WUF13-də BMT-nin Məskunlaşma Proqramının “World Cities Report 2026” hesabatı təqdim olunub
Bakı, 19 may, AZƏRTAC
Mayın 19-da Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF 13) çərçivəsində BMT-nin Məskunlaşma Proqramı (UN-Habitat) tərəfindən “World Cities Report 2026” hesabatının təqdimatı keçirilib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, tədbirə UN Habitat-ın nümayəndəsi Edlam Yemeru moderatorluq edib.
Sonra BMT-nin Məskunlaşma Proqramının icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax dəyirmi masada videoformat şəklində çıxış edib. Bildirib ki, dünyada baş verən bir sıra proseslər məskunlaşma kasadlığına gətirib çıxarır: "Qlobal məskunlaşma onilliklər ərzində yaranan problemdir. Milyonlarla insan qeyri-təhlükəsiz şəraitdə yaşayır. Onların ən elementar xidmətlərə belə əlçatanlılığı yoxdur. Hazırda 123 milyon insan qaçqın və məcburi köçkün halına düşüb. Bu da yerli əhalinin yoxsulluğuna gətirib çıxarır. Hər bir kəsin adekvat məskunlaşmağa nail olması yoxsulluğun azaldılmasına gətirib çıxara bilər. Bu hesabat bizə Yol Xəritəsi təqdim edir ki, hansı işləri həyata keçirə bilərik".
UN-Habitat-ın bölmə rəhbəri Benedikt Arimah bildirib ki, hazırlanmış hesabat qlobal məskunlaşma böhranına həsr olunub və burada əsas diqqət konkret həll yollarına yönəldilib: "Hesabatda qlobal məskunlaşma sahəsində mövcud olan böhran, problemlər və çətinliklər, eləcə də bu prosesə uyğun tərəfdaşların və əməkdaşların necə cəlb olunmalı olduğu ətraflı şəkildə təhlil edilir. Biz hesabat çərçivəsində beş əsas meyar üzərində dayanmışıq. Bunlar mənzil əlçatanlığı, qeyri-formal məskunlaşma, iqlim riskləri və dayanıqlılıq, iqlim dəyişikliklərinin təsiri, həmçinin inklüziv şəhərlərin formalaşdırılmasıdır. Bundan əlavə, hesabat daha yeddi əlavə göstəricini də özündə ehtiva edir. Hesabatın birinci bölməsində əsas diqqət mövcud böhranın mahiyyətinə və səbəblərinə yönəlib. İkinci bölmədə bu sahədə qəbul olunmuş siyasətlər və tətbiq edilən yanaşmalar təhlil olunur. Üçüncü bölmədə isə böhranın əsas göstəriciləri, hökumətlərin bu problemlərə hansı yollarla həll tapa biləcəyi, maliyyə mexanizmləri və digər çıxış yolları araşdırılır. Araşdırmaların nəticələrinə görə, hazırda 3,4 milyard insan adekvat məskunlaşma imkanlarından məhrumdur. Bu, qlobal səviyyədə olduqca ciddi problemdir. Bir çox halda əhalinin gəlirinin 30 faizi mənzil xərclərinə sərf olunur və bəzi hallarda bu göstərici 50 faizə qədər yüksəlir. Bəzi ölkələrdə isə insanların gəlirlərinin 11 faizi yalnız mənzil xərclərinə yönəlir. Mərkəzi və Cənub-Şərqi Asiya regionlarında bu göstərici 56 faizə çatır. 2010-cu ildən etibarən milyonlarla insan bu problemlərlə üzləşir, bir çox insan isə qaçqın həyatı yaşayaraq məskunlaşma çətinlikləri ilə qarşılaşır. Proqnozlara əsasən, 2040-cı ilə qədər təbii fəlakətlərin vuracağı iqtisadi zərər 280 milyard dollara çatacaq və bu vəziyyət insanların mənzil əldə etməsini daha da çətinləşdirəcək. Həmçinin 1,4 milyard insan qeyri-formal formal məskunlaşmaqdadır. Bütün bu rəqəmlər narahatlıq doğurur".
Meksikanın Milli Elm və Texnologiya Şurasının tədqiqatçısı Hector Becerril Miranda problemləri həll etmək üçün ilk növbədə, hüquqi tənzimləməyə baxılmalı olduğunu vurğulayıb. O, şəhər əhalisinin kollektiv hüquqlardan necə faydalanmalı olduğuna və birgə fəaliyyətin vacibliyinə toxunub. Vahid tənzimləmə prosesinin əhəmiyyətinə toxunaraq, şəhərsalma proseslərinin qanunauyğun şəkildə həyata keçirilməsindən söz açıb.
Niderlandın Erasmus Rotterdam Universitetinin Mənzil və Şəhər İnkişafı Araşdırmaları İnstitutunun baş direktoru David Dodman hesabatda məskunlaşma ilə bağlı problemin əhatəli qeyd olunduğunu deyib. O, adekvat mənzil gündəliyinin iqlim baxımından dayanıqlı struktura çevirməyin vacibliyinə toxunub. Mənzillərin harada yerləşməsinə və hansı risklərə məruz qalmasına diqqət çəkib. Həmçinin mənzillərin tikintisinin iqlim risklərinə tab gətirməsinin vacibliyindən danışıb.
Böyük Britaniyanın Liverpool Universitetinin professoru Taibat Lawanson çıxışı zamanı mənzil təminatının yalnız tikinti prosesi deyil, kompleks yanaşma tələb edən mühüm sosial-iqtisadi məsələ olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bu sahədə həm satış və tikinti mərhələləri, həm də sonrakı sosial və iqtisadi təsirlər diqqətlə nəzərə alınmalıdır: “Biz mənzil təminatına bütöv bir proses kimi baxmalıyıq. Mənzillər elə şəkildə təmin olunmalıdır ki, insanlar sonradan məcburi köçürülmə və digər çətinliklərlə üzləşməsinlər. Bunun üçün şəhərlərin inkişaf parametrləri nəzərə alınmalı, yerli və bələdiyyə orqanları isə imkanları düzgün prioritetləşdirməlidirlər. Əsas məqsəd insanların mənzil təminatı zamanı çətinliklərlə qarşılaşmasının qarşısını almaqdır".
Pakistanın Pəncab əyalətinin Əlçatan Mənzil Proqramının direktoru İmran Ali Sultan dünyada mənzil böhranının dərinləşməsinə diqqət çəkib. Məhkəmə və bank sektorunun mənzil böhranı zamanı oynadığı rola toxunub. Qeyd edib ki, bəzən məskunlaşma ilə bağlı qanunun qəbul edilməsi üçün 3 ilə yaxın vaxt tələb olunur: "Həll yolunu hazırlamağa çalışanda reallığı daha çox nəzərə alırıq. Elə həll yolu tətbiq etməliyik ki, elastiklik nəzərə alınsın".
Çinin Şəhər və Ətraf Mühit Araşdırmaları Mərkəzinin universitet tədqiqatları üzrə direktoru Yunqing Xu qeyd edib ki, hazırlanan qlobal hesabat yalnız qlobal meyilləri əks etdirmir, həmçinin yerli kontekstlərə uyğunlaşdırılması ilə də diqqəti cəlb edir. Onun sözlərinə görə, bu məsələdə əsas məqam düşüncə tərzinin dəyişməsidir: “Məskunlaşma hər kəs üçün vacib məsələdir. Məqsəd insanların istənilən böhran vəziyyətində həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına dəstək göstərməkdir. Hər kəs anlamalıdır ki, bu məsələ olduqca kompleks xarakter daşıyır və əgər bu, nəzərə alınmasa, mövcud böhran daha da dərinləşə bilər. Buna görə də mümkün qədər çox insanın bu dialoqa cəlb olunması vacibdir”, - deyə o vurğulayıb.
Tədbir sual-cavab sessiyası ilə başa çatıb.
Bölmənin digər xəbərləri
