Ekspert: Azərbaycan qlobal geosiyasi sistemdə strateji aktora çevrilib
Bakı, 20 iyul, AZƏRTAC
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin nüfuzu yalnız iqtisadi və ya hərbi imkanları ilə deyil, mövcud potensialı real siyasi təsirə çevirmək bacarığı ilə müəyyən edilir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Türk İslam Araşdırmaları Mərkəzinin sədri Telman Nüsrətoğlu bildirib.
Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan bu baxımdan dünyanın diqqətçəkən nümunələrindən biridir və son illərdə potensial gücünü uğurla aktiv gücə çevirərək həm regionda, həm də qlobal miqyasda mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirib.
Onun sözlərinə görə, sosiologiya və siyasi elmlərdə "potensial güc" anlayışı dövlətin malik olduğu təbii ehtiyatları, insan kapitalını, coğrafi mövqeyini, iqtisadi imkanlarını, hərbi potensialını və diplomatik resurslarını ifadə edir. Aktiv güc isə həmin imkanların düzgün siyasi strategiya, çevik diplomatiya və güclü dövlət idarəçiliyi nəticəsində beynəlxalq təsir vasitəsinə çevrilməsini nəzərdə tutur: “Azərbaycan məhz bu transformasiyanı uğurla həyata keçirib. Bu, təsadüfi və ya qısamüddətli proses deyil. Müstəqillik illərində həyata keçirilən düşünülmüş dövlət siyasəti, iqtisadi islahatlar, enerji strategiyası, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət ölkənin bugünkü mövqeyini formalaşdırıb”.
Ekspert bildirib ki, Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi ölkəyə həm böyük üstünlük, həm də ciddi məsuliyyət qazandırır. Cənubi Qafqaz tarixən böyük dövlətlərin maraqlarının kəsişdiyi məkan olub. Belə mürəkkəb geosiyasi şəraitdə milli maraqları qorumaq, eyni zamanda, müxtəlif siyasi mərkəzlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq qurmaq yalnız uzaqgörən və balanslaşdırılmış siyasət nəticəsində mümkündür.
Mərkəz sədrinin fikrincə, Azərbaycan müxtəlif dövrlərdə dəyişən beynəlxalq münasibətlər sisteminə çevik uyğunlaşaraq heç bir geosiyasi blokun qarşıdurma meydanına çevrilmədən milli maraqlarını qorumağı bacarıb. Bu siyasət ölkənin beynəlxalq etimadını artırıb və onu etibarlı tərəfdaş kimi tanıdıb.
Telman Nüsrətoğlu qeyd edib ki, Azərbaycanın təşəbbüsü və iştirakı ilə həyata keçirilən Bakı–Tbilisi–Ceyhan, Bakı–Tbilisi–Ərzurum, TANAP, TAP və Bakı–Tbilisi–Qars kimi beynəlxalq layihələr təkcə enerji və nəqliyyat marşrutları deyil, həm də Avropa ilə Asiya arasında strateji əməkdaşlığın əsas sütunlarından birinə çevrilib. Bu layihələr ölkənin iqtisadi imkanlarını artırmaqla yanaşı, onun geosiyasi əhəmiyyətini də əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan son illərdə Orta Dəhlizin inkişafı istiqamətində də mühüm addımlar atıb. Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutunun gücləndirilməsi, Xəzər dənizi üzərindən yükdaşımaların artırılması, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının imkanlarının genişləndirilməsi və nəqliyyat infrastrukturuna yatırılan investisiyalar ölkənin Avrasiya logistikasında strateji rolunu daha da möhkəmləndirib.
T.Nüsrətoğlu bildirib ki, 2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə olunan tarixi Zəfər Azərbaycanın yalnız hərbi qüdrətini deyil, uzun illər ərzində formalaşdırdığı siyasi, iqtisadi və diplomatik potensialını da nümayiş etdirdi. Bu Qələbə regionda yeni geosiyasi reallıq və Azərbaycanın təşəbbüslərinin beynəlxalq səviyyədə daha ciddi qəbul edilməsinə şərait yaratdı.
“Bu gün artıq Cənubi Qafqazda Azərbaycanın iştirakı olmadan enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri və regional iqtisadi əməkdaşlıq layihələrinin uğurla həyata keçirilməsi mümkün deyil. Azərbaycan regionun əsas iqtisadi və siyasi mərkəzlərindən birinə çevrilib", – deyə o bildirib.
Mərkəz sədri vurğulayıb ki, hazırda beynəlxalq sistem dərin transformasiya mərhələsindən keçir. Əvvəlki təkqütblü model yerini çoxmərkəzli dünya nizamına verir. Belə şəraitdə regional dövlətlərin rolu əhəmiyyətli dərəcədə artır və onlar qlobal proseslərin formalaşmasına daha fəal təsir göstərirlər.
Onun fikrincə, Azərbaycan da bu yeni reallıqları düzgün qiymətləndirərək iqtisadi diplomatiya, enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq nəqliyyat, rəqəmsal bağlantılar, yaşıl enerji və çoxtərəfli əməkdaşlıq istiqamətlərində mühüm təşəbbüslərlə çıxış edir. Bu fəaliyyət ölkənin beynəlxalq nüfuzunun davamlı şəkildə yüksəlməsinə xidmət edir: “Azərbaycanın son illərdə beynəlxalq təşkilatlarda fəallığının artması, müxtəlif qlobal platformalarda irəli sürdüyü təşəbbüslər və fərqli siyasi mərkəzlərlə balanslaşdırılmış münasibətlər qurması ölkənin diplomatik çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Azərbaycan artıq yalnız regional məsələlərin deyil, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat, iqtisadi əməkdaşlıq və beynəlxalq dialoq kimi qlobal gündəliyin vacib mövzularında da etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilir”.
Mərkəz sədri qeyd edib ki, mürəkkəb təhlükəsizlik mühitinə baxmayaraq, Azərbaycanın güclü Silahlı Qüvvələr formalaşdırması, dayanıqlı iqtisadi inkişaf modelini qurması, milli maraqlara əsaslanan müstəqil xarici siyasət yürütməsi və beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarını genişləndirməsi ölkənin strateji üstünlüyünü təmin edən əsas amillərdir.
“Azərbaycan artıq təkcə regionun deyil, Avrasiya məkanının mühüm geosiyasi aktorlarından biridir. Qarşıdakı dövrdə yeni nəqliyyat marşrutlarının inkişafı, iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi, yaşıl enerji layihələrinin genişləndirilməsi və beynəlxalq tərəfdaşlıqların möhkəmləndirilməsi ölkənin qlobal təsir imkanlarını daha da artıracaq. Mövcud potensial və həyata keçirilən strateji siyasət göstərir ki, Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə rolu gələcək illərdə daha da güclənəcək”, – deyə Telman Nüsrətoğlu vurğulayıb.
Bölmənin digər xəbərləri
