Qazaxıstanlı ekspert : Özəl sektorun sərmayələri Orta Dəhlizin nəqliyyat potensialını gücləndirir
Bakı, 13 oktyabr, AZƏRTAC
Özəl sektor Orta Dəhlizin inkişafında getdikcə daha vacib rol oynayır, Qazaxıstan, Azərbaycan və regionun digər ölkələrində terminallar, logistika mərkəzləri və multimodal infrastruktur inşa edir. Özəl sektordan investisiyaların cəlb edilməsi marşrutun tutumunu artıracaq və yükdaşımaları imkanlarını genişləndirəcək.
Bu barədə AZƏRTAC-a müsahibəsində Qazaxıstanın nəqliyyat və təhlükəsizlik üzrə eksperti Dastan Ospanov bildirib.
Onun sözlərinə görə, Orta Dəhliz tədricən dövlət infrastruktur layihəsindən daha çox özəl investisiyalar üçün məkana çevrilir: “Orta Dəhlizin inkişafında özəl sektorun rolu artıq konkret layihələrdən istifadə etməklə qiymətləndirilə bilər. Biz bunları həm Qazaxıstanda, həm də Azərbaycanda görürük. Bu, Orta Dəhlizin tədricən dövlət infrastruktur layihəsindən daha çox özəl investisiyalar bazarına çevrildiyini göstərir”.
Ekspert əlavə edib: “Buna yaxşı bir nümunə Qazaxıstanın “PTC Holding” şirkətidir. Şirkət öz vəsaiti hesabına Qazaxıstan və Çin sərhədində “Dostyk TransTerminal” obyektini inşa edib. Terminala və əlaqəli dəmir yolu infrastrukturuna qoyulan özəl investisiya 52 milyon dollardan çox olub və bununla da onun tutumu ildə 320.000 TEU-ya (iyirmi fut ekvivalent vahid) çatdırılıb. Daha sonra şirkət birbaşa Orta Dəhlizin qərb hissəsinə qədər genişlənib və Gürcüstanda “Poti TransTerminal” obyektinin yaradılmasında Azərbaycan və Gürcüstan müəssisələri ilə əməkdaşlıq edib. Beləliklə, özəl operator tədricən Çin-Qazaxıstan sərhədindən Qara dənizə qədər öz infrastruktur zəncirini qurur”.
Qazaxıstanlı ekspert, həmçinin Azərbaycanda özəl logistika infrastrukturunun inkişafını da vurğulayıb. O, bu cür layihələrin müxtəlif nəqliyyat növlərinin inteqrasiyasına və beynəlxalq tərəfdaşların cəlb edilməsinə imkan verdiyinə inanır.
“Ən bariz nümunələrdən biri özəl “Silk Way Group”dur. Şirkət Ələt Aazad İqtisadi Zonasında “Silk Way Cargo Village” və “Alat Logistics Center”i inkişaf etdirir. Konsepsiya anbar logistikasının, avtomobil və dəmir yolu nəqliyyatının, hava yükdaşımalarının vahid multimodal mərkəzə inteqrasiyasını nəzərdə tutur.
Eyni zamanda, təkcə anbar kompleksindən söhbət getmir. “Silk Way Group” beynəlxalq operator “dnata” ilə birlikdə yeni Ələt aeroportunda yük və yerüstü xidmətləri idarə etmək üçün müəssisə yaradır. Hava limanının yük infrastrukturunun ildə 400 min tondan çox yük daşıması gözlənilir. Bu, Azərbaycan özəl kapitalının beynəlxalq strateji tərəfdaşı necə cəlb etdiyinin və birbaşa Orta Dəhlizdə yeni logistika aktivi yaratmasının yaxşı nümunəsidir”, -deyə Dastan Ospanov bildirib.
Ekspert hesab edir ki, marşrutun daha da inkişafı üçün biznesin yalnız terminal və anbarların tikintisində deyil, həm də Xəzər dənizi üzərindən dəniz nəqliyyatının təşkilində iştirakını genişləndirmək lazımdır.
O əlavə edib: “Dövlətlər dəmir və avtomobil yolları, sərhəd infrastrukturu tikir və dəhlizin fəaliyyəti üçün əsas şərtləri təmin edir. Özəl müəssisələr bu sistemi kommersiya aktivləri - terminallar, anbarlar, konteynerlər, platformalar, gəmilər, nəqliyyat vasitələri donanması, xidmət şirkətləri və rəqəmsal həllər ilə zənginləşdirməlidir”.
Ekspertin sözlərinə görə, növbəti perspektivli seqment Xəzər dənizidir. “Özəl investorlara Qazaxıstan-Azərbaycan marşrutlarında Ro-Ro və Ro-Pax gəmilərinin alınması və istismarı layihələri, eləcə də ixtisaslaşmış terminallar, xidmət bazaları və müşayiət olunmayan yarımqoşqular üçün infrastruktur təklif oluna bilər. Hazırda yeni özəl operatorların formalaşdırılması üçün imkanlar məhz buradadır”, - deyə o vurğulayıb.
Qazaxıstanlı ekspertin fikrincə, beynəlxalq kapitalı cəlb etmək üçün investorlara aydın maliyyə göstəriciləri və inkişaf perspektivləri olan konkret layihələr təklif etmək lazımdır: “Bu səbəbdən investorlara sadəcə mücərrəd Orta Dəhlizin inkişafında iştirak deyil, konkret layihələr - 20-30 milyon dollar dəyərində terminal, bir neçə Ro-Ro gəmisinin alınması, konteyner və platforma vaqonları donanması, anbar kompleksi, logistika operatoru və ya mövcud gəmiçilik şirkətində pay təklif olunmalıdır. Hər bir layihənin müəyyən edilmiş yük bazası, kapital xərcləri, gəlir proqnozu, EBITDA (şirkətin mənfəətinin analitik göstəricisi), geri ödəmə müddəti və investorların çıxış mexanizmi olmalıdır”.
D. Ospanov sözlərini yekunlaşdırıb: “PTC Holding”, “TransExpeditions” və “Wintrans Shipping” şirkətlərinin, eləcə də “Silk Way Group”, “Absheron Logistics Center” və digər özəl operatorların layihələri göstərir ki, belə bir model artıq yaranmaqdadır. Növbəti vəzifə onu bütün Orta Dəhlizdə genişləndirməkdir”.
Müxbir – Pərvanə Qafarova
Bölmənin digər xəbərləri
