Bakı, 22 iyul, Vüsal Nəbiyev, AZƏRTAC

AZAL Milli mətbuatın 150 illiyi münasibətilə 10-13 iyul tarixlərində Türkiyənin Adana və Mersin şəhərlərinə mediatur təşkil edib. Qardaş ölkəyə olan aviamarşrutlara yenisini əlavə edən Azərbaycanın milli aviadaşıyıcısı bu iki şəhərlə yanaşı, ətraf bölgələrə olan səyahətlərin rahat təşkili üçün 15 iyundan etibarən Çukurova Beynəlxalq Hava Limanına müntəzəm reyslər həyata keçirməyə başlayıb. Hazırda Çukurova Beynəlxalq Hava Limanına uçuşlar həftədə iki dəfə - cümə axşamı və bazar günləri yerinə yetirilir. İndi isə keçək mediatura...

Aralıq dənizinin sahilində yerləşən Mersin şəhəri dəniz və qızmar günəşi sevənlər üçün əla seçimdir. Əslində, Bakının istisinə dözə bilməyən sakinlər əminəm ki, mənim kimi Mersin istisi ilə tanış olandan sonra paytaxtımızın hazırkı hərarətinə şükür edəcəklər. Məsələ burasındadır ki, Mersinə xas istini görəndən sonra artıq bir neçə gündür xəbərlərdə izlədiyim havanın temperaturunun 40-41 dərəcə olacağı ilə bağlı məlumat məni qətiyyən narahat etmir. 3 gün ərzində günəş qızıl saçlarını necə üzərimizə sərmişdisə artıq onunla dostlaşmışdım. Təbii ki, sadaladıqlarım səfərlərini Mersin və Adana istiqamətində planlaşdıranları qorxutmaq üçün deyil, məqsədim daha çox günəşli günləri və dənizi sevənlərin gözlərində oranı canlandırmaqdır.

Yolumuz Mersinə...

Çukurova Beynəlxalq Hava Limanından avtobusla şəhərə yollanarkən yolboyu bizi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhalinin bağları, istixanaları müşayiət edir. Artıq şəhərə yaxınlaşdıqca isə müasir urbanizasiyanın şahidi oluruq. Aralıq dənizinin sahilində, Toros dağlarının ətəklərində önəmli liman şəhəri olan Mersinə çatmaq üçün kifayət qədər rahat infrastruktura yaxın gələcəkdə sürətli dəmir yolu da əlavə olunacaq. Hazırda sürətlə inşası icra olunan dəmir yolu marşrutu ilə gələcəkdə səfər edərkən çox gözəl dəniz mənzərəsinin də turistlərin gözləri önündə canlanacağı bəlli olur.

Daha çox tarixi ilə dillər dastanı olan Mersin barədə eramızdan əvvəl 7000-ci ildən danışılanda ilk başlanğıcda mənə qəribə gəlmişdi. Bələdçi danışarkən sanki mifə qulaq asırmışam kimi dinlədiyim məlumatları canlı görəndən sonra o bölgənin keçmişdə hansı hadisələrə şahidlik etməsini başa düşmək elə də çətin olmadı.

Səfərin ilk günü Silifkeyə səyahətlə başlayır. Bura Mersin şəhərinin Aralıq dənizi sahilində yerləşən ən böyük rayonlarından biridir. Tarixi özəlliyi ilə məşhurlaşan Silifkenin daha çox hissəsi dağlıq ərazidir. Yolboyu getdikcə sol tərəfimiz çimərlik və mavi dəniz, sağımız isə dağlar və “Kanlı divane”, həmçinin “Cənnət” – “Cəhənnəm” çökəkliyinə aparan boz, hazırda təmir işləri aparılan yollar idi.

Rəvayətə görə, keçmişdə cinayətkar və ya təqsiri olan şəxslər “Kanlı divane”də yerləşən çuxura atılaraq bu ərazidə olan aslanlara yem edilirmiş. Buranın tarixi isə eramızdan əvvəl III əsrə qədər keçmişi olan Olba krallığına qədər uzanır. Çökəkliyin diametri çox böyük olduğundan bura müqəddəs yer kimi qəbul olunub və dini mərkəz olub. Elə ona görə Bizans dövrü də daxil olmaqla burada olan krallıq və dövlətlər müxtəlif vaxtlarda kilsələr inşa ediblər. Hazırda bu ərazidə yalnız kilsələrin qalıqları qalıb.

“Kanlı divane” gəzintisini başa vurduqdan sonra, “Buradan “Cənnət” – “Cəhənnəm”ə gedirik” - deyən bələdçinin simasını diqqətlə izləyirdim ki, bizi nə gözlədiyini təxmin edim. Amma bunları deyərkən Əmir abi elə soyuqqanlı idi ki, oranı görmək daha çox diqqətimi çəkdi. Beləliklə, yollandıq antik dövrün daha bir təbiət əsəri “Cənnət” – “Cəhənnəm” çökəkliklərinə.

“Cənnət” – “Cəhənnəm” çökəklikləri

İlk öncə onu deyim ki, yeraltı suların min illər boyunca yuyub, aşındırdığı torpaq qatının çökməsi nəticəsində ortaya çıxan bu oyuqlar da qədim dövrdə müqəddəs sayılırdı. Əraziyə daxil olarkən, “İlk öncə “Cəhənnəm”dən başlayın!” məlumatlandırıcı lövhəsi ilə qarşılaşan media nümayəndələri “Cənnəti” görmək eşqi ilə gəlmişdisə çarəsiz tövsiyələrə əməl etmək məcburiyyətində qaldı. Çünki ilk “Cənnət”dən başlasaydıq, yolların müxtəlifliyi səbəbindən “Cəhənnəm”i görməyimiz mümkün olmayacaqdı. Həm də həmkarlarımın çoxu fikirləşirdi ki, elə birinci “Cəhənnəm”i görüb “Cənnət”ə yollanmaq daha yaxşıdır, nəinki əksi. Bu düşüncə bir çoxumuz üçün al günün şəfəqləri altında “Cəhənnəm”ə yollanmaq üçün motivasiya oldu.

Qədim yunan mifologiyasına görə, burada tanrıların döyüşü olub. Belə ki, Tifon ilə Zevs arasında uzun zaman davam edən döyüşdən sonra Zevs qalib olur və Tifonu “Cəhənnəm” çökəkliyinə həbs edir. Çökəkliyin kənarları içəriyə doğru bükük olduğu üçün dərinliyə getmək mümkün deyildi, yalnız kənardan seyr etdik. Lakin çökəkliyin vahiməsi ora səfər edən turistlərin bir neçəsini həyəcanlandırırdı. Buradan isə “Cənnət” çökəkliyinə yola düşəndə hərə xəyalında bir mənzərə təsəvvür etsə də, reallıq tamam başqa idi.

Həm isti hava, həm də çökəkliyə aparan uzun-uzadı pilləkənlər mətbuat nümayəndələrini əldən salmışdı. Lakin “Cənnəti” görmək həvəsi bu çətinliyə qalib gəlirdi. Beləliklə, “Cənnət”ə çatdıq. 450 pilləkəndən (iri qaya daşlarından hazırlanmış) ibarət olan “Cənnət” çökəkliyi mağarasının orta hissəsində (300-cü pilləkən) “Məryəm ana” kilsəsi və cənub tərəfdə Zevs məbədi yer alır.

Qızmar hava və çöllük ərazini keçdikdən sonra bura gəldikdə niyə “Cənnət” çökəkliyi deyildiyi anlaşılır. Belə ki, çökəklikdə daha dərinə endikcə artıq buranın havası sərinləyir, hətta daha dərinlərdə insan üşüyürdü. Bir az burada nəfəs dərdikdən sonra geri qayıtmaq vaxtı çatır. Hər gözəlliyin bir sonu olduğu kimi sərin, sakit “Cənnət” çuxurunu tərk etmək məcburiyyətində qalırıq. Artıq geri qayıtmaq üçün düşdüyümüz pilləkənləri çıxmaq vaxtı idi. Yaxşı ki, geri qayıdış yolunun yarısında lift var, yoxsa bu “Cənnət” biz jurnalistlər üçün cəhənnəmə çevriləcəkdi. Pilləkənləri qalxdıqca isə yalnız bunu düşünürəm - “əgər insanların dedikləri “Cənnət” budursa, gör Allahın insanlara müqəddəs kitablarında vəd etdiyi cənnət necə gözəldir?”.

Pilləkənləri düşüb-qalxdıqca isə müşahidə etdiyim bir şey var idi: Bura hər kəs gəlirdi - “Cənnət”i görmək üçün uşaq, cavan, qoca, gəzə bilən, yeriməyə çətinlik çəkən hər kəs...

Qızmar günəşli Adana

Mediatur çərçivəsində növbəti səfərimiz Türkiyənin 5-ci ən böyük şəhəri olan Adanaya baş tutdu. Bu şəhər yayda isti, qışda mülayim havası ilə yanaşı, kababı, şalğam suyu və dəliqanlı gəncləri ilə məşhurdur. Adananın relyef olaraq yarısı dağlıq ərazi olsa da, şəhər Seyhan çayı üzərində yerləşir. Gəzintimizin ilk dayanacağı “Daş” körpüdür.

Roma imperiyası dövründə tikilən “Daş” körpü dünyanın ən qədim körpülərindən biridir. 300 metr uzunluğa malik körpü XX əsrin ortalarına qədər Seyhan çayının digər sahilinə keçmək üçün avtobusların da istifadəsində olub. Lakin indi yalnız piyadalar istifadə edirlər.

Böyüklüyü və tarixi baxımından Adananın görməli yerlərindən biri də “Ulu camii” məscididir. İnşası 28 ilə tamamlanan məscid Məmlük dövləti, Səlcuqlu və Osmanlı imperiyalarına məxsus memarlıq üslubunun xüsusiyyətlərini özündə daşıyır.

Şəhərin özünəməxsus, zəngin mətbəxi olsa da ən sevimliləri “Adana” kababıdır. İlk növbədə onu deyim ki, biz daxil olduğumuz restoranlarda kondisionerin soyutduğu zal axtararkən, yerli sakinlər rahatlıqla kondisioneri olmayan masalarda əyləşirdilər. Digər maraqlı məqam burasındadır ki, adanalılar havanın yüksək temperaturuna o qədər öyrəşiblər ki, isti kababı 2 cür acı bibərlə yeyirlər. Ümumiyyətlə masa arxasında əyləşib verilən istənilən yemək sifarişinin yanında həm təzə acı bibər, həm də turşusu servis olunur.

Onu da qeyd edim ki, mediatur çərçivəsində mətbuat nümayəndələri üçün təlim də keçirildi. AZAL-ın mətbuatla iş şöbəsinin rəhbəri Fərid Hüseynov və ADA Universitetinin Kommunikasiya və rəqəmsal media ixtisasının müəllimi Şəfəq Mehrəliyeva səfər iştirakçılarına AZAL-ın strukturu, aviaşirkətin fəaliyyətinin özəllikləri, həmçinin turizm jurnalistikası barədə məlumat verdilər, turizm jurnalistikasının özünəməxusus tərəfləri barədə jurnalistlərlə ətraflı fikir mübadiləsi aparıldı.

Qardaşlıq bağları...

Artıq dillər əzbəri olan, hər zaman qardaş olmağımızı simvolizə edən “Bir millət, iki dövlət” ifadəsini əməli olaraq bu şəhərlərdə, xüsusilə Adanada daha qabarıq görmək insana ayrıca xoş təsir bağışlayır. Bələdçinin klassik Azərbaycan mədəniyyətini bilməsi, nağd pulu olmamasına rəğmən isti olduğu üçün pulsuz təklif edilən sərin içkilər, adanalıların “qardaşlarımızın başımızın üstündə yeri var”, hataylının gülümsəyərək “biz onsuz da eyni danışırıq”, satıcının məhsul verərkən “sən türkcə məndən daha yaxşı danışırsan”, – demələri insanı bu şəhərlərdə özünü qərib hiss etməsinə qətiyyən yol vermir.