Dədə-baba yurdum – görmədiyim, amma xatirələrimdə yaşatdığım torpaq
Ağcabədi, 3 iyun, AZƏRTAC
“Bölgələrdən AZƏRTAC üçün yazırlar”: Ağcabədi ziyalısı, əslən Qərbi Azərbaycandan olan Radə Telmanqızının “Dədə-baba yurdum – görmədiyim, amma xatirələrimdə yaşatdığım torpaq” sərlövhəli məqaləsini təqdim edirik.
Qərbi Azərbaycan – əsrlər boyu azərbaycanlıların yaşayıb yaratdığı, iz saldığı müqəddəs torpaqlardır. Bu yerlər sadəcə coğrafi məkan deyil, bir xalqın ruhu, kimliyi və tarixidir. Lakin XX əsrdə bu torpaqlarda yaşayan soydaşlarımız dəfələrlə deportasiyalara məruz qalıb, xatirələri, adları və izləri silinməyə çalışılıb. Bu itkilər təkcə maddi yox, həm də mənəvi faciə idi.
Mənim ailəm də bu faciənin qurbanıdır – atam Qərbi Azərbaycanın Vedi rayonunun Avşar kəndində doğulub. Sovet dövrünün deportasiya siyasəti nəticəsində o torpaqlardan qovulub. Uşaqlıqdan bizə bu yurd haqqında danışılan hər söz, deyilən hər xatirə sanki ruhuma hopdu. Mən o torpaqları görməmişəm, amma babamın və atamın danışdığı xatirələrdə onları yaşatmışam.
Bəzən mənə elə gəlir ki, ayağımı o yurda basan kimi hər daş, hər bulaq, hər çınqıl mənə tanış olacaq. Sanki ruhum artıq oradadır, bədənim sadəcə arxasınca getməlidir. Bu həsrət elə güclüdür ki, bəlkə də məhz ona görə tarixçi oldum – görmədiyim torpaqların tarixini yaşatmaq, yaddaşlarda diri saxlamaq üçün.
Lakin mən tarixə yalnız arxivlərdən baxmadım, həm də onun canlı iştirakçısı oldum. 2020-ci il Vətən müharibəsinin iştirakçısı kimi mən azərbaycançılığın, Vətən sevgisinin, yurd həsrətinin necə bir gücə çevrildiyinə şahidlik etdim. Bizim ailədə oğlan uşaqları adətən hərbçi olur. Bəlkə də bu, dədə-baba yurduna bağlılığın, itirilmiş torpaqlara sahiblənmək istəyinin bir ifadəsidir.
Bu gün Azərbaycan dövləti dədə-baba yurdumuza qayıdış üçün hüquqi və sivil yanaşma nümayiş etdirir, çünki bu qayıdış təkcə fiziki deyil, həm də mənəvi borcdur. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılmış Qərbi Azərbaycan İcması bu istiqamətdə təşkilatlanmanı və Qayıdış ideyasını koordinasiya edir. Məqsəd beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan sülh yolu ilə Qərbi Azərbaycana dönüşü təmin etməkdir.
Mən bu prosesi yalnız müşahidə etməklə kifayətlənə bilməzdim. Bu səbəbdən də Qərbi Azərbaycan İcmasına üzv oldum. Mənim üçün bu, sadəcə şəxsi bir həsrət deyil – xalqımızın tarixi ədalət uğrunda apardığı mübarizənin bir parçası olmaq deməkdir. Çünki biz dədə-baba yurdumuzu yalnız xatirələrdə deyil, gerçək həyatda da yaşatmaq istəyirik.
Bu qayıdış təkcə yurda dönüş deyil, silinmiş yaddaşın bərpası, haqqın, ədalətin, mədəni irsin, milli kimliyin yenidən doğuşu olacaq. Mən görmədiyim bu torpaqları qəlbimdə, ruhumda yaşadıram, indi isə onları gerçəkləşdirmək zamanıdır. O gün uzaqda deyil...