Şuşanın tarixi siması və təbii mühiti: hüquqi məsuliyyət məsələləri
Bakı, 9 sentyabr, AZƏRTAC
Şuşaya səfər edən bəzi turistlərin şəhərdə yerləşən qayaların üzərinə müxtəlif yazılar yazması ilə bağlı yayılan görüntülər cəmiyyətdə haqlı narazılıq doğurub. Bu davranış geniş hüquqi müstəvidə qiymətləndirilməlidir. Çünki söhbət adi turizm məkanından deyil, Azərbaycan tarixinin, mədəniyyətinin və milli yaddaşının mühüm hissəsini təşkil edən Şuşa şəhərindən gedir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin dekanı dosent Zaur Əliyev söyləyib. O qeyd edib ki, Şuşanın tarixi-mədəni əhəmiyyəti onun ərazisində həyata keçirilən fəaliyyətə xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Şəhərin tarixi simasının, mədəni irsinin və təbii mühitinin qorunması həm dövlət orqanlarının, həm də burada yaşayan və ya şəhəri ziyarət edən şəxslərin üzərinə müəyyən məsuliyyət qoyur. Bu məsuliyyətin hüquqi əsası Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında öz əksini tapır. “Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1-ci maddəsində də tarix və mədəniyyət abidələrinin xalqın milli sərvəti olduğu vurğulanır.
Şuşanın xüsusi statusu da burada mühüm əhəmiyyət daşıyır. “Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı – Şuşa şəhəri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu Şuşanın tarixi-mədəni irsinin qorunması ilə bağlı xüsusi hüquqi çərçivə müəyyən edir.
Burada inzibati məsuliyyət məsələsi də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 231.3-cü maddəsinə əsasən, mədəni və təbii irsin, o cümlədən “Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması və istifadəsi üzrə tələblərin pozulmasına görə fiziki şəxslər 700 manat məbləğində cərimə edilir. Eyni maddə üzrə vəzifəli şəxslər 1000 manat, hüquqi şəxslər isə 3000 manat məbləğində cərimə edilir.
“Yazıların sonradan silinməsi və ya qayanın əvvəlki vəziyyətinə qaytarılması da məsələnin hüquqi əhəmiyyətini tamamilə aradan qaldırmır.
Məsələnin digər mühüm tərəfi profilaktikadır. Şuşada bu kimi halların qarşısının alınması üçün yalnız cərimə və digər məsuliyyət tədbirlərinə arxalanmaq kifayət etmir. Şəhərə gələn turistlərin xüsusi mühafizə rejimi, tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması, təbiətə münasibət və belə əməllərin hüquqi nəticələri barədə əvvəlcədən məlumatlandırılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Turizm mədəniyyətinin formalaşdırılması hüquqi məsuliyyət qədər vacibdir.
Şəhərin daşlarına və qayalarına yazılan adlar və müxtəlif ifadələr həmin şəxslər üçün sadəcə xatirə vasitəsi kimi görünə bilər. Lakin bu cür yanaşma bütövlükdə tarixi məkanın qorunmasına ziddir. Bir şəxsin “xatirə” hesab etdiyi hərəkət başqa şəxslər tərəfindən təkrarlanmağa başladıqda şəhərin tarixi və estetik görünüşünə ciddi zərər vurur. Məhz buna görə Şuşada qayaların üzərinə yazı yazılması kimi hallar yalnız “turist davranışı” və ya etik qaydaların pozulması kimi təqdim edilməməlidir. Hadisənin konkret hüquqi tövsifi obyektin statusu və vurulmuş zərər müəyyən edildikdən sonra verilməlidir. Qanunvericilik belə hallarda həm inzibati, həm də müəyyən şərtlər daxilində cinayət məsuliyyəti üçün hüquqi əsaslar müəyyən edir.
Şuşa yalnız bu gün ziyarət edilən bir şəhər deyil, gələcək nəsillərə ötürülməli olan milli irsdir. Bu irsin qorunması isə yalnız dövlət qurumlarının deyil, Şuşaya ayaq basan hər bir şəxsin məsuliyyətidir.
Şəhidlərimizin canı, qanı bahasına işğaldan azad edilmiş qədim məskənimiz olan Şuşamızı qorumaq hər birimizin borcudur”, - deyə Zaur Əliyev bildirib.
Bölmənin digər xəbərləri
