Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

İQTİSADİYYAT

Balaxanı: əsrlərin neft çırağının dayanıqlı siması

Bakı, 6 sentyabr, AZƏRTAC

“Tarix özünü təkrarlayır”. Zərb-məsələ çevrilən bu fikir adətən keçmişi öyrənmək vacibliyini xatırladır. Bu fikrin müəllifi, amerikalı filosof Corc Santayana isə zəmanəsinin kontekstinə dərin bələd olan birisi kimi “tənqidi realizm”i tarixi nəzərə almadan təsəvvür etmirdi. Bəşəriyyət “ekzistensial təhdid” kimi qəbul etdiyi iqlim dəyişikliyi ilə bağlı vəziyyəti Azərbaycanda bu ilin sonu COP29-da nəzərdən keçirərkən filosofun “kontekst” qeydi həmişəkindən daha aktual səslənəcək.

Son 29 ildə BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransına bir neçə dəfə neft və qaz hasilatı həyata keçirən ölkələr, o cümlədən 2012-ci ildə Qətər, 2023-cü ildə BƏƏ ev sahibliyi ediblər. Bu il isə bu tədbir Azərbaycanda keçiriləcək. Bu, öz növbəsində hər dəfə iqlim dəyişikliyi mövzusunda neft-qaz hasil edən ölkələrin mövqe səmimiliyində şübhə yaradan tənqidlərə səbəb olub. Etiraf etməliyik ki, ictimai müzakirələrdə hasilat şirkətlərinin iqlim gələcəyi ilə bağlı mövqeyinin zəif səslənməsi məsələdə onların həqiqətini anlatmır.

İnsanlar Yer üzündə minilliklərlə yaşasa da, bəşəriyyətin inkişafının ən sürətli dönəmi sənaye inqilabı ilə başlamışdır və bu inqilabi inkişafda neftin sənaye üsulu ilə hasilatı xüsusi rol oynamışdır. “Balakhani Operating Company LTD” tərəfindən neft-qaz hasilatı həyata keçirilən Abşeron yarımadasındakı yataqlar məhz belə tarixin nümunəsidir.

Balaxanı, Suraxanı kimi ərazilər Azərbaycanın ən qədim neft rayonuna daxildir. Hələ XIII əsrdə coğrafiyaşünas Məhəmməd Nəcib Bəkran “Cahannamə” əsərində yazırdı: “Neft bir yağdır ki, yerin altındakı quyulardan çəkilir və yaşıl, ağ və qara növləri olur…ağ neft Bakı və Muğan, qara neft isə Balaxanı ətrafında olur… ”. Belə bir milli irsin işlənilməsi məsuliyyətli və dayanıqlı şəkildə istismar edilməlidir ki, Azərbaycanın rifahına və qlobal enerji təhlükəsizliyinə töhfə verməkdə davam etsin.

Azərbaycan nefti tək Vətənimizin xidmətində deyil, həmçinin geosiyasi risklərlə dolu dünyanın sabitliyinin qarantıdır. Neft-qaz hasilatı prosesi iqlim dəyişikliyinin sürətini azaltmağa çalışan Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərimizə uyğunlaşdırılmalıdır. Bu mənada, neft şirkətlərinin üzərinə düşən əsas iş öz düşüncə və yanaşma tərzini dəyişməkdir. Biz anlamalıyıq ki, “dayanıqlılıq”, “ekoloji mühafizə”, “yaşıl strategiya”, “məsuliyyətli hasilat” kimi ifadələr xeyriyyə məqsədi daşımır, müasir dövrün biznes gerçəkliyini əks etdirir.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin proqnozlarına görə, dünya ictimaiyyəti öz qarşısına qoyduğu 2050-ci il “net-zero” (sıfır xalis) karbon emissiyası məqsədlərinə ən uğurlu şəkildə çatsa belə, qlobal enerji ehtiyacının önəmli qismini qarşılamaq üçün neft və qaz resurslarına hələ də ehtiyac olacaq.

Neft və qaz hasilatı ilə məşğul olan qlobal şirkətlər özlərini enerji şirkətləri kimi yenidən kəşf etdikləri halda, “Balakhani Operating Company LTD” gələcəkdə də Azərbaycanın ən qədim yataqlarından neft hasilatı irsini uğurla və BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə sadiq qalaraq davam etdirmək niyyətindədir. Biz hasilatda innovasiya, səmərəli idarəetmə, ekoloji mühafizə standartlarını tətbiq etməklə ictimai rifahı irəli aparan sənayemizin “dayanıqlılıq lideri”nə çevrilməyi hədəfləmişik.

Qeyd olunmalıdır ki, “net-zero” karbon emissiya dedikdə insan fəaliyyəti nəticəsində atmosferə buraxılan ümumi istixana qazlarını (xüsusilə də karbon dioksid CO2) neytrallaşdıran və yaxud balanslaşdıran fəaliyyətin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu qlobal istiləşməni dayandırmaq və iqlim dəyişikliyinin təsirlərini azaltmaq üçün mühümdür.

Burada çıxış yolu əməliyyatlarda daha innovativ həllərin istifadəsi, o cümlədən metan emissiyasının azaldılması, alovlanmanın məhdudlaşdırılması, karbon qazlarının ambarlaşdırılması, əməliyyatların elektrikləşdirilməsi və sair ilə ola bilər.

Əlbəttə, hər neft şirkəti bu gündəmin həyata keçirilməsi üçün öz yollarını tapacaq. Lakin düşüncə tərzimizin iqlim dəyişikliyi gerçəkliyi altında formalaşması şirkətləri yalnız idarəetmə səviyyəsində deyil, bütün heyətlə bərabər müsbət həllərin axtarışına yönləndirəcək.

Hazırda neft hasilatı sənayesi iqlim dəyişikliyi müzakirələrində müdafiəçi mövqedən proaktiv mövqeyə keçməlidir. Abşeron yarımadasında neft tarixi hasilat sənayesinin güclü beynəlxalq rəqabət ruhu ilə səciyyələndiyini göstərir. Bu dəfə rəqabət təkcə gəlirlər naminə deyil, iqlim dəyişikliyinin sürətinin azaldılması üçün yaransa, biz neftçilər olaraq bütün dünyanı müsbət mənada təəcübləndirəcəyik.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təbirincə desək, neftçi peşəsi ölkəmizdə həmişə hörmətli peşə olub, bu gün də belədir, sabah da belə olacaq. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin imza əsərlərindən olan “Əsrin müqaviləsi” hasilatda beynəlxalq əməkdaşlığın müsbət tektonik dəyişikliklərə gətirdiyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

Ölkəmizin ev sahibliyi edəcəyi COP29-da neft şirkətləri öz “kontekstlərini” həm yaxşı anlamalı, həm də anlatmalıdılar ki, bəşəriyyəti ən sürətli inkişaf dövrünə gətirən əmtəə - “qara qızıl” insanlara xidmət etməkdə davam etsin.

Rövşən Rzayev

“Balakhani Operating Company” LTD-nin prezidenti

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı gündəliyi bəlli olub

Belaruslu baş məşqçi “Neftçi”nin təklifini qəbul etməyib

Bakıda və Sumqayıtda dələduzluqda şübhəli bilinən iki nəfər saxlanılıb

Ermənistanın kənardan hərbiləşdirilməsi erməni xalqının növbəti faciəsinə yol açır ŞƏRH

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində pianoçu Olqa Domninanın konserti olub

Azərbaycanın həndbol komandaları Avropa Kubokunda mübarizəyə başlayır

Bu gün görkəmli bəstəkar Xəyyam Mirzəzadənin doğum günüdür

DİN: Ötən gün 2 avtomat silahı və 7 tüfəng təhvil götürülüb

Energetika naziri G20 Enerji Keçidi Nazirlər İclasında COP29-un təşəbbüslərindən danışıb

Macar parlamentari: AŞPA-nın Azərbaycanla bağlı müvafiq həll yolu tapmasının əsl vaxtıdır

Birinci mərhələdə Horovluya 1400-ə yaxın sakin köçürüləcək 

Cəbrayılda təməli qoyulan müəssisələr yerli əhalinin məşğulluğunun təmin olunmasına töhfədir ŞƏRH

İncəsənətin gözəlliklərini şagirdlərə aşılayan müəllim FOTO

Dünya birjalarında neft bahalaşıb

Seçmə mərhələ: Çimərlik futbolu üzrə Azərbaycan millisi növbəti oyununa çıxacaq

Eka Sepaşvili: AŞPA-da Azərbaycan nümayəndə heyətinin mövqelərini eşitmədən mühakimə yürütmək düz deyil

Azərbaycanın Baş naziri Minskin Novaya Okolitsa azmərtəbəli yaşayış massivində olub

Bu gün Misli Premyer Liqasında daha 2 oyun keçiriləcək

DİN: Ötən gün 32 cinayətin üstü açılıb

Heydər Əliyev Mərkəzində “Tağıyev: Neft” bədii filminin premyerası olub

Muzey Mərkəzində “Anadoludan Əsintilər” adlı sərginin açılışı olub

Uqanda ordusunun komandanı ABŞ səfirini ölkədən çıxarmaqla hədələyib

Azərbaycan neftinin qiyməti 81 dolları ötüb

Zərdabda narkokuryer saxlanılıb

Harris ABŞ-dakı müsəlman və ərəb icmalarının liderləri ilə Yaxın Şərqdəki vəziyyəti müzakirə edib

Gənc müəllim: Bizim işimiz şagirdə istiqamət verməkdir

Ermənistanın Azərbaycanın yaşayış məntəqələrini növbəti dəfə raket hücumuna məruz qoymasından 4 il ötür

ABŞ miqrantlar üçün humanitar giriş proqramını uzatmayacaq

Monteneqroda insan alveri ilə məşğul olan 13 nəfər həbs edilib

Oktyabrın 5-i Beynəlxalq Müəllimlər Günüdür

Dünyanın “qırmızı mirvarisi” beyni inkişaf etdirir, yaddaşı gücləndirir

Avropa İttifaqı Çin istehsalı olan elektrikli avtomobillərə cəza tarifləri tətbiq etmək qərarına gəlib

Rəqəmsal asılılıq həm fiziki, həm də ruhi sağlamlığa mənfi təsir göstərir

Azərbaycan Qazaxıstanda uçuşların təhlükəsizliyinə dair seminarda iştirak edib

Tayvanda “Kraton” qasırğası nəticəsində 667 nəfər xəsarət alıb, ölənlər var

Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımız Azərbaycan dövlətinin diqqət və qayğısından razıdırlar

ABŞ və Böyük Britaniya qüvvələri Yəməndə husilərin ondan çox hədəfini vurub

Gəncədə milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması mövzusunda konfrans keçirilib

Azərbaycan və Kolumbiya vətəndaşlarının qarşılıqlı səfərlərinin sadələşdirilməsi barədə müzakirələr aparılıb

Bosniya və Herseqovinada daşqın azı 14 nəfərin həyatına son qoyub

Rusiyanın xarici işlər naziri Azərbaycanın yeni səfiri ilə görüşüb

Salyanda yol qəzası olub, xəsarət alanlar var

NDU-da təhsildə inkişaf mərhələlərinə dair II Respublika elmi konfransı keçirilib

Bu il Ümumdünya Kosmos Həftəsi “Kosmos və iqlim dəyişmələri” mövzusuna həsr olunub

Bakıda fərdi yaşayış evində baş verən yanğın söndürülüb YENİLƏNİB VİDEO

Cəbrayıl bərpa və firavanlıq yolundadır - RƏY

Lənkəranda hündürlükdən yıxılan ustalardan biri ölüb

Səfirlik Gürcüstandakı Amerika vətəndaşlarına xəbərdarlıq edib

71 ölkədən 335 QHT COP29-da birgə addımları müzakirə edib

Fransada solçu deputatlar yeni Baş nazirə etimadsızlıq votumu irəli sürüb

Gürcüstanda Azərbaycanın maliyyə vəsaiti hesabına inşa olunan yeni uşaq bağçası istifadəyə verilib

İkiqat Olimpiya iştirakçısı Azərbaycan gimnastlarına ustad dərsi keçib

“Sabah” heyətini yeni basketbolçu ilə gücləndirib

Prezident Ərdoğan: “TEKNOFEST” Türkiyənin qürur mənbəyidir

Azərbaycanın müdafiə naziri Türkiyədə işgüzar səfərdədir

Əli Əhmədov: Azərbaycanla Gürcüstan arasındakı münasibətlər bütün sahələrdə inkişaf edir

“İrəvan gündəliyi” kitabının təqdimatı olub

Bakıda İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Tədqiqat Mərkəzi yaradılacaq

Cəbrayılda Şəhər Günü qeyd olunub FOTO

Balaxanı Sənaye Parkında daha iki şirkət rezident statusu alıb

Ötən ay “Azərbaycan Dəmir Yolları” ilə 809 minə yaxın sərnişin daşınıb

Tacikistan Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzi ilə İqtisadi Elmi-Tədqiqat İnstitutu əməkdaşlıq edəcək

® “Waze” şirkətinin həmtəsisçisi Bakıya gəlir

“Azərbaycan Respublikası Xatirə kitabı”nın IV cildinin xüsusi buraxılışının təqdimatı keçirilib

Türkiyə ilə Azərbaycanın prokurorluq, məhkəmə və ədliyyə orqanları arasında əlaqələr yüksək səviyyədə inkişaf edir

Kristofer Çop: Azərbaycan nümayəndə heyətinin AŞPA-dakı debatlarda iştirak etməməsi təəssüf doğurur VİDEO

TDT ölkələrinin XİN başçıları müavinlərinin siyasi məsləhətləşmələrinin ikinci mərhələsi keçirilib

Avro-Atlantik Azərbaycanlıları Tərəfdaşlıq Şurası Niderlandın koalisiya hökumətinə etiraz məktubu ünvanlayıb

ADPU-da görüş – 40 il sonra yenidən doğma universitetdə

Misli Premyer Liqası: “Kəpəz” bu mövsüm ilk qələbəsini “Neftçi” üzərində qazanıb

Türkiyə Ali Məhkəməsinin Baş prokuroru Şuşada və Xankəndidə erməni vandalizminin ağır nəticələrini müşahidə edib

Kemi Seba “ASAN xidmət”də olub

Daha 15 qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub

Yeni nəşr: “Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində (XV-XVI əsrlər)”

ABŞ mətbuatı: Paşinyan niyə daha Vardanyanı dəstəkləmək istəmir?

Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisinin Çindən olan iştirakçıları ilə ADU-da görüş keçirilib

Parlamentdə daha bir komitənin bu ilin payız sessiyası üçün iş planı təsdiqlənib

Baş nazirin müavini Şahin Mustafayev Türkiyənin ədliyyə naziri ilə görüşüb

Naxçıvanda “KOB Fest” sərgi-satış yarmarkası açılıb

Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin payız sessiyasında ilk iclası keçirilib

Hərbi əməliyyatlarda fədakarlıq göstərmiş tibb heyəti təltif edilib

Kürdəmirin Cəyli kəndində 36 il istismarda olan qaz xətləri yenilənir

AYNA: “Qırmızı körpü”də 350 avtomobil gözləmədədir

Babək rayonunda oğurluq edən şəxslər saxlanılıblar

Azərbaycan “Lapis Lazuli” marşrutu üzrə əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə edib – YENİLƏNİB

Çimərlik futbolu üzrə Azərbaycan millisi İngiltərəni darmadağın edib

Türkiyənin ədliyyə naziri Azərbaycan Ali Məhkəməsində olub

“İnsan hüquqları və dünya dinləri” - seminar

Ekologiya və təbii sərvətlər naziri Hacıqabulda vətəndaşları qəbul edib

Baş nazir Əli Əsədov Minskdə Azərbaycan Ticarət Evində olub

Vyanadakı Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzində “Naxışların rəqsi” adlı sərgi açılıb VİDEO

Azərbaycan boksçuları Qazaxıstanda iki qızıl medal qazanıblar

Qarabağ Universitetinin rektoru tələbələrlə silsilə görüşlər keçirib

Azərbaycan Qazaxıstanda keçirilən böyük tibb forumunda təmsil olunub

Nərimanov rayonunda fəaliyyət göstərən restoranda nöqsanlar aşkarlanıb

Dubayda keçirilən “WGES-2024” sammitində COP29 ərəfəsində prioritetlər müəyyən edilib

Slovakiyanın metrologiya, standartlar və akkreditasiya qurumlarının nümayəndələri AzMİ laboratoriyaları ilə tanış olublar

Azərbaycan klubunun avrokubok oyunlarını idarə edəcək hakimlər dəyişdirilib

İqlim dəyişikliyinin transsərhəd su idarəçiliyinə təsiri məsələləri müzakirə edilib

Britaniya Livana əlavə 10 milyon funt-sterlinqlik yardım ayırıb