Bakı və Abşeronda su islahatı: strateji planlar və ekoloji dönüş - ŞƏRH
Bakı, 15 yanvar, AZƏRTAC
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə yanvarın 12-də Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026–2035-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramına həsr olunan geniştərkibli müşavirə keçirildi. Prezident İlham Əliyev çıxışında su təhlükəsizliyinin milli təhlükəsizliyin ayrılmaz tərkib hissəsi olduğunu vurğulayaraq, Bakı və Abşeron kimi sürətlə urbanizasiya olunan regionlarda su təchizatı, kanalizasiya və yağış suları sistemlərinin müasir tələblərə uyğun qurulmasının strateji əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. Bu müşavirə 2026–2035-ci illər üzrə Dövlət Proqramının konseptual çərçivəsini müəyyənləşdirən mühüm mərhələ kimi dəyərləndirilir.
Dövlət başçısı çıxışında ilk növbədə su və kanalizasiya infrastrukturunun köhnəlməsini əsas problem kimi göstərib. Qeyd olunub ki, mövcud şəbəkələrin böyük hissəsi onilliklər əvvəl inşa edilib, istismar müddətini başa vurub və artan əhali, genişlənən şəhərsalma yükünü artıq daşıya bilmir. Bu baxımdan əsas vəzifə köhnə xətlərin mərhələli şəkildə yenilənməsi, yeni magistralların və kollektorların tikilməsi, infrastrukturun real demoqrafik və urbanizasiya göstəricilərinə uyğunlaşdırılmasıdır.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında ekspert-ekoloq Gülşən Axundova deyib.
O bildirib ki, Prezident fasiləsiz içməli su təminatının hələ də bütün əhali üçün bərabər səviyyədə olmadığını da xüsusi vurğuladı. Bu məsələnin həm sosial rifah, həm də dövlətin vətəndaş qarşısında məsuliyyəti baxımından mühüm olduğu qeyd edildi. Fasiləsiz su təminatının genişləndirilməsi üçün su mənbələrinin şaxələndirilməsi, yeni su anbarlarının yaradılması və alternativ mənbələrin, o cümlədən Xəzər dənizi suyunun duzsuzlaşdırılması imkanlarının nəzərdən keçirilməsi əsas vəzifələr sırasında göstərildi. Çıxışda su itkilərinin yüksək səviyyədə olması ciddi struktur problem kimi qiymətləndirildi. Mövcud itkilərin həm iqtisadi, həm də ekoloji baxımdan yolverilməz olduğu vurğulandı. Bu problemin həlli üçün tam sayğaclaşdırmanın təmin edilməsi, rəqəmsal nəzarət və monitorinq sistemlərinin tətbiqi, qeyri-qanuni qoşulmaların aradan qaldırılması və məsuliyyət mexanizmlərinin gücləndirilməsi əsas istiqamətlər kimi müəyyən olundu.
Prezident İlham Əliyev kanalizasiya sisteminin əhatə dairəsinin yetərsizliyinə də diqqət çəkdi. Əhalinin əhəmiyyətli hissəsinin mərkəzləşdirilmiş kanalizasiya sistemindən kənarda qalmasının sanitar-gigiyenik risklər yaratdığı və torpaq, yeraltı suların çirklənməsinə səbəb olduğu qeyd edildi. Bu sahədə əsas vəzifə kanalizasiya şəbəkəsinin genişləndirilməsi, yeni yaşayış massivlərinin sistemə qoşulması və köhnə kollektorların yenilənməsidir.
“Yağış sularının idarə olunması ayrıca problem kimi ön plana çəkildi. Leysanlar zamanı subasmaların, nəqliyyatın dayanmasının və şəhər infrastrukturuna dəyən ziyanın sistemli həll tələb etdiyi bildirildi. Bu məqsədlə yağış sularının kanalizasiya sistemindən ayrılması, yeni kollektorların tikilməsi və şəhərin iqlim risklərinə davamlılığının artırılması əsas vəzifələr kimi göstərildi. Xəzər dənizinin ekoloji vəziyyəti də Prezidentin çıxışında xüsusi yer tutdu. Tullantı sularının tam təmizlənmədən dənizə axıdılmasının yolverilməz olduğu vurğulandı və bu sahədə köklü dönüşün vacibliyi qeyd edildi. Tullantı sularının 100 faiz təmizlənməsi, təmizləyici qurğuların modernləşdirilməsi və təmizlənmiş suların təkrar istifadəsi əsas ekoloji hədəflər kimi müəyyən edildi. Prezident həmçinin su sektorunda idarəetmənin müasirləşdirilməsinin vacibliyini vurğuladı. Rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin tətbiqi, vahid məlumat bazasının yaradılması, real vaxt rejimində monitorinq və dövlət–özəl tərəfdaşlığı mexanizmlərinin genişləndirilməsi dayanıqlı nəticələr üçün əsas şərt kimi qiymətləndirildi”, - deyə ekspert əlavə edib.
Gülşən Axundovanın sözlərinə görə, bu istiqamətdə atılacaq addımların ekoloji təsirləri xüsusilə əhəmiyyətlidir. İlk növbədə, tullantı sularının tam təmizlənməsi Xəzər dənizinə düşən çirklənmə yükünü kəskin azaldacaq, sahilyanı ekosistemlərin və balıq ehtiyatlarının bərpasına şərait yaradacaq. Eyni zamanda, Abşeron yarımadasında mövcud şəhər göllərinin ekoloji vəziyyəti yaxşılaşacaq, onların çirkab su anbarına çevrilməsinin qarşısı alınacaq. Kanalizasiya şəbəkəsinin genişləndirilməsi torpaq və yeraltı suların çirklənməsini azaldacaq, bu isə həm ətraf mühitin, həm də əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm nəticədir. Yağış sularının ayrıca idarə olunması şəhər yaşıllıqlarının, torpaq örtüyünün və mikroiqlimin qorunmasına töhfə verəcək.
“Su itkilərinin azaldılması isə faktiki olaraq yeni su mənbəyi yaratmaqla eyni ekoloji effektə malikdir. Bu, təbii su ehtiyatlarına olan təzyiqi azaldır və iqlim dəyişiklikləri fonunda su təhlükəsizliyini gücləndirir. Təmizlənmiş suların texniki və suvarma məqsədləri üçün təkrar istifadəsi “dairəvi su iqtisadiyyatı” prinsiplərinin tətbiqinə imkan yaradır.
Ümumilikdə, 2026–2035-ci illər üzrə Dövlət Proqramı Bakı və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sahəsində illərlə yığılıb qalmış problemlərin aradan qaldırılmasına, urbanizasiya ilə ekologiya arasında tarazlığın bərpasına və regionun uzunmüddətli su-ekoloji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edən strateji sənəd kimi çıxış edir”, - deyə ekoloq bildirib.
Bölmənin digər xəbərləri
