Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

RƏSMİ XRONİKA

Şəki Xan məscidi kompleksi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub YENİLƏNİB VİDEO

Şəki, 2 dekabr, AZƏRTAC

Dekabrın 2-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva və qızları Leyla Əliyeva Heydər Əliyev Fondu tərəfindən Şəki Xan məscidi kompleksində aparılmış bərpa işləri ilə tanış olublar.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Prezidentin köməkçisi Anar Ələkbərov dövlətimizin başçısı İlham Əliyevə, birinci xanım Mehriban Əliyevaya və Leyla Əliyevaya kompleksdə aparılmış bərpa işləri barədə məlumat verdi.

Bildirildi ki, Şəki Xan məscidi kompleksi əsaslı bərpa işlərindən sonra istifadəyə verilib. Tarixi Şəki Xan məscidində bərpa işləri 2021-ci ilin may ayından etibarən Heydər Əliyev Fondu tərəfindən həyata keçirilib. Heydər Əliyev Fondu bərpa işləri ilə yanaşı, qazıntılar zamanı aşkar olunan və Şəki xanı nəslinə aid olduğu ehtimal edilən skelet nümunələri üzrə tədqiqatların aparılmasına da dəstək göstərib.

Qeyd edildi ki, məscid kompleksi ərazisindəki bərpa işləri Dövlət Turizm Agentliyinin sifarişi ilə Memarlıq və İnşaat Universiteti tərəfindən hazırlanan layihə əsasında aparılıb. Ölkə əhəmiyyətli abidə siyahısında olan məscid xanlıqlar dövrünə (1745-1750-ci illər) aid edilir. Tarixi məlumatlara və üzərində qeyd edilən kitabələrə əsasən, məscid Hacı Məhəmmədhüseyn xan tərəfindən inşa olunub.

Məscidin yanında yerləşən qəbiristanlıqdakı əsas 13 qəbir xan nəslinin nümayəndələrinə aiddir. Qəbiristanlıqda yalnız xan nəslinin nümayəndələri dəfn olunduğundan “Xan qəbiristanlığı” adı verilib.

Diqqətə çatdırıldı ki, məscidin 21 metrlik minarəsi bişmiş kərpic və əhəng məhlulundan istifadə edilməklə inşa olunub. Burada eyvana qalxmaq üçün dairəvi pilləkən var. Məscidin ön fasadında olan tağvari eyvan isə məscidə xüsusi gözəllik verir. Məscidin bərpası layihəsi 1981-ci ildə hazırlansa da, sonrakı illərdə heç bir iş görülməyib.

Heydər Əliyev Fondu tərəfindən 2021-ci ildə başlanan bərpa işləri çərçivəsində əvvəl Şəki şəhərinin “Yuxarı Baş” Milli Tarix-Memarlıq Qoruğunun ərazisində yerləşən Xan məscidi kompleksində 3D ölçmə işləri aparılıb. Bu işlər məscid kompleksinin ilkin görüntüsünün əldə edilməsi baxımından əhəmiyyətli olub. Ərazidə yerləşən tikililər - məscidin əsas binası və minarə, yardımçı tikililər, kompleks ərazisinin hasarı və orada yerləşən məzarlıq skan edilib, məscidin 3D modeli hazırlanıb. Məscid kompleksinin əldə olunan ilkin görüntüsü əsasında aparılan bərpa işləri zamanı iqlim təsirinə görə yararsız hala düşən kərpiclər yeniləri ilə əvəzlənib, yeri bişmiş kərpiclə yenidən döşənib. Minarədə olan kərpicləri eroziyadan mühafizə etmək üçün xüsusi materiallarla izolyasiya qatı yaradılıb. Eyni zamanda, məscidin ilkin tikintisi zamanı olan pəncərələr və Məhəmmədhüseyn xanın istifadə etdiyi qapı bərpa edilib. Memarların rəyi əsasında yerli memarlıq atributlarından olan şəbəkədən istifadə edilməklə pəncərələrdən ikisinin əvvəlki görüntüsü qaytarılıb.

Məscid tavanının fotosu olmadığından Dövlət Turizm Agentliyinin və layihəçilərin birgə qərarı əsasında Gödək minarə məscidi və Şəki Xan Sarayının tavanında olan şəbəkə quruluşunda yeni tavan yığılıb. Binanın daxili və xarici divarları 1961-ci ilin fotoları əsas götürülərək bərpa olunub.

Məlumat verildi ki, məscidin həyətindəki köhnə su hovuzunun əvəzinə yeni hovuz inşa olunub. Həyətdəki Xan çinarları və digər ağaclar ətrafında mühafizə zonası yaradılıb. Layihəyə uyğun olaraq məscid ərazisində xeyir-şər evi, dəstəmazxana, inzibati otaqlar tikilib. Məscidin qədim giriş darvazası və pilləkənləri, o cümlədən onun cənubunda yerləşən Xan qəbiristanlığındakı qəbir daşları bərpa edilib.

Məsciddə bərpa işləri çərçivəsində 2021-ci ilin iyun ayında mehrabın altı qazılarkən oradan böyük ölçülü sal daşlar aşkar edilmişdi. Bu səbəbdən həmin hissədə bərpa işləri dayandırılmış və Şəki arxeoloji ekspedisiyası tərəfindən yoxlamalar aparılmış, ekspedisiyanın tədqiqatı və qazıntı işləri nəticəsində həmin hissədə qəbir aşkar olunmuşdur. Qəbirdən 52 muncuq və tunc təsbeh başlığının tapılması dəfn olunanın yüksək dini və ya dövlət statuslu şəxs olması ehtimalını yaradırdı. Bu ehtimallar, eləcə də Salman Mümtazın əsərində Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xan Müştağın Xan məscidinin mehrabının altında dəfn edilməsinə dair məlumatın olması digər fərqli tədqiqatlarda da bu barədə olan məlumatlar əsas götürülməklə aşkarlanan tapıntılar üzrə yoxlamalar aparılmışdı. Mütəxəssislərə dəstək məqsədilə Heydər Əliyev Fondunun köməyi ilə aşkar olunan skeletdən nümunələr götürülüb, radiokarbon və genetik analizlər aparmaq üçün Böyük Britaniyanın Oksford Universitetinin laboratoriyasına göndərilib. Aşkar olunan skelet nümunələri və məscid ərazisindəki xan nəslinə aid digər qəbirlərdən götürülən nümunələr əsasında Böyük Britaniya ilə yanaşı, Avstriya, Estoniya və Türkiyədə də tədqiqatlar, genetik analizlər aparılıb. Laborator analizlərin nəticəsinə, eləcə də AMEA Arxeologiya, Etnoqrafiya və Antropologiya İnstitutunun elmi rəyinə əsasən, aşkar edilən qəbirin Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xana aid olduğu təsdiqlənib.

Məlumat verildi ki, məscid kompleksinin ərazisində Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə muzey də yaradılıb. Muzeydə Şəki xanlığı dövrünə aid fərqli eksponatlar, müxtəlif mənbələrdən toplanan maddi-mədəniyyət nümunələri təqdim olunur. Muzey əyani şəkildə Şəki xanlığının yaranmasının, formalaşmasının milli dövlətçilik tariximizdə xüsusi yerini nümayiş etdirir. İki mərtəbədən ibarət olan muzeyin birinci mərtəbəsində Şəki xanlığı dövrünə aid mis qablar, milli geyimlər, zərgərlik məmulatları, XVIII əsr Şəki tacirlərinin evlərini bəzəyən divar güzgüləri, Şəki adət-ənənəsi üzrə onların qarşısına qoyulan mücrülər, Şəkinin kəlağayı sənətinə aid nümunələr sərgilənir. Muzeyin birinci mərtəbəsində təqdim olunan elektron lövhədə Azərbaycan və ingilis dillərində Şəki xanlığının tarixi, siyasi, sosial-iqtisadi həyatı, mədəniyyəti və Şəki xanları barədə məlumatlar çatdırılır. İkinci mərtəbədə isə Şəki xalçası, müxtəlif xalçaçılıq ləvazimatları, Əbdüllətif Əfəndinin “Şəki xanlarının tarixi” kitabı və Şəki xanlığı dövrünə aid yazılı ədəbiyyatlar, şəbəkə nümunəsi, XVIII əsr Şəki xanlarının dövründə istifadə edilmiş sikkələr, XVIII-XIX əsrə aid silah nümunələri nümayiş olunur.

Muzeyin əsas hissələrindən biri ikinci mərtəbədəki xan otağıdır. Həmin otaq Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xan Müştağın bu binada ibadət etməsini, ədəbi məclislər təşkil etməsini, müxtəlif qəbullar həyata keçirməsini, şahmat oynamasını əyani şəkildə nümayiş etdirir. Bu hissədə Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xan Müştağın təşkil etdiyi ədəbi məclislərdə istifadə olunan ud musiqi aləti, Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xanın taxtının tarixi mənbələrdə olan təsvirləri əsasında 2014-2015-ci illərdə hazırlanmış replikası, Şəki Xan Sarayındakı miniatür təsvirlər əsasında hazırlanmış xanın geyimi təqdim olunur. Bununla yanaşı, xan otağını gözəl şahmat oyunu ilə hamını heyran edən Məhəmmədhüseyn xanın şahmat taxtası, onun daima oxuduğu “Qurani-Kərim” bəzəyir. Otaqda XVIII əsrdə istifadə olunmuş Şəki xanlığının bayrağı və Şəki xanı Səlim xanın döyüş bayrağı da nümayiş etdirilir. Xan otağında “Müştaq” təxəllüsü ilə şeirlər yazan və o dövrün məşhur şairləri ilə məktublaşan Məhəmmədhüseyn xanın yazı masası da təqdim olunur.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

VİDEO

Şəki Xan məscidi kompleksi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub YENİLƏNİB VİDEO

Vyanada “Arzu balıq dastanı” təqdim olunub

Macarıstanda əhalinin sayı azalır

Ürək və beyin üçün diş sağlamlığına diqqət edilməlidir – Professor məsləhəti

Ermənistan Fransanın Cənubi Qafqazda neokolonializm siyasəti yeritməsi üçün bir vasitə olub ŞƏRH

Avropa İttifaqı ölkələrindən Azərbaycana minik avtomobillərinin tədarükü artıb

Azərbaycanla Mərakeş arasında nəqliyyat sahəsində əlaqələrin inkişaf perspektivləri müzakirə edilib

Azərbaycan yeni mərhələdə qarşısına qoyduğu prioritet məqsədlərə doğru inamla irəliləyir ŞƏRH

Corc Mayklın təsviri olan şəxsi kolleksiya sikkəsi buraxılıb

İsrailli ravvin ABŞ-ın Beynəlxalq Dini Azadlıq Komissiyasını Azərbaycanla bağlı qərəzli mövqeyinə görə qınayıb

Azərbaycan iqlim dəyişikliklərinin fəsadlarına qarşı mübarizəyə daim öz töhfələrini verir - RƏY

Qusarda gənc qiraətçilərin beynəlxalq müsabiqəsinin dördüncü regional mərhələsi baş tutub

Türkiyə Kuboku: “Beşiktaş” “Konyaspor”a qalib gələrək yarımfinala vəsiqə qazanıb

XII Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forumunun iştirakçılarına

Türkiyə Kuboku: “Trabzonspor” yarımfinala vəsiqə qazanıb

Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyin müstəqil fəaliyyətə başlamasının ildönümü qeyd edilib

Azərbaycan Kuboku: "NTD-Indiqo" və "Sərhədçi" komandaları qalib olub

Roma Papası Fransisk xəstəxanaya yerləşdirilib

Bərdədə baş verən qəzada ölən və yaralananların kimliyi məlum olub YENİLƏNİB

Müdafiə Nazirliyi: Ermənistanın dezinformasiya maşını fəaliyyətini davam etdirir

Naxçıvanda şagirdlər arasında “Robotunu yarat” müsabiqəsi keçirilib

“Qarabağ mədəniyyəti” adlı ədəbi-bədii tədbir təşkil olunub YENİLƏNİB

Premyer Liqa: “Qarabağ” səfərdə “Qəbələ”ni darmadağın edib

Tacikistan nümayəndə heyəti DOST İnklüziv İnkişaf və Yaradıcılıq Mərkəzində olub

Azərbaycanın güllə atıcıları Avropa çempionatında növbəti medalı qazanıblar

Böyük Britaniyanın Azərbaycandakı səfiri Qazaxda səfərdə olub

Azərbaycan-Türkiyə elmi əlaqələrinin yeni səhifəsi

XII Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forumu keçirilib

Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin məzarı abadlaşdırılır

Xaçmazda daşıyıcı qaz xəttində sızma aradan qaldırılıb

"Qarabağ"ın əsas hücumçusu zədələnib

Mişel Lolo: Numeada dinc aksiyada saxlanılan fəallarımızın azad olunmalarını tələb edirik

Yüksək Liqa: "Gəncə"dən sürpriz qələbə

İmişlidə özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində qurulmuş təsərrüfatlara baxış olub

AMEA-nın prezidenti: Türkiyə-Azərbaycan Universitetinin fəaliyyətə başlaması böyük hədəflərə hesablanmış layihədir

Daha iki qanun layihəsi parlamentin plenar iclasına tövsiyə edilib

Hesablama Palatası Gəncə Şəhər Birləşmiş Xəstəxanasında nöqsanlar aşkarlayıb

Milli Məclisdə “Ölkənin su təsərrüfatı: problemlər və yeni çağırışlar” mövzusunda dinləmə keçirilib YENİLƏNİB

Moskva Ermənistanı KTMT-nin tamhüquqlu üzvü hesab edir

Azərbaycan nəqliyyat ekosisteminin formalaşdırılması prosesinə Çin şirkətinin cəlb edilməsində maraqlıdır

® ABB daha bir vacib maliyyə xidmətini də rəqəmsallaşdırıb!

Beynəlxalq konfransda ölkəmizdə insan hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində görülən işlər barədə məlumat verilib

AMADA rəsmiləri WADA-nın konfransında iştirak edirlər

Azərbaycanın və Almaniya xarici işlər nazirləri regionda normallaşma və sülh prosesini müzakirə ediblər

Azərbaycan Paralimpiya Oyunlarına növbəti lisenziyanı qazanıb

Dimitri Genegi: 36 il əvvəl imzalanan dekolonizasiya sazişi hələ də həyata keçirilməyib

Hesablama Palatası: Dövlət Agentliyinin satınalma müqaviləsi üzrə ödəmələrində Vergi Məcəlləsinin tələbləri gözlənilməyib

Azərbaycan həndbol millisi seçmə mərhələdə ilk qələbəsini qazanıb

Xorvatiyada Xocalı soyqırımı ilə bağlı konfrans keçirilib

Rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri alman şirkətlərinin nümayəndələri ilə görüşüb

Azərbaycan və Səudiyyə Ərəbistanı turizm sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə edib

Biznes Mühiti və Beynəlxalq Reytinqlər üzrə Komissiyanın “Əmək bazarı” işçi qrupunun iclası keçirilib

Mariya Zaxarova: Kommunikasiyaların açılması üzrə üçtərəfli işçi qrupunun işi İrəvanın mövqeyinə görə ləngiyib

® Ünsiyyət hər kəs üçün: indi jest dilini öyrənmək daha rahat olub

Qarabağ Universitetində proqram rəhbəri vəzifəsi üzrə vakansiya elan edilib VİDEO

AFFA İcraiyyə Komitəsinin təxirə salınmış iclasının vaxtı açıqlanıb

Türk investorlar Naxçıvanda baramaçılıq və ipəkçilik sahələrinə maraq göstərirlər

Kuba Respublikasının Prezidenti Migel Dias-Kanel Bermudesdən

“Ağbaba - Şörəyel İkinci Dünya savaşında həlak olanlar və itkin düşənlər” kitabının təqdimatı olub

Azərbaycan Gürcüstana benzin və dizel yanacağı ixrac edən ölkələr sırasında dördüncüdür

BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramının icraçı direktoru Sindi Makkeyndən

Xocalı soyqırımının 32-ci ildönümü ilə bağlı ümumukrayna onlayn konfransı keçirilib

AFFA hakimlər üçün seminar təşkil edib

“Azercell” azərbaycanca rəqəmsal məzmunu zənginləşdirməyə davam edir

Avstraliyada meşə yanğınları səbəbindən 30 min nəfər təxliyə ediləcək

"Araz Vadisi İqtisadi Zonası"nda quru inşaat qarışıqlarının istehsalı müəssisəsi yaradılacaq

RF XİN: Moskva İrəvan aeroportundan sərhədçiləri çıxarmaq təklifini dost addımı hesab etmir

Yüksək Liqa: “Abşeron” lideri məğlub edib

Qaradağda yerləşən bir sıra obyektlərdə içməli sudan qanunsuz istifadənin qarşısı alınıb

Elmi şuranın növbəti iclası keçirilib - rektor prioritet istiqamətləri açıqlayıb

BMCMİ əməkdaşlarının saxladığı 12 nəfərdən 46 kiloqram narkotik vasitə aşkarlanıb VİDEO

Gəncədə keçirilən əmək yarmarkasında 100-ə yaxın vakansiya təqdim olunub

UNEC ilə Kutaisi Beynəlxalq Universiteti arasında əməkdaşlıq imkanları müzakirə edilib

Bakıda NATO-nun Birgə Qüvvələr Komandanlığı “Hərbi tibb kursu” keçirir

Laçında daha 24 ailəyə evlərinin açarları təqdim olunub YENİLƏNİB FOTO VİDEO

İnternet bankçılıq xidmәtlәri vasitәsilә aparılan müştәri köçürmәlәrinin hәcmi artıb

Milli Ödəniş Sistemi vasitəsilə aparılmış əməliyyatların həcmi açıqlanıb

Siyəzəndə avtomobil yolu yenidən qurulub

Çin ABŞ-ı Tayvana silah satışını dayandırmağa çağırır

Müxtəlif məktəblərin müəllimləri bir məktəbdə nümunəvi dərslər keçiblər

Berlində Azərbaycanın və Ermənistanın xarici işlər nazirləri arasında görüş keçirilib

Koronavirus hər hansı infeksion xəstəliyin törədicisindən daha yoluxucudur

Dmitri Savelyev: Xocalı hadisələrinə soyqırımından başqa ad vermək çətindir

“SİMA İmza” ilə mağazaya getmədən kreditlə məhsul almaq mümkün olub

“Sabah”ın futbolçusu karyerasını İsraildə davam etdirə bilər

Səudiyyə Ərəbistanı Ukrayna müharibəsində vasitəçilik missiyasını davam etdirəcək

Ötən il Azərbaycanda “ApplePay” və “GooglePay” vasitəsilə 2,7 milyard manatlıq ödəniş edilib

Ukrayna öz ərazisində əcnəbi hərbçilər yerləşdirilməsi barədə müraciət etməyib

Britaniya hökuməti deputatların təhlükəsizliyinə 31 milyon funt sterlinq ayırır

Ötən il ödəniş kartları ilə aparılan nağdsız ödənişlərin böyük hissəsi elektron ticarət əməliyyatlarının payına düşüb

Baş prokuror Qaradağ rayonunda vətəndaşlarla görüşüb

“Klivlend Kavalyers”in basketbolçusu NBA tarixinə düşüb

Vitse-spiker Adil Əliyev gələcəyin müəllimləri ilə görüşüb

Ötən il Xəzər dənizinin çirklənməsinə səbəb olan min tondan çox kağız və plastmas təkrar emala göndərilib

Mədəniyyət naziri Adil Kərimli Zaqatalada vətəndaşları qəbul edəcək

Xocalı soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsi Peru Konqresində anılıb

Xocalı faciəsi ilə əlaqədar Sloveniyanın paytaxtında maarifləndirmə aksiyası keçirilib

Prezident İlham Əliyev Alman İqtisadiyyatının Şərq Komitəsinin sədrinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib YENİLƏNİB VİDEO

Tərtərdə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Elman Hüseynovun xatirəsi anılıb

“TEKNOFEST-2024” festivalı ilə bağlı tələbələrə məlumat verilib

“Alibaba” şirkəti ilə yerli məhsulların beynəlxalq elektron ticarət platformasına çıxarılması müzakirə olunub