqda müzakirə olunan məsələlərdən biri Böyük Britanyalı deputat Edvard O’Haranın Cənubi Qafqazda mədəniyyətin vəziyyətini öyrənməklə əlaqədar regiona səfəri ətrafında yaranmış problemlə bağlı olmuşdur.
Adətən belə məsələlərin müzakirəsi məruzəçinin bilavasitə iştirakı ilə keçirilir. Ona görə də yığıncağın əvvəlində E.O’Haranın iştirak etmədiyini nəzərə alaraq, bu dəfə həmin məsələnin müzakirəsinin təxirə salındığı bildirilmişdir. Lakin buna baxmayaraq, Böyük Britanyalı deputat iclasın sonuna qədər tədbirə qatılmasa da, son dəqiqələrdə komitənin sədri Anne Brossör bu məsələni tələsik gündəliyə çıxarıb təsdiq etməyi qərara almışdır. O bildirmişdir ki, O’Hara regiona səfər etmək istədiyi halda, onun qarşısında manelər yaradılır və bu zaman Azərbaycan tərəfini ittiham etməyə cəhd göstərmişdir.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü Rafael Hüseynov sədrin bu cəhdini qəti etirazla qarşılamışdır. Deputat demişdir: “Komitə sədrinin belə movqeyi məni çox təəccübləndirir. Mən bu haqsız və anlaşılmaz mövqedən qəti narazılığımı bildirirəm. Məsələ ondadır ki, Cənubi Qafqazda mədəniyyətin vəziyyəti üzrə məruzəçi O’Haranın regiona səfərinin konkret formatı müəyyən edilmişdir. O, Ermənistan, Gürcüstan və Azərbaycana eyni bir səfər əsnasında baş çəkməli, hər üç ölkədə mədəni irsin durumunu araşdırmalıdır. Bununla əlaqədar dəfələrlə müzakirələr aparılsа dа, ən müxtəlif səbəblər üzündən indiyə qədər bu səfərin gerçəkləşməsi reallaşmır. Azərbaycan bu səfərin baş tutmasında maraqlıdır. Çunki Azərbaycan işğala məruz qalmış ölkədir, onun ərazilərinin 20 faizi Ermənistanın işğalı altındadır və bu ərazilərdə minlərlə mədəniyyət abidəsi məhv edilmişdir. Digər tərəfdən, tarixən Azərbaycan torpaqları olan indiki Ermənistan ərazisində yüz minlərlə azərbaycanlı kоmpakt yaşamış, orada qəbristanlıqları, tarixi abidələri, zəngin mədəni irsi olmuşdur. Həmin irs də ermənilər tərəfindən, ya dağıdılmış, ya da erməniləşdirilmişdir. Ona görə də məruzəçinin Ermənistana, həm də işğal altındakı Azərbaycan torpaqlarına səfər etməsi son dərəcə zəruridir. Lakin bu qədər böyük bir problem ortalıqda olduğu halda, cənab E.O’Haranın və indi onu dəstəkləyən mədəniyyət, elm və təhsil komitəsi sədrinin bütün bunları bir kənara qoyaraq, diqqəti məhz Azərbaycana səfər edilməsi və ermənilərin təşəbbüsü ilə guya Naxçıvanda hansısa dağıdılmış qəbirləri araşdırmağa yönəltməsi son dərəcə təəccüb və heyrət doğurur.
Əvvəla onu qeyd edim ki, Naxçıvanda heç bir tarixi erməni qəbiristanlığı yoxdur. Azərbaycan ərazisinin müxtəlif yerlərində, o cümlədən Naxçıvan ərazisində də qədim alban qəbirləri, azərbaycanlıların bir qisminin xristianlığa tapındığı zamanların yadigarı olan ayrı-ayrı kilsələr də, xristian abidələri də vardır. Ermənilər azərbaycanlıların ərazilərinə iddia etdikləri kimi, hətta indi onların qəbirlərinə də sahib çıxmaq niyyətindədirlər. Lakin təəccüb doğuran cəhət ondan ibarətdir ki, Azərbaycan nümayəndə heyətinin dəfələrlə qaldırdığı təşəbbüsə və təsdiq olunmuş formata baxmayaraq, cənab Edvard O’Hara məhz işğal altındakı ərazilərə və Ermənistana deyil, Naxçıvana səfər etməyin üzərində təkid edir.
Böyük Britanyalı deputat regiona səfər etməyi əgər həqiqətən mədəni irsi araşdırmaq məqsədilə həyata keşirmək istəyirsə, o, bu səfəri mütləq Dağlıq Qarabağdan, işğal altındakı digər Azərbaycan rayonlarından başlamalıdır. Ondan sonra isə ölkəmizin istənilən yerinə gedib mədəni irsin vəziyyətini öyrənə bilər. Amma Ermənistan və Azərbaycan münaqişə tərəfləri olduğuna görə, bu məsələdə həmişə balans gözlənilməli, mütləq Ermənistanın ərazisi də araşdırılmalı, oradakı Azərbaycan mədəni irsi də öyrənilməlidir. Mədəni irslə bağlı səfəri heç vəchlə siyasi oyuna çevimək olmaz.
E.O’Haranın regiona səfəri - işğal altındakı rayonlarımıza gedişi mütləq Azərbaycan ərazisindən həyata keçirilməlidir. Çünki bu ərazilər Azərbaycan torpaqlarıdır və bu, bütün beynəlxalq, o cümlədən BMT tərəfindən qəbul edilmiş sənədlərdə təsdiqlənmişdir. Azərbaycan öz tərəfindən məruzəçinin regiona gəlişinin, Dağlıq Qarabağa, işğal altındakı digər ərazilərə səfərinin gerçəkləşməsi üçün cənab E.O’Haraya lazımi şəraiti yaratmağa hazırdır və Böyük Britanyalı deputat da zəhmət çəkib Ermənistan tərəfə müraciət etsin ki, onlar da öz tərəflərindən işğal etdikləri torpaqlarda bütün təhlükəsizlik tədbirlərini görsünlər.
İyun ayının 24-də Parlament Assambleyasında Azərbaycanla bağlı məsələ qaldırılarkən Böyük Britaniyalı deputat bu məsələni əsas məruzəyə düzəliş kimi təqdim etmişdir. Bu qeyri-obyektiv və əsassız təklif əvvəlcə monitorinq komitəsində rədd edilmiş və haqlı olaraq Parlament Assambleyasında da səs çoxluğu ilə qəbul olunmamışdır. Ona görə də mən təklif edərdim ki, həm E.O’Hara, həm də mədəniyyət, elm və təhsil komitəsinin rəhbərliyi bu məsələdə son dərəcə həssas mövqe tutsunlar. Çünki bu məsələyə sadəcə mədəniyyət məsələsi kimi baxmaq olmaz, bu, ciddi siyasi mənası olan bir problemdir. Burada hər addımı yüz ölçüb bir biçmək lazımdır.
Azərbaycan tərəfi bu səfərin gerçəkləşməsində maraqlıdır və öz tərəfindən lazım olan bütün tədbirləri də həyata keçirəcəkdir. Amma bu məsələdə birtərəfli hərəkət etməyə qətiyyən yol vermək olmaz. Əgər Azərbaycana səfər edilirsə, bütövlükdə Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərinə səfər edilməlidir. Digər tərəfdən isə format unudulmamalı, Ermənistana da səfər paralel olaraq keçirilməlidir”.
Komitənin sədri bildirmişdir ki, iyun ayının sonlarında AŞPA-nın sədri Luis Maria de Puçun Azərbaycana səfəri gözlənilir və ona məktub ünvanlanacaq ki, o da bu problemin həlli ilə bağlı danışıqları davam etdirsin.
Bölmənin digər xəbərləri
