Bakı, 17 iyul, AZƏRTAC

İyulun 17-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında (AMEA) Azərbaycan milli mətbuatının yaranmasının 150 illiyinə həsr edilmiş “Azərbaycan mətbuatının inkişaf və vəzifələri” mövzusunda konfrans keçirilib. Tədbir AMEA Rəyasət Heyəti, AMEA Azad Həmkarlar İttifaqı, Elm və Təhsil Nazirliyi Elmi Təşkilatların Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Komitəsi, YAP Yasamal rayon təşkilatı və Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun birgə təşəbbüsü ilə baş tutub.

Əvvəlcə tədbir iştirakçıları Ulu Öndər Heydər Əliyevin və milli mətbuatımızın banisi Həsən bəy Zərdabinin büstləri önünə tər gül dəstələri düzüb, onların xatirəsini ehtiramla yad ediblər.

AZƏRTAC xəbər verir ki, konfransı AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli açaraq əsası 1875-ci il iyulun 22-də “Əkinçi” qəzetinin ilk nömrəsinin nəşri ilə qoyulan milli mətbuatımızın keçdiyi çətin və şərəfli yola nəzər salıb, Azərbaycanda sağlam və peşəkar mətbuatın formalaşması, söz və mətbuat azadlığının təmin edilməsində Ulu Öndər Heydər Əliyevin rolundan danışıb. Bildirib ki, dahi liderin 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdışı mətbuatımızın inkişaf tarixində yeni mərhələ açıb. 1998-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən Azərbaycan mətbuatının üzərindən dövlət senzurasının ləğv edilməsi ilə ölkəmizdə söz və mətbuat azadlığının əsası qoyulub və bu, mətbuatın inkişafına ciddi təkan verib.

“Prezident İlham Əliyev bütün sahələrdə olduğu kimi, mətbuata qayğıda da Ümummilli Liderin ənənələrini layiqincə davam etdirir”, – deyən akademik İsa Həbibbəyli son illərdə dövlətimizin başçısının genişmiqyaslı fəaliyyəti çərçivəsində Azərbaycan mətbuatının öz inkişafını ən yüksək səviyyədə təmin etdiyini, Vətən müharibəsi dövründə medianın haqq səsimizin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında, saxta məlumatların ifşasında xüsusi fəaliyyəti ilə seçildiyini vurğulayıb. AMEA rəhbəri bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında” 2025-ci il 25 aprel tarixli Sərəncamı müstəqil mətbuatın inkişafının ölkə rəhbərinin diqqət mərkəzində saxladığı prioritet sahələrdən olduğunu bir daha təsdiqlədi.

AMEA rəhbəri görkəmli maarifçi Həsən bəy Zərdabinin yaratdığı “Əkinçi” qəzetinin Azərbaycanda yeni düşüncənin, müasirliyin “əkinçi”si kimi tarixə düşdüyünü söyləyib. O, qəzetin iki il fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq Azərbaycanda ictimai fikrin canlanmasına, milli düşüncənin genişlənməsinə, milli ideologiyamızın yaranması prosesinə təkan verdiyini bildirib. “Əkinçi” müəlliflərinin bir və ya bir neçə təxəllüsdən, imzadan istifadə etdiklərini deyən AMEA prezidenti yazarlardan Əliqulu Novruzov, İsa Sultan Şahtaxtinski, Abbas bəy Haqverdiyev, Mirzə Məsum və başqalarının qəzetdə imzasız yazılarının dərc olunduğunu diqqətə çatdırıb.

Akademik İsa Həbibbəyli qeyd edib ki, “Əkinçi”dən sonra işıq üzü görən qəzet və jurnallarımız Zərdabi yoluna və məramına sadiq qalmağa çalışdılar. “Ziya”, “Ziyayi-Qafqaziyyə”, “Kəşkül”, “Şərqi-Rus”, “Həyat”, “Füyuzat”, “Dəbistan”, “İrşad”, “Tazə həyat”, “Molla Nəsrəddin”, “Tərəqqi”, “Həqiqət”, “Məktəb” kimi onlarla qəzet və jurnal ötən əsrin əvvəllərində anadilli mətbuatımızın sonrakı tarixini yaradıb.

AMEA rəhbəri Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsi tərəfindən satirik mətbuatımızın zirvəsi hesab edilən “Molla Nəsrəddin” ensiklopediyasının ilk dəfə nəşrə hazırlandığını bildirib. O, şöbə tərəfindən, həmçinin “Ziyayi-Qafqaziyyə”, “Ziya”, “Kəşkül”, “Bəhlul”, “Arı”, “Mirat”, “Məşəl”, “Kəlniyyət” kimi mətbuat orqanlarının latın qrafikalı əlifbaya transliterasiya edilərək nəşr olunduğunu söyləyib. Alim bu il ADA Universitetinin dəstəyi ilə “Əfkari-mütəəllimin” məktəbli (1919), “Babayi-Əmir” satirik (1915-1916) və “Məktəb” elmi-pedaqoji (1911-1920) jurnallarının da transliterasiya edildiyini diqqətə çatdırıb. O, uzun müddət tarixi biliklərin əski əlifbada yazılması səbəbindən geniş kütləyə əlçatan olmayan bu jurnalların həm nəzəri bilik, həm də tarixi kontekst baxımından əhəmiyyətli olduğunu vurğulayıb.

“Müasir dövrdə internet mediası və sosial şəbəkələr istənilən sahədə ictimai fikri yönləndirən əsas vasitəyə çevrilib”, - deyən AMEA rəhbəri onu da qeyd edib ki, sosial şəbəkələr alimlərin öz istinadlarını hesablamasında, istinadların sayının artırılmasında, həmçinin elmi-analitik məlumatların ötürülməsi və informasiya mübadiləsinin aparılmasında xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

AMEA-da da ictimaiyyətlə əlaqələr işinin təşkilinə xüsusi diqqət yetirildiyini söyləyən akademik İsa Həbibbəyli bu istiqamətdə Rəyasət Heyəti aparatının İctimaiyyətlə əlaqələr, mətbuat və informasiya şöbəsinin fəaliyyətinin seçildiyini, şöbə tərəfindən “Elm və həyat” jurnalının, “Elm” qəzetinin, akademiyanın saytında 3 dildə informasiyanın mütəmadi olaraq cəmiyyətə və dünyaya təqdim edildiyini vurğulayıb.

Sonra YAP Yasamal rayon təşkilatının sədri Bəxtiyar Nəbiyev çıxış edərək Azərbaycan mətbuatının “Əkinçi” qəzetinin bəyan etdiyi prinsipləri rəhbər tutaraq böyük inkişaf yolu keçdiyini bildirib. Diqqətə çatdırıb ki, XX əsrin sonlarında müstəqilliyini bərpa etmiş Azərbaycanda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilmiş demokratik islahatlar bütün sahələrdə olduğu kimi, milli informasiya resurslarının inkişafında da əsaslı dönüş yaradıb. Söz və məlumat azadlığının təmin edilməsi, mütərəqqi qanunvericilik bazasının formalaşdırılması, redaksiyaların müstəqilliyinin gücləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən sistemli tədbirlər nəticəsində Azərbaycan mediası sürətli inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub.

Bəxtiyar Nəbiyev diqqətə çatdırıb ki, Ümummilli Liderin mətbuatla bağlı həyata keçirdiyi tədbirlər Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Müasir dövrdə media sahəsində islahatların dərinləşməsi, Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılması, “Media haqqında” Qanunun qəbulu dövlətimizin başçısının bu sahəyə verdiyi qiymətin təzahürüdür.

Tədbirdə, həmçinin görkəmli jurnalist, Bakı Dövlət Universitetinin Milli mətbuat tarixi kafedrasının müdiri professor Cahangir Məmmədli, Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsinin müdiri professor Vüqar Əhməd, həmin şöbənin baş elmi işçisi filologiya elmləri doktoru Gülbəniz Babayeva, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının İctimaiyyətlə əlaqələr, mətbuat və informasiya şöbəsinin müdiri filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Ağahüseyn Şükürov, Gəncə bölməsinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Zakir Muradov, Əməkdar jurnalist Xalid Niyazov, Şirməmməd Hüseynovun ömür-gün yoldaşı, AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun baş mütəxəssisi Ülkər Hüseynova, AMEA Azad Həmkarlar İttifaqının sədri siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Sənan Həsənov və Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun şöbə müdiri fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyeva çıxış edərək Azərbaycan mətbuat tarixinin zəngin irsindən danışıb, informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi dövrdə media işçilərinin üzərinə daha böyük məsuliyyətin düşdüyünü bildiriblər.

Sonda akademiyada çalışan bir qrup media işçisinə AMEA-nın təşəkkürnaməsi, həmçinin YAP Yasamal rayon təşkilatının, AMEA Azad Həmkarlar İttifaqının və Humanitar Elmlər Bölməsinin fəxri fərmanı və təşəkkürnamələri təqdim olunub.