- Bu gün biz bütün dünyaya elan etdik ki, Çinin bütün olimpiya obyektləri Olimpiya Oyunlarına hazırdır, - bu sözləri bizə XXIX Yay Olimpiadasının keçirilməsi üzrə Təşkilat Komitəsinin departament direktoru Sun Veyde dedi.

Onunla Təşkilat Komitəsinin yerləşdiyi göydələnin geniş konfrans hollunda söhbət edirdik. Pekinin baş meydanı Tyananmendə quraşdırılmış böyük tablo isə planetimizin əsas idman yarışlarının başlanmasına qalan son həftələri “sayırdı”.

Son illərdə Çinin bütün həyatının qarşıdakı Oyunlara hazırlıqla bağlı olduğunu desək, mübaliğə olmaz. Pekin Olimpiadası bu ölkədə xüsusi diqqət və qayğı predmeti, onun uğurla keçirilməsi isə çinlilər üçün şərəf, qürur məsələsi olmuşdur. Təsadüfi deyil ki, məşhur ekspertlərin fikrincə, qarşıdakı Pekin Olimpiadası, ümumiyyətlə, ən yaddaqalanı, ən mütəşəkkili, ən gözəli, ən ədalətlisi olacaqdır.

Çinin xarici işlər nazirinin müavini Li Xuey AZƏRTAC-ın xüsusi müxbirinə dedi:

- Pekin Olimpiadasına hazırlıq dövründə biz beynəlxalq birliyin geniş dəstəyini və həmrəyliyini hiss etdik. Bu yaxınlarda ölkəmizdə baş vermiş dağıdıcı zəlzələ ilə əlaqədar yaranmış məlum problemlərə baxmayaraq, biz dünyada ən möhtəşəm idman yarışlarına hazırlıq işlərini vaxtından əvvəl başa çatdırmışıq və güman edirik ki, bu Oyunlar tarixdə ən yaxşı Olimpiada olacaqdır.

Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun bu yaxınlarda Çinin lideri, ÇKP MK-nın baş katibi Hu Szintaonun rəhbərliyi ilə keçirilmiş iclasında Olimpiadaya hazırlıq işlərinin nəticələrindən razılıq ifadə edilmişdir. Eyni zamanda, işin sürətini azaltmamağın, Oyunların ən yüksək səviyyədə keçirilməsini təmin etməyin vacibliyi vurğulanmışdır.

Görünür, çinlilər bu məqsədə nail olmaq üçün vaxtlarını və vəsaitlərini əsirgəmirlər. “Pekin-2008” hətta Olimpiya Oyunlarının rəmzi olan, bir-birinə “hörülmüş” beş halqanın təmsil etdiyi nəhəng Olimpiya dünyası miqyasında da çox böyük hadisə olacaqdır. İlkin hesablamalara görə, budəfəki Oyunların büdcəsi 23 milyard dollara bərabərdir. Bu, Sidney Olimpiadasının (2000-ci il) büdcəsindən 7 dəfə, Afina Olimpiadası (2004-cü il) ilə müqayisədə 5 dəfə, 1984-cü ildə Los-Ancelesdə keçirilmiş Oyunların büdcəsindən isə 32 dəfə çoxdur. Fərqin bu qədər yüksək olması onunla bağlıdır ki, başqa şəhərlərdən fərqli olaraq, Pekində ən zəruri tələbləri təmin etmək üçün çox iş görmək lazım gəlmişdir.

Olimpiya yarışlarının keçirilməsində bütünlükdə 37 idman qurğusundan istifadə ediləcəkdir. Bu obyektlərdən 11-i təzə tikilmiş, 8-i yenidən qurulmuşdur, qalanları isə müvəqqəti tikililərdir. Olimpiya obyektləri Çinin və xarici şirkətlərin iştirakı ilə inşa edilmişdir. Məsələn, Olimpiadanın əsas obyekti olan Milli stadionun tikilməsi üçün elan edilmiş müsabiqədə İsveçrə şirkəti qalib gəlmişdir. 90 mindən çox tamaşaçı tutan, quş yuvasına oxşayan bu stadion Olimpiadanın rəmzlərindən birinə çevrilmişdir. Tribunalarla birlikdə bütün bu nəhəng tikilini əhatə edən metal konstruksiyaların quş qanadları şəklində gərilməsi onu həqiqətən quş yuvasına bənzədir.

Təəssüf ki, biz müasir memarlığın bu möcüzəsinə içəridən tamaşa edə bilmədik - orada qarşıdakı açılış mərasiminin son məşqləri gedirdi. Müsahibimizin dediyinə görə, onun süjeti yalnız çox az sayda adamlara məlumdur. Stadionun yaxınlığındakı geniş meydandan daha bir nadir qurğu görünür. Bu, su idmanı növləri üçün nəzərdə tutulan “Şuylifan” (“Su kubu”) Milli kompleksidir. Kompleksin açıq qapılarından musiqi sədaları eşidilirdi - mütəxəssislər akustika sistemini sazlayırdılar. 17 min tamaşaçı tutan, 30 metr hündürlüyündə kub şəklində nəhəng tikilinin belə adlanması içərisinə mavi qovuqcuqlar doldurulmuş akvariuma oxşaması ilə əlaqədardır. Bu effektə nail olmaq üçün kompleksin divarlarına və damına səkkizüzlü şəffaf teflon lövhələrdən ibarət üzlük çəkilmişdir. Bu lövhələr hovuzların qızdırılması üçün istifadə edilən günəş enerjisini özündə toplayır, axşamlar isə “kub”dan ətrafa göy rəngli ecazkar şüalar yayılır. Maraqlıdır ki, kompleksin konstruksiyasında yağış suyunun yığılması və təmizlənməsi də nəzərdə tutulur. Bu su sonradan hovuzlarda istifadə edilmək üçün yeraltı anbarlarda saxlanılacaqdır.

Olimpiada təşkilatçılarının sözlərinə görə, çinlilər hazırlıq işlərinin gedişində ən mütərəqqi texnologiyalardan istifadə etmişlər. Mərkəzi idman kompleksinin yaşıllığa qərq olmuş xiyabanlarında hündür dayaqlar üzərində quraşdırılmış günəş batareyaları buna əyani sübutdur. Yeri gəlmişkən, Pekinin və ölkənin başqa şəhərlərinin birmərtəbəli binalarının yerində salınmış, sayı durmadan artmaqda olan hündürmərtəbəli binalardan ibarət yeni məhəllələrin damlarında da bu sadə qurğuları görmək mümkün olacaqdır.

Biz gələcək Olimpiadanın mərkəzi kompleksini tərk edəndə “Quş yuvası”nda açılış mərasiminin növbəti məşqi başlanırdı. Görünür, bu mərasim uzun müddət yadda qalacaqdır. Çinlilər, onların fikrincə, XXIX yay Olimpiya Oyunlarının bəzəyi olacaq tamaşanın hazırlanmasına və həyata keçirilməsinə çox ciddi yanaşırlar. 3,5 saat davam edəcək “Sivilizasiya və Harmoniya” adlı şounun hazırlanmasına ən yaxşı yerli qüvvələr, o cümlədən populyar çin rejissoru Çjan İmou cəlb edilmişdir. Avqustun 8-də açılış mərasimində iştirak edəcək tamaşaçılar Çinin son 5000 illik tarixindən epizodlara baxacaqlar. Burada kunq-fu ustaları, etnik rəqs qrupları, akrobatlar və … pandalar - ağ-qara rəngli balaca ayılar çıxış edəcəklər. Şou atəşfəşanlıqla müşayiət olunacaqdır. Olimpiya oyunlarının təntənəli açılış mərasimini birbaşa efirdə izləyən televiziya tamaşaçılarının sayının 4 milyarddan çox olacağı gözlənilir.

“Quş yuvası”nın 3 kilometrliyində 66 hektar sahədə yerləşən Olimpiya kəndinin açılışı iyulun 27-də olacaqdır. Olimpiya parkının mühüm tərkib hissəsi olan bu kənddə 16 mindən çox idmançı və məmur yaşayacaqdır. Olimpiya kəndində yerləşdirilmə mərasimi 20 dəqiqə çəkəcəkdir. Bu mərasimdə ölkənin dövlət bayrağı qaldırılacaq, hər biri müvafiq nümayəndə heyətinə təhkim olunmuş Pekin məktəblərindən birinin şagirdləri təntənəli mahnı ifa edəcəklər. Olimpiya kəndinin rəhbəri xanım Den Yapin jurnalistlərə birdirdi ki, Olimpiadada iştirak edəcək 205 nümayəndə heyətinin hər biri üçün təbrik nitqlərinin mətnləri artıq hazırdır.

Olimpiya kəndi “olimpiya ailəsi”nin üzvlərini zəruri olan hər şeylə - qida, yaşayış yeri, nəqliyyat və başqa xidmətlərlə təmin edəcək mini-şəhərciyi xatırladır. Burada iki restoran işləyir. Gecə-gündüz işləyən 6000 nəfərlik böyük restoranda həm Çin, həm də Qərb mətbəxi yeməkləri təklif olunur. Kiçik restoranda “pekinsayağı” qəlyanaltıların və ləziz təamların dadına baxmaq olar. Çin spesifikası ilə fərqlənən çay evlərində hər gün çay dəsgahının özəllikləri nümayiş etdiriləcəkdir. Dünyanın müxtəlif ölkələrini təmsil edəcək nümayəndə heyətlərinin üzvlərinin dini etiqadlarının da müxtəlifliyi nəzərə alınaraq, Olimpiya kəndində dini xidmətlər göstərən mərkəz yaradılmışdır. Sun Veydenin sözlərinə görə, Olimpiya Oyunları başa çatandan sonra kənddəki evlər paytaxtın mənzil fonduna daxil olacaqdır. Yeri gəlmişkən, bu evlərdəki mənzillər çox prestijli sayılır və qiymətlərin kifayət qədər yüksək olmasına baxmayaraq, onların hamısı artıq satılmışdır.

Biz Pekində avtomobil tıxacları ilə demək olar ki, üzləşmədik. Bu, düşünülmüş nəqliyyat siyasətinin nəticəsidir. Olimpiadaya hazırlığın gedişində bu məsələyə xüsusi əhəmiyyət verilmişdir. Maraqlıdır ki, işıqforların demək olar ki, hər birinin üzərində böyük taymer quraşdırılmışdır və o yaşıl, yaxud qırmızı işığın neçə saniyədən sonra yanacağını göstərir. Yollarda tıxacların qarşısını almaqda magistralların geniş olması ilə bərabər, çoxsaylı və əsasən, çoxmərtəbəli yol ötürücüləri də mühüm rol oynayır.

Yaxın vaxtlara qədər Çin paytaxtında metropoliten 4 dairəvi xətdən ibarət idi, indi isə bu şəbəkə xeyli genişləndirilmişdir: keçən ilin axırlarında metropolitenin 5-ci dairəsi işə salınmışdır, Olimpiada ərəfəsində 6-cı dairə də istifadəyə veriləcəkdir.

Çinin paytaxtı ekoloji baxımdan dünyanın ən problemli şəhərlərindən biridir. Məsələn, bizim Pekində olduğumuz 4 gündə havaların çox isti keçməsinə baxmayaraq, demək olar ki, günəşi görə bilmədik: qatı tüstü dumanı bütün səmanı bürümüşdü. Lakin ev sahiblərinin dediyinə görə, son vaxtlar şəhərin səması xeyli təmizlənmişdir: zərərli istehsalatların çoxu bağlanmış, yaxud şəhərdən kənara köçürülmüşdür.

Pekin şəhərinin hakimiyyət orqanları qeyri-adi bir qərar qəbul etmişlər: iyulun 20-dən sentyabrın 20-nə qədər burada ayın cüt günlərində yalnız dövlət nömrə nişanının axırıncı rəqəmi cüt olan, tək günlərdə isə nömrə nişanının axırıncı rəqəmi tək olan avtomobillərin şəhərə çıxmasına icazə veriləcəkdir. Çin paytaxtının nəqliyyat polisi qabaq şüşəsində “sarı kart” olan (işlənmiş qazlarla ətraf mühiti çirkləndirmə səviyyəsinin yüksək olması əlaməti) 300.000 avtomobilin sentyabrın 20-dək şəhər daxilində hərəkətini qadağan etmişdir. Ölkənin başqa regionlarında qeydiyyata alınmış yük maşınlarının, traktorların və iriqabaritli başqa nəqliyyat vasitələrinin Pekinə daxil olmasına da qadağa qoyulmuşdur.

Bu il Çində yağıntıların miqdarı həmişəkindən çox olmuşdur. Lakin yerli metereoloqların fikrincə, Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimi zamanı güclü yağış yağması ehtimalı azdır. Proqnozlara görə, Şimali Çində yağışlar mövsümü avqustun 7-dək əsasən başa çatacaqdır. Adətən, yağışlar iyulun üçüncü - avqustun birinci ongünlüyünə düşür, lakin bu il yağışlar mövsümünün həmişəkindən təqribən 10 gün tez başlaması həmin mövsümün həmişəkindən tez - avqustun 1-ci ongünlüyündə başa çatacağına ümid etməyə əsas verir.

Çin Pekin Olimpiadasına əvvəlki Olimpiya oyunları ilə müqayisədə daha çox idmançı göndərməyə hazırlaşır - ölkənin 28 növü üzrə yarışlarda 613 idmançı iştirak edəcəkdir. Lakin gələcək mükafatlardan söhbət düşəndə çinlilər çox təvazökarlıqla bildirdilər ki, məşhur idman dövlətləri, çox güclü rəqiblər vardır. Bununla belə, ekspertlərin proqnozlarına görə, Olimpiadanın ev sahibləri tanınmış favoritlərə layiqincə müqavimət göstərmək əzmindədirlər. Onlar yalnız bir halda - Olimpiya medalları uğrunda mübahisədə özlərinə xas olan qonaqpərvərlik nümayiş etdirmək fikrində deyillər.

Vladimir Morozkov

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Bakı-Pekin-Bakı

######