Bakı, 21 iyun, AZƏRTAC

İyunun 21-də AMEA-da Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunan “İqlim dəyişməsi və davamlı torpaq idarəetməsi” mövzusunda beynəlxalq elmi torpaq konqresi öz işinə başlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi Avrasiya Torpaqşünaslar Cəmiyyətləri Federasiyasının təşkilatçılığı ilə keçirilən konqresin əsas məqsədi torpaqşünaslıq sahəsində son nailiyyətləri öyrənmək və müzakirə etmək, habelə əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirməkdir.

Tədbirdən öncə beynəlxalq konqresin iştirakçıları Fəxri xiyabanda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib, məzarı önünə əklil və gül dəstələri qoyub, xatirəsini ehtiramla anıblar. Ulu Öndərin ömür-gün yoldaşı, görkəmli oftalmoloq-alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın xatirəsi yad edilərək məzarı üzərinə gül dəstələri düzülüb.

Sonra AMEA-nın Əsas binasında təşkil edilmiş sərgi ilə tanışlıq olub.

Dünyanın 7 ölkəsindən 28 alim və mütəxəssisin iştirak etdiyi beynəlxalq konqres “Heydər Əliyev və Azərbaycanda torpaq islahatı” mövzusunda videoçarxın nümayişi ilə başlanıb.

Tədbiri açan AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli torpaqşünaslıq elminin Azərbaycanda böyük ənənələri olduğunu bildirib. Qeyd edib ki, ölkəmizdə torpaqşünaslıq elminin çiçəklənməsi, xalq təsərrüfatının real ehtiyaclarının ödənməsinə, ölkədə ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı problemin həllinə ciddi şəkildə köklənməsi məhz 1970-ci illərə, Ulu Öndərin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrə təsadüf edir. Heydər Əliyevin tövsiyə və tapşırıqları əsasında, istiqamətverici nəzarəti altında respublikada torpaqların geniş şəkildə monitorinqi, qiymətləndirilməsi, xəritələşdirilməsi aparılıb, bu istiqamətdə çoxsaylı monoqrafiyalar, kitablar, metodiki göstərişlər nəşr olunub, elmi-nəzəri və praktiki əhəmiyyətli dissertasiya işləri müdafiə edilib.

“Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra böyük uğurla həyata keçirilmiş torpaq islahatları da Ulu Öndərin adı ilə bağlı olub və torpaqşünas alimlərin fəal iştirakı ilə aparılıb”, - deyə akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb. O, son onilliklərdə qlobal ekoloji dəyişikliklər, təbiətə daim intensivləşən antropogen təsir nəticəsində torpaqşünaslıq elminin inkişafına ehtiyacın artdığını bildirib. AMEA prezidenti qeyd olunan problemlərin biomüxtəlifliyə təhlükə törətdiyini söyləyərək, hazırda ölkəmizdə biomüxtəlifliyin qorunub saxlanılması və davamlı istifadəsinə dair ciddi tədbirlərin görüldüyünü diqqətə çatdırıb. Su problemlərinin də hazırda həyati vacib məsələlərdən olduğunu deyən akademik İsa Həbibbəyli bu istiqamətdə əhəmiyyətli dövlət proqramlarının qəbul olunduğunu bildirib.

Akademik bugünkü konqresin müvafiq sahə üzrə elmi ictimaiyyəti bir araya gətirməklə torpaqşünaslıq, torpaqların istifadə və idarə olunmasına dair ən son nəzəri və texnoloji nailiyyətlərin paylaşılması və müzakirə edilməsi, eləcə də elmi əməkdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsinə öz töhfəsini verəcəyinə və bu məqsədlərə nail olunmasında ciddi bir mərhələ olacağına əminliyini ifadə edib.

Beynəlxalq konqresin “Heydər Əliyev İli” çərçivəsində keçirilməsini əlamətdar hadisə adlandıran Avrasiya Torpaqşünaslar Cəmiyyətləri Federasiyasının prezidenti, AMEA-nın müşaviri akademik Qərib Məmmədov Ulu Öndərin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi hər iki dövrdə ölkədə kənd təsərrüfatının və aqrar sahənin inkişafında mühüm nailiyyətlərə imza atıldığını söyləyib. Alim hələ sovet dövründə Ümummilli Liderin aqrar sahənin inkişafına göstərdiyi diqqət və qayğıdan bəhs edib. Vurğulayıb ki, məhz həmin dövrdə Ulu Öndərin diqqət və qayğısı nəticəsində ölkədə aqrar sahədə, meliorasiya və su təsərrüfatı, pambıqçılıq, üzümçülük və kənd təsərrüfatının digər sahələrində uğurlu islahatlar aparılıb, bir sıra qərar, fərman və sərəncamlar imzalanıb, dövlət proqramları və qanunlar qüvvəyə minib.

Beynəlxalq tədbirin mövzusunun aktual olduğunu deyən federasiya prezidenti yerli və xarici alimlərin qarşıya qoyulan məqsədlərə nail olacağına əminliyini bildirib.

Tədbirdə AMEA-nın vitse-prezidenti akademik İradə Hüseynova çıxış edərək ölkənin və xalqın ən qiymətli sərvəti olan torpağın bitki və heyvan növlərinin yaşayış məskəni, həyatlarını təmin edən mühitin vacib komponenti olduğunu bildirib. Alim qeyd edib ki, bu amillər torpaqla bağlı elm sahələrini aqrar elmlə yanaşı, biologiya elminə də doğmalaşdırır və biologiyanın bir sıra istiqamətlərinin torpağa həssaslıqla yanaşmasına səbəb olur.

Akademik İradə Hüseynova akademik Vladimir Volobuyevin, ictimai-siyasi xadim, akademik Cəlal Əliyevin, akademik Həsən Əliyevin Azərbaycanda torpaqşünaslığın inkişafına böyük töhfə verdiklərini qeyd edib.

“Azərbaycan iqtisadiyyatında hər zaman mühüm yer tutan aqrar sahə ilə bağlı elm sahələrinin, o cümlədən torpaqşünaslığın dinamik inkişafının təmin edilməsi Ulu Öndərin apardığı elm siyasətinin vacib elementlərindən olmuşdur, - deyən vitse-prezident ölkəmizdə torpaq islahatlarının həyata keçirilməsində Azərbaycanın torpaqşünas alimlərinin rolunu xüsusi vurğulayıb. Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanda ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması problemlərinin həll edilməsi istiqamətində elm qarşısında mühüm vəzifələr müəyyən etdiyini qeyd edən akademik İradə Hüseynova bildirib ki, daha dəqiq və əhatəli rəqəmsal-interaktiv xəritələrin hazırlanması, antropogen və təbii təsirlər nəticəsində transformasiyaya, kəskin dəyişikliklərə, eroziya və şorlaşmaya uğramış torpaq tipləri və növlərinin “Qırmızı Kitabı”nın hazırlanması xüsusilə aktuallıq kəsb edir.

Vitse-prezident vurğulayıb ki, bu mühüm vəzifələrin səmərəli icrasına nail olmaq üçün maddi-texniki bazanın modernləşdirilməsi ilə yanaşı, elm adamlarının daim ünsiyyətdə olması, elmi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, torpaq tədqiqatlarına müxtəlif elm sahələrinin cəlb edilməsi və ortaq araşdırmaların reallaşdırılmasına dəstək verilməsi vacibdir.

Konqresdə, həmçinin Türkiyənin 19 May Universitetinin əməkdaşı Ridvan Kızılkaya, Pakistanın Kamalia Universitetinin rektoru professor Sacid Rəşid Əhməd, Belarusun Brest Dövlət Universitetinin əməkdaşı professor Yuri Mojayiski və başqaları çıxış edərək tədbirin torpaqdan istifadə və onun idarə olunmasına dair ən son texnoloji nailiyyətlərə maraq göstərilməsinə, torpaqşünaslığa dair multidisiplinar yanaşmalara diqqət yetirilməsinə dəstək verəcəyini bildiriblər.

Beynəlxalq tədbir plenar iclaslarla davam edib.