Bakı, 21 oktyabr, AZƏRTAC

Ötən əsrin sonlarında baş verən geosiyasi dəyişikliklər nəticəsində dünyanın siyasi xəritəsində müstəqil türk dövlətlərinin yaranması Türk dünyası üçün yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Siyasi çoxqütblülük, iqtisadi və informasiya qloballaşması proseslərinin inkişafı şəraitində türk xalqlarının daha çox birlikdə hərəkət etməsi zərurəti meydana çıxdı, ötən dövr ərzində ölkələrarası münasibətlər inkişaf etdi. Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) qurulması isə bu quruma üzv olan ölkələr arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi və daha sıx inteqrasiya prosesləri üçün yeni imkanlar açdı.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Türk Akademiyasının prezidenti akademik Şahin Mustafayev söyləyib. O bildirib ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı bu gün 160 milyondan çox insanın yaşadığı geniş bir coğrafiyanı əhatə edən, böyük iqtisadi və elmi potensiala, enerji resurslarına, nəqliyyat yollarına və müasir hərbi imkanlara malik üzv ölkələrinin milli maraqları istiqamətində müxtəlif sahələrdə beynəlxalq əməkdaşlığın güclənməsinə xidmət edir və qlobal əhəmiyyətli bir quruma çevrilməkdədir. Bu prosesə təsir edən həlledici faktorlar sırasında lider amilinin rolu xüsusi olaraq diqqəti cəlb edir: “Türk dövlətləri liderlərinin uzaqgörənliyi və siyasi iradəsi sayəsində qarşılıqlı münasibətlər ildən-ilə genişlənir, bir çox sahələrdə inteqrasiya prosesləri intensiv xarakter alır. Bu mənada Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin türk dövlətləri arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və dərinləşdirilməsi sahəsində göstərdiyi xidmətlər müstəsna əhəmiyyətə malikdir”.

Akademik qeyd edib ki, Azərbaycanın son onilliklərdə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə dəniz nəqliyyatı, dəmir yolları, neft və qaz boruları, kommunikasiya xətlərinin çəkilməsi sahəsində həyata keçirdiyi irihəcmli iqtisadi layihələr, əslində, türk dövlətləri arasında sıx iqtisadi əlaqələrin inkişafına xidmət edir.

Ş.Mustafayev deyib: “Prezident İlham Əliyev ali dövlət vəzifəsində fəaliyyətinin ilk günlərindən başlayaraq türk dövlətləri ilə konstruktiv əməkdaşlıq münasibətlərinin qurulmasının Azərbaycanın xarici siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri olduğunu nümayiş etdirib. Bu strateji mövqe türk dövlətləri arasında inteqrasiya əsaslı tərəfdaşlıq əlaqələrinin yaranmasında, qardaş ölkələrlə sıx siyasi, iqtisadi, mədəni, elmi əlaqələrin güclənməsi və həyata keçirilməsində həlledici rol oynayıb. Prezident İlham Əliyev TDT-nin təsisçi dövlətlərinin başçılarından biri kimi daim təşkilat çərçivəsində əməkdaşlığın daha da inkişafı məqsədilə mühüm təşəbbüslərlə çıxış edib. Türk dövlət başçılarının 2009-cu ildə Naxçıvanda keçirilən IX Zirvə görüşündə qəbul edilən Naxçıvan Bəyannaməsi ilə Türkdilli Ölkələrin Əməkdaşlıq Şurasının (Türk Şurası) yaradılması Azərbaycan dövlətinin və Prezidentinin bu prosesə dəstəyinin bariz nümunəsidir. Həmçinin Azərbaycan dövlətinin başçısının 2014-cü ildə Bodrumda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının IV Zirvə toplantısı zamanı Türk İnvestisiya Fondunun yaradılması ilə əlaqədar təşəbbüs irəli sürməsi iqtisadi əlaqələrin inkişafına güclü təkan verib.

Türk Dövlətləri Parlament Assembleyasının və Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun qərargahlarının Bakıda yerləşməsi də Azərbaycanın Türk dünyasının inteqrasiyasına verdiyi böyük önəmin konkret təzahürüdür.

Prezident İlham Əliyev TDT-nin əhəmiyyətli inkişaf yolu keçdiyini, üzv ölkələr arasında hərtərəfli əməkdaşlığın inkişafında mühüm rol oynadığını, xalqlarımız arasında dostluq və qardaşlıq əlaqələrinin daha da dərinləşməsinə xidmət göstərdiyini, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsində böyük önəm kəsb etdiyini bütün bəyanatlarında daim vurğulayır.

Azərbaycan Prezidenti TDT-nin üzvü olan ölkələrdən kənarda yaşayan türklərin hüquqları, təhlükəsizliyi və milli kimliyinin qorunması kimi məsələləri də təşkilat çərçivəsində daimi əsasda diqqətdə saxlamağın vacibliyini hər fürsətdə dilə gətirir. Bu mənada Azərbaycan Respublikasının Prezidenti 2022-ci ildə Səmərqənddə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Zirvə görüşündə bu məsələnin əhəmiyyətini vurğulayaraq qeyd edib ki, Türk dünyası böyük bir ailədir. Bu ailə təkcə müstəqil türk dövlətlərindən ibarət deyil, onun coğrafi sərhədləri daha genişdir”.

Azərbaycan Prezidentinin türk dövlətləri arasında elmi və ədəbi-ictimai əlaqələrin inkişafına olduqca yüksək qiymət verdiyini və bu münasibətlərin daha da genişlənməsinə xüsusi qayğı göstərdiyini diqqətə çatdıran akademik deyib: “Azərbaycan dövlətinin başçısının diqqəti sayəsində 2008-ci ilin fevral ayında Bakı şəhərində dünyaşöhrətli qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatova həsr olunmuş tədbirlər (Çingiz Aytmatov həftəsi) keçirilib. Azərbaycanda Çingiz Aytmatovun həyatı və yaradıcılığı haqqında qiymətli elmi əsərlər nəşr edilib. Prezident İlham Əliyev, həmçinin tanınmış qazax yazıçısı və mütəfəkkiri Oljas Süleymenovun ədəbi-ictimai fəaliyyətinə, ölkəmizlə əlaqələrinə hər zaman yüksək qiymət verir və bu münasibətlərin inkişaf etdirilməsinə diqqət yetirir.

Azərbaycan Prezidentinin Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı, DNT sahəsində mühüm kəşfləri ilə tanınan, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü, dünyaşöhrətli alim Əziz Səncəri və Türkiyənin “Baykar” şirkətinin texniki direktoru Səlçuk Bayraktarı qəbul etməsi, “Əziz Səncər, Selçuk Bayraktar kimi insanlar gənclər üçün örnəkdir” deməsi onun tərəfindən Türk dünyasında elmi-texniki tərəqqiyə nə qədər yüksək qiymət verildiyinin bariz göstəricisidir. Qazaxıstanın paytaxtı Astana şəhərində yerləşən, türk xalqlarının tarixi, dili, ədəbiyyatı və mədəniyyəti sahəsində elmi tədqiqatlar apararaq türk dövlətləri arasında elmi əlaqələrin inkişafına öz töhfəsini verən Türk Akademiyasının fəaliyyəti də Prezident İlham Əliyevin xüsusi diqqət və qayğısı ilə əhatə olunub”.

Akademik Şahin Mustafayev vurğulayıb ki, 2020-ci ildə Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı Zəfər nəticəsində Qarabağın azad edilməsi sadəcə Azərbaycanın deyil, bütün Türk dünyasının tarixində dönüş nöqtəsidir: “Təsadüfi deyil ki, müharibədən bir il sonra İstanbulda keçirilən Zirvə görüşündə ölkəmizin başçısı Qarabağın azad edilməsi işində göstərdiyi səylərə və Türk birliyinin daha da güclənməsi işinə töhfələrinə görə Türk Dünyasının Ali Ordeninə layiq görülüb.

Hazırda Azərbaycanın xarici siyasətində Türkiyə və Mərkəzi Asiya türk dövlətləri ilə ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi xüsusi yer tutur. Bu əlaqələrin genişləndirilməsinin ən böyük göstəricisi kimi son bir il ərzində Prezident İlham Əliyevin Mərkəzi Asiya ölkələrinə, həmçinin həmin ölkələrin başçılarının Azərbaycana səfərlərini nümunə göstərmək olar. Bu əlaqələrin inkişaf etdirilməsi təkcə Azərbaycan üçün deyil, həm də bütün Türk dünyası üçün böyük önəm kəsb edir. Prezident İlham Əliyev bu səfərləri zamanı dövlətlərarası əlaqələrin gücləndirilməsində ortaq mədəni köklərin xüsusi əhəmiyyətə malik olduğunu qeyd edərək bu münasibətlərin vacibliyinə diqqət çəkir: “Otuz ildən artıqdır ki, biz müstəqil dövlətlər kimi həm ikitərəfli, həm çoxtərəfli formatda fəal şəkildə qarşılıqlı fəaliyyət aparırıq, bir-birimizin müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü dəstəkləyirik, iqtisadi əlaqələri fəal şəkildə inkişaf etdiririk”.

Qeyd olunan məsələlər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin türk dövlətləri arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsi istiqamətində göstərdiyi müstəsna xidmətlərlə böyük və tarixi bir missiyanı həyata keçirdiyini deməyə əsas verir”.