Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində növbəti mərhələ ortaq regional gücün formalaşdırılmasıdır RƏY
Bakı, 25 avqust, AZƏRTAC
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin növbəti mərhələsi “qardaşlıq və siyasi etimad” mərhələsindən “ortaq regional iqtisadi güc” mərhələsinə keçidlə xarakterizə olunmalıdır. Bunun üçün iki ölkənin mövcud üstünlükləri bir-birini tamamlayan mühüm imkanlar yaradır. Azərbaycan Xəzər dənizi, Cənubi Qafqaz və Türkiyə üzərindən Avropa bazarlarına çıxış imkanına malik olduğu halda, Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın ən böyük bazarlarından birinə, geniş istehsal potensialına və regionun mərkəzində yerləşən mühüm coğrafi mövqeyə sahibdir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü Cavid Vəliyev deyib.
O qeyd edib ki, Azərbaycanın 2025-ci ilin noyabrında Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının məşvərət görüşlərinə tamhüquqlu iştirakçı kimi qəbul edilməsi Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin, eləcə də Bakı ilə Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin struktur baxımından yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Bu proses iki ölkənin əməkdaşlığı üçün yalnız siyasi və diplomatik deyil, həm də daha geniş iqtisadi imkanlar yaradır: Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin yeni formatda inkişafı Özbəkistanla münasibətlərə əlavə strateji məzmun verir. Bakı ilə Daşkənd arasında mövcud yüksək siyasi etimad artıq konkret iqtisadi layihələr və regional təşəbbüslərlə tamamlanmalıdır. Bu baxımdan ən böyük imkanlardan biri Orta Dəhlizin sadəcə tranzit marşrutu deyil, “istehsal dəhlizi”nə çevrilməsidir. Hazırda Orta Dəhliz daha çox Çin–Mərkəzi Asiya–Xəzər–Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə–Avropa marşrutu kimi təqdim olunur. Lakin növbəti mərhələdə Azərbaycan və Özbəkistan bu nəqliyyat xəttini ortaq istehsal və logistika ekosisteminə çevirə bilərlər. Yəni məqsəd yalnız Özbəkistanda istehsal olunan məhsulların Azərbaycan üzərindən Avropaya daşınması olmamalıdır. Əsas hədəf istehsalın, logistikanın, emalın, investisiyanın və xidmətlərin vahid regional iqtisadi zəncirə birləşdirilməsidir.
C.Vəliyev bildirib ki, bunun üçün Azərbaycan–Özbəkistan birgə investisiya fondunun daha aktiv və praktiki mexanizmə çevrilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun sözlərinə görə, investisiya mexanizmlərinin gücləndirilməsi iki ölkənin biznes dairələrinin qarşılıqlı fəaliyyətini genişləndirə və daha böyük ortaq layihələrin maliyyələşdirilməsinə imkan yarada bilər. Azərbaycanın və Özbəkistanın iqtisadi potensialları bir-birini tamamlayır. Özbəkistanın böyük daxili bazarı, istehsal imkanları və Mərkəzi Asiya bazarlarına çıxışı, Azərbaycanın isə nəqliyyat, logistika və Avropa bazarlarına çıxış imkanları birləşdirilərək üçüncü bazarlara yönəlmiş ortaq istehsal layihələri həyata keçirilə bilər. Belə əməkdaşlıq xüsusilə sənaye kooperasiyası, emal sənayesi, kənd təsərrüfatı, tekstil, maşınqayırma və digər sahələrdə yeni imkanlar yarada bilər. Bu zaman Orta Dəhlizin rolu yalnız məhsulların daşınması ilə məhdudlaşmayacaq, marşrut boyunca əlavə dəyərin formalaşmasına şərait yaradacaq. Özbəkistanın Günəş və külək enerjisi sahəsində böyük potensialı, Azərbaycanın isə Xəzər dənizində formalaşan dənizüstü bərpaolunan enerji imkanları və Avropa ilə enerji bağlantıları bir-birini tamamlayan resurslardır. Bu imkanların əlaqələndirilməsi gələcəkdə yalnız iki ölkənin deyil, daha geniş regionun enerji əməkdaşlığı üçün yeni model yarada bilər. Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialının inkişafı və Avropaya enerji ixracı istiqamətində həyata keçirdiyi layihələr, Özbəkistanın isə Günəş və külək enerjisi sahəsində geniş imkanları Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında yaşıl enerji bağlantılarının formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
“Azərbaycan-Özbəkistan əməkdaşlığının yeni mərhələsində əsas məsələ mövcud siyasi etimadı uzunmüddətli iqtisadi nəticələrə çevirməkdir. Biz artıq qardaşlıq və siyasi etimadın yüksək səviyyəsini görürük. Növbəti mərhələdə bu etimad ortaq investisiyalara, birgə istehsala, enerji layihələrinə, logistika mərkəzlərinə və üçüncü ölkələrin bazarlarına çıxan məhsullara çevrilməlidir. Belə bir modelin formalaşması Azərbaycanın və Özbəkistanın regional iqtisadi çəkisini artırmaqla yanaşı, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında daha sıx iqtisadi inteqrasiyaya da təkan verə bilər. Azərbaycanın və Özbəkistanın üstünlüklərini birləşdirməsi nəticəsində Orta Dəhliz yalnız yükdaşıma marşrutu deyil, istehsal, investisiya, enerji və logistikanın bir-birini tamamladığı vahid iqtisadi platformaya çevrilə bilər. Bu isə iki ölkənin münasibətlərini ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsindən çıxararaq daha geniş regional iqtisadi gücün formalaşmasına xidmət edər”, - deyə C.Vəliyev fikirlərini yekunlaşdırıb.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
